Tiêu chảy do virus Rota có lây không và các con đường lây truyền

Tiêu chảy do virus Rota có lây không là gì?

Virus Rota là nguyên nhân hàng đầu gây ra viêm dạ dày ruột cấp tính và tiêu chảy nặng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trên toàn thế giới. Bệnh đặc trưng bởi sự khởi phát đột ngột với các biểu hiện nôn mửa liên tục, sốt nhẹ và sau đó là tiêu chảy phân toé nước nhiều lần trong ngày, dễ dẫn đến biến chứng mất nước nguy hiểm nếu không được can thiệp kịp thời.

Khả năng lây nhiễm của virus Rota được đánh giá là cực kỳ mạnh mẽ do hạt virus có sức đề kháng cao ở môi trường tự nhiên và liều lượng gây nhiễm rất thấp. Virus có thể sống sót trên bàn tay nhiều giờ và tồn tại trên bề mặt đồ vật khô ráo trong nhiều ngày. Do đó, nếu trong gia đình hoặc trường học có một trẻ mắc bệnh mà không thực hiện các biện pháp khử khuẩn triệt để, nguy cơ lây lan thành chuỗi lây nhiễm diện rộng là rất cao.

Các con đường lây truyền chính của virus Rota

Con đường lây lan chủ yếu của virus Rota là đường phân miệng. Khi trẻ mắc bệnh đi vệ sinh, lượng lớn virus sẽ đào thải qua phân. Nếu người chăm sóc không rửa tay sạch bằng xà phòng sau khi thay tã hoặc vệ sinh cho trẻ, virus sẽ bám vào bàn tay và phát tán sang thực phẩm, nước uống hoặc các vật dụng dùng chung.

Ngoài ra, virus Rota có khả năng tồn tại bền vững ở môi trường bên ngoài trong nhiều ngày. Virus dễ dàng bám dính trên đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa, sàn nhà và thành bồn cầu. Trẻ nhỏ có thói quen ngậm tay hoặc đưa đồ chơi vào miệng sẽ vô tình nuốt phải mầm bệnh và bị lây nhiễm nhanh chóng. Trong một số ít trường hợp, giọt bắn đường hô hấp chứa virus khi trẻ nôn mửa dữ dội cũng có thể làm lây lan mầm bệnh trong không gian hẹp.

Thời điểm và giai đoạn đào thải mầm bệnh dễ lây lan nhất

Người bệnh bắt đầu có khả năng làm lây truyền virus ra môi trường xung quanh ngay từ giai đoạn ủ bệnh, tức khoảng một đến hai ngày trước khi các triệu chứng như nôn ói và tiêu chảy xuất hiện rõ rệt.

Khả năng lây lan đạt đỉnh điểm trong giai đoạn toàn phát, khi trẻ sốt, nôn nhiều và đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày. Đáng lưu ý, ngay cả khi các đợt tiêu chảy đã dừng lại và sức khỏe hồi phục, virus Rota vẫn tiếp tục bài tiết theo phân trong khoảng một đến ba tuần tiếp theo. Điều này giải thích vì sao bệnh rất dễ lây lan âm thầm trong nhà trẻ, trường mầm non và các hộ gia đình nếu lơ là khâu vệ sinh tã lót.

Những đối tượng có nguy cơ cao bị lây nhiễm và bệnh tiến triển nặng

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới năm tuổi, đặc biệt là nhóm từ sáu tháng đến hai tuổi, là đối tượng dễ bị lây nhiễm và chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi mắc virus Rota. Ở độ tuổi này, hệ miễn dịch đường ruột của trẻ chưa hoàn thiện và kháng thể nhận từ mẹ đã giảm dần.

Bên cạnh trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh lý nền mạn tính hoặc người có hệ miễn dịch suy giảm cũng có nguy cơ cao bị lây nhiễm từ môi trường hoặc từ người thân đang mắc bệnh. Mặc dù người trưởng thành khỏe mạnh khi nhiễm virus thường chỉ biểu hiện thoáng qua hoặc không triệu chứng, họ vẫn đóng vai trò là nguồn lây truyền mầm bệnh sang những đối tượng dễ tổn thương trong gia đình.

Biện pháp kiểm soát và phòng ngừa lây nhiễm virus Rota trong gia đình

Để ngăn chặn sự lây lan của virus Rota trong gia đình, nguyên tắc quan trọng nhất là kiểm soát vệ sinh nguồn lây. Người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất ba mươi giây sau khi thay tã, sau khi đi vệ sinh và trước khi chế biến thức ăn cho trẻ.

Tã lót và chất thải của trẻ bệnh cần được bọc kín và xử lý đúng cách, không để phát tán ra không khí hay bề mặt tiếp xúc. Các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như sàn nhà, tay nắm cửa, đồ chơi cần được khử khuẩn định kỳ bằng dung dịch khử trùng chuyên dụng chứa clo, vì cồn thông thường ít có tác dụng với vỏ bọc của virus Rota. Đồng thời, cho trẻ uống vắc xin phòng ngừa virus Rota đầy đủ và đúng lịch theo khuyến cáo y tế là biện pháp chủ động và bền vững nhất để bảo vệ sức khỏe đường tiêu hóa.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục y khoa và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên sâu. Khi trẻ có biểu hiện tiêu chảy cấp, nôn nhiều hoặc dấu hiệu mất nước như môi khô, khóc không có nước mắt, mắt trũng, tiểu ít hoặc li bì, gia đình cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và hướng dẫn phác đồ bù nước điện giải an toàn, tuyệt đối không tự ý mua thuốc cầm tiêu chảy hay thuốc kháng sinh cho trẻ uống tại nhà.

Tóm tắt

Tiêu chảy do virus Rota là bệnh truyền nhiễm có tốc độ lây lan nhanh nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa. Việc nắm rõ con đường lây truyền, thực hiện vệ sinh khử khuẩn nghiêm ngặt và cho trẻ uống vắc xin phòng bệnh đúng lịch là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ trẻ nhỏ và các thành viên trong gia đình.