Tiêu chảy sau Covid-19: Nguyên nhân thường gặp và cách chăm sóc phục hồi
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người sau khi đã có kết quả âm tính với Covid-19 vẫn phải đối mặt với các biểu hiện mệt mỏi ở đường tiêu hóa, điển hình là tình trạng tiêu chảy và phân lỏng kéo dài. Hiện tượng này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thu dinh dưỡng và làm chậm quá trình phục hồi thể trạng sau bệnh.
Việc hiểu rõ nguyên nhân gây ra các rối loạn đường ruột cùng việc áp dụng các biện pháp chăm sóc dinh dưỡng, bù dịch phù hợp sẽ giúp giảm bớt khó chịu và khôi phục hoạt động tiêu hóa an toàn, hiệu quả.
Tiêu chảy sau Covid-19 là gì?
Tiêu chảy sau Covid-19 là tình trạng người bệnh tiếp tục đi ngoài phân lỏng, tăng số lần đại tiện trong ngày hoặc kèm cảm giác đầy trướng bụng sau khi giai đoạn nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính đã kết thúc. Đường tiêu hóa là một trong những cơ quan chứa nhiều thụ thể men chuyển đổi angiotensin 2, nơi virus có thể liên kết và xâm nhập vào tế bào niêm mạc ruột. Khi virus xâm nhập, quá trình viêm nhiễm tại chỗ có thể làm tổn thương nhẹ lớp lông mao của niêm mạc, làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên và xáo trộn sự cân bằng của hệ vi sinh vật bản địa. Mặc dù phần lớn triệu chứng này ở mức độ nhẹ đến trung bình, việc chăm sóc không đúng cách có thể dẫn đến suy nhược cơ thể, sụt cân và kéo dài cảm giác mệt mỏi toàn thân sau khi khỏi bệnh.
Cơ chế dẫn đến rối loạn tiêu hóa sau khi khỏi bệnh
Sau khi khỏi Covid-19, nhiều người bệnh vẫn gặp phải tình trạng đi ngoài phân lỏng, đau quặn bụng nhẹ hoặc đầy hơi khó chịu. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc virus tác động lên các thụ thể trên biểu mô ruột, gây phản ứng viêm thoáng qua và làm giảm khả năng hấp thu nước của niêm mạc. Bên cạnh đó, việc sử dụng nhiều loại thuốc hỗ trợ trong đợt bệnh cấp tính như kháng sinh, kháng viêm cũng có thể làm suy giảm lượng lợi khuẩn thường trú. Khi sự cân bằng vi sinh bị xáo trộn, hệ vi sinh vật đường ruột dễ rơi vào trạng thái loạn khuẩn, dẫn đến hiện tượng phân sống, đi ngoài nhiều lần và khó tiêu hóa thức ăn. Sự căng thẳng thần kinh sau đợt nhiễm bệnh cũng góp phần làm tăng nhu động ruột, khiến các triệu chứng tiêu hóa kéo dài hơn bình thường.
Biện pháp bù nước và cân bằng điện giải hiệu quả
Mục tiêu quan trọng nhất trong việc chăm sóc tiêu chảy là phòng ngừa tình trạng mất nước và rối loạn các ion thiết yếu trong cơ thể. Khi đi ngoài nhiều lần, cơ thể mất đi lượng lớn nước cùng kali, natri và clo, dễ gây mệt mỏi, hoa mắt và tụt huyết áp. Người bệnh nên uống dung dịch bù nước đường uống oresol được pha đúng hướng dẫn ghi trên bao bì, uống từ từ từng ngụm nhỏ sau mỗi lần đi tiêu. Không nên pha oresol quá đặc hoặc quá loãng vì có thể làm thay đổi áp lực thẩm thấu trong lòng ruột. Ngoài ra, nước cháo gạo rang có thêm chút muối, nước canh rau củ nấu loãng hoặc nước lọc ấm cũng là nguồn bổ sung chất lỏng an toàn, giúp duy trì năng lượng và hạn chế kiệt sức trong giai đoạn này.
Nguyên tắc dinh dưỡng hỗ trợ phục hồi đường ruột
Đường ruột sau giai đoạn nhiễm bệnh rất nhạy cảm, do đó chế độ ăn uống cần chuyển sang dạng lỏng, mềm và dễ hấp thu. Những món ăn như cháo gà nấu nhừ, cháo thịt lợn nạc, súp cà rốt hay cơm mềm nấu chín kỹ giúp giảm bớt gánh nặng co bóp cho dạ dày và ruột non. Người bệnh có thể bổ sung các loại quả mềm chứa nhiều kali như chuối già hoặc táo nghiền để hỗ trợ tái tạo màng niêm mạc. Ngược lại, cần kiêng cữ các món ăn chế biến dạng chiên xào nhiều mỡ động vật, thức ăn cay nồng, các loại nước ngọt đóng chai chứa nhiều đường hóa học và cà phê. Người bệnh cũng nên tạm thời hạn chế sữa tươi chứa nhiều đường lactose nếu nhận thấy cơ thể có dấu hiệu chướng bụng sau khi dùng đồ uống từ sữa.
Thời điểm cần đến cơ sở y tế kiểm tra sức khỏe
Dù phần lớn các trường hợp tiêu chảy sau nhiễm virus có tính chất lành tính và tự hồi phục, người bệnh vẫn cần cảnh giác trước các biến chứng nguy hiểm. Việc theo dõi sát các biểu hiện của cơ thể là rất quan trọng để can thiệp kịp thời. Người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế hoặc bệnh viện có chuyên khoa tiêu hóa nếu xuất hiện tình trạng đi ngoài nhiều hơn sáu lần một ngày kèm dấu hiệu mất nước nặng như môi khô nứt nẻ, mắt trũng sâu, chóng mặt, tiểu rất ít hoặc nước tiểu sẫm màu. Sự xuất hiện của các triệu chứng báo động như sốt cao liên tục không hạ, đau bụng dữ dội từng cơn, phân có lẫn chất nhầy máu hoặc tình trạng đi ngoài lỏng kéo dài liên tục trên hai tuần cũng đòi hỏi phải được nhân viên y tế chẩn đoán chuyên sâu để loại trừ nhiễm khuẩn ruột thứ phát.
Lưu ý an toàn
Các thông tin chăm sóc tiêu hóa trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ thông và không thay thế cho các kết luận chẩn đoán hay phác đồ điều trị chuyên môn từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc kháng sinh, thuốc ức chế nhu động ruột hoặc thay đổi liệu trình thuốc mạn tính đang điều trị khi chưa có sự tư vấn từ nhân viên y tế. Mỗi cơ địa có mức độ nhạy cảm đường ruột khác nhau, do đó cần theo dõi cẩn thận và đi khám khi có dấu hiệu bất thường.
Tóm tắt
Tiêu chảy sau Covid-19 là tình trạng thường gặp nhưng có thể cải thiện tốt nếu người bệnh chú trọng bù dịch và xây dựng thực đơn thanh đạm. Người bệnh nên lắng nghe cơ thể, tránh tự ý sử dụng các loại thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nếu các biểu hiện kéo dài không thuyên giảm, việc đến cơ sở y tế để được thăm khám trực tiếp là điều cần thiết nhằm bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa toàn diện.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tình trạng tiêu chảy sau Covid-19 thường kéo dài bao lâu?
Tình trạng này thường thuyên giảm sau khoảng một đến hai tuần nếu được chăm sóc dinh dưỡng và bù dịch đúng cách. Trường hợp triệu chứng kéo dài trên bốn tuần, người bệnh cần đi khám chuyên khoa tiêu hóa để kiểm tra nguyên nhân chuyên sâu.
Có nên tự ý mua thuốc cầm tiêu chảy để uống ngay không?
Người bệnh không nên tự ý uống thuốc cầm tiêu chảy ngay khi mới phát hiện triệu chứng. Việc tự dùng thuốc khi chưa xác định nguyên nhân có thể cản trở quá trình đào thải độc tố tự nhiên của ruột và gây ứ đọng chất thải có hại.
Nên bù nước bằng loại đồ uống nào khi bị rối loạn tiêu hóa?
Dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ là lựa chọn bù nước và chất điện giải rất hiệu quả. Ngoài ra, người bệnh có thể bổ sung nước lọc, nước cháo loãng muối khoáng hoặc nước canh thanh đạm từng ngụm nhỏ trong ngày.
Bổ sung men vi sinh có giúp cải thiện tiêu chảy hậu Covid-19 không?
Men vi sinh có thể hỗ trợ cân bằng lại hệ vi khuẩn đường ruột sau nhiễm trùng hoặc sau đợt dùng thuốc. Tuy nhiên, người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ để chọn loại chế phẩm phù hợp và an toàn.
Người bị tiêu chảy sau khi mắc bệnh nên ưu tiên nhóm thực phẩm nào?
Người bệnh nên ưu tiên món ăn mềm, thanh đạm như cháo loãng, súp dinh dưỡng, thịt nạc hấp và chuối chín. Đồng thời cần hạn chế món chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ uống có gas, rượu bia và thực phẩm quá ngọt.
