Tiền sản giật hội chứng HELLP là gì và có nguy hiểm không?

Hội chứng HELLP là gì?

Hội chứng HELLP là một thể biến chứng nặng nề của rối loạn tăng huyết áp trong thai kỳ, có mối liên hệ mật thiết với hội chứng tiền sản giật. Hội chứng này xảy ra khi các mạch máu nuôi dưỡng bánh nhau và các cơ quan nội tạng của người mẹ bị co thắt bất thường, gây tổn thương lớp nội mạc mạch máu, hình thành các cục máu đông nhỏ và làm suy giảm chức năng gan, thận cùng hệ thống đông máu. Bệnh lý này có thể diễn tiến âm thầm nhưng bùng phát rất nhanh chóng thành cơn nguy kịch sản khoa, đòi hỏi sự can thiệp trực tiếp từ các bác sĩ chuyên khoa sản và hồi sức cấp cứu.

Bản chất y khoa và ý nghĩa tên gọi của hội chứng HELLP

• Tên gọi HELLP là từ viết tắt bằng tiếng Anh của ba rối loạn bệnh lý đặc trưng gồm tán huyết vỡ hồng cầu (Hemolysis), tăng men gan phản ánh tổn thương gan (Elevated Liver enzymes) và giảm số lượng tiểu cầu trong máu (Low Platelets). Tình trạng này khiến máu giảm khả năng đông, đồng thời tế bào gan bị phá hủy và các tế bào hồng cầu bị phá vỡ hàng loạt khi di chuyển qua các mạch máu bị tổn thương.
• Hội chứng này thường xuất hiện vào ba tháng cuối của thai kỳ, phổ biến nhất là từ tuần thứ 27 trở đi, hoặc có thể khởi phát đột ngột trong những ngày đầu sau sinh. Trong sản khoa, tình trạng này được xếp vào nhóm cấp cứu tối khẩn cấp vì tiến triển bệnh diễn ra rất nhanh chóng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của cả thai phụ lẫn thai nhi nếu không có can thiệp y tế đúng lúc.

Mức độ nguy hiểm của hội chứng HELLP đối với sản phụ và thai nhi

• Hội chứng HELLP là tình trạng đặc biệt nguy hiểm đối với sức khỏe của mẹ bầu. Về phía người mẹ, biến chứng có thể gây vỡ gan, xuất huyết tiêu hóa ồ ạt, suy thận cấp, phù phổi cấp tính và rối loạn đông máu nội mạch lan tỏa khiến khả năng cầm máu bị tê liệt. Một số trường hợp nặng có thể chuyển thành sản giật co giật toàn thân hoặc dẫn đến tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.
• Đối với thai nhi, tình trạng suy giảm tưới máu qua nhau thai khiến thai chậm phát triển trong tử cung, suy thai cấp tính do thiếu oxy hoặc dẫn đến thai lưu. Ngoài ra, việc bắt buộc phải chấm dứt thai kỳ sớm để cứu người mẹ thường khiến trẻ sinh non đối mặt với các nguy cơ suy hô hấp nặng, xuất huyết não và nhiều di chứng sơ sinh kéo dài.

Dấu hiệu nhận biết sớm hội chứng HELLP trong thai kỳ

• Dấu hiệu của hội chứng HELLP đôi khi dễ bị nhầm lẫn với các triệu chứng mệt mỏi thông thường trong thai kỳ hoặc bệnh lý dạ dày, khiến việc phát hiện bị chậm trễ. Triệu chứng thường gặp nhất là cảm giác đau tức âm ỉ hoặc đau quặn vùng hạ sườn phải hay vùng thượng vị, phản ánh tình trạng căng bao gan do ứ máu hoặc tổn thương tế bào gan.
• Ngoài ra, sản phụ có thể cảm thấy buồn nôn, nôn mửa liên tục, đau đầu dữ dội không đáp ứng thuốc giảm đau thông thường, hoa mắt, nhìn mờ hoặc xuất hiện các đốm đen trước mắt. Những biểu hiện khác bao gồm mệt mỏi kiệt sức, phù chân tay nhanh chóng, chảy máu chân răng khó cầm, xuất huyết dưới da hoặc nước tiểu sẫm màu. Bất kỳ triệu chứng nào trong số này đều đòi hỏi sự thăm khám y khoa ngay lập tức.

Nguyên tắc theo dõi và xử trí y khoa đối với hội chứng HELLP

• Tại các cơ sở y tế chuyên khoa sản, bác sĩ sẽ tiến hành xét nghiệm công thức máu toàn phần để đếm số lượng tiểu cầu, xét nghiệm men gan AST và ALT, cùng với phết máu ngoại vi để tìm mảnh vỡ tế bào hồng cầu. Đồng thời, các chỉ số chức năng thận và protein trong nước tiểu cũng được theo dõi sát sao để đánh giá mức độ tiền sản giật đi kèm.
• Biện pháp giải quyết triệt để và quan trọng nhất đối với hội chứng HELLP là kết thúc thai kỳ để đưa bánh nhau ra ngoài. Tùy thuộc vào tuần tuổi của thai, bác sĩ có thể chỉ định tiêm thuốc hỗ trợ trưởng thành phổi cho bé trước khi mổ lấy thai hoặc kích thích chuyển dạ. Trong suốt quá trình này, sản phụ được truyền dịch kiểm soát huyết áp, bổ sung tiểu cầu hoặc các chế phẩm máu nếu có rối loạn đông máu, và dùng thuốc ngăn ngừa cơn co giật sản giật.

Lưu ý an toàn

Thông tin cung cấp trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa. Sản phụ tuyệt đối không được tự ý mua thuốc điều trị hạ áp, thuốc giảm đau hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng tại nhà khi có dấu hiệu bất thường. Mọi quyết định can thiệp thai kỳ đều cần được thực hiện trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa sản tại các bệnh viện có đầy đủ trang thiết bị cấp cứu.

Tóm tắt

Hội chứng HELLP trong thai kỳ là một biến chứng sản khoa cấp cứu rất nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể giảm thiểu rủi ro nếu phát hiện sớm. Sản phụ cần tuân thủ lịch khám thai định kỳ, theo dõi huyết áp chặt chẽ và thông báo ngay cho bác sĩ sản khoa khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường để được hỗ trợ kịp thời.