Tiêm vắc xin quai bị rồi có bị nữa không và những lưu ý quan trọng

Tiêm vắc xin quai bị rồi có bị nữa không?

Quai bị là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus quai bị thuộc họ Paramyxoviridae gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Biểu hiện điển hình của bệnh là tình trạng sưng đau một hoặc cả hai bên tuyến nước bọt mang tai, kèm theo sốt, mệt mỏi, đau đầu và chán ăn. Nếu không được chăm sóc đúng cách, bệnh có thể dẫn đến những biến chứng phức tạp như viêm tinh hoàn dẫn đến teo tinh hoàn ở nam giới sau tuổi dậy thì, viêm buồng trứng ở nữ giới, hoặc hiếm gặp hơn là viêm tụy và viêm màng não. Vắc xin phòng quai bị là công cụ hữu hiệu nhất được phát triển nhằm kích thích hệ thống miễn dịch tạo ra kháng thể bảo vệ cơ thể trước sự tấn công của virus gây bệnh.

Khả năng mắc bệnh quai bị sau khi đã hoàn thành lịch tiêm vắc xin

Vắc xin phòng bệnh quai bị, thường được kết hợp trong mũi tiêm sởi quai bị rubella, mang lại hiệu quả bảo vệ rất cao cho cộng đồng. Sau khi tiêm đủ các mũi khuyến cáo, hệ miễn dịch sẽ được kích thích để sinh ra kháng thể đặc hiệu nhận diện và tiêu diệt virus quai bị khi chúng xâm nhập.

Tuy nhiên, không có loại vắc xin nào có khả năng tạo ra sự bảo vệ tuyệt đối một trăm phần trăm cho toàn bộ người tiếp nhận. Một tỷ lệ nhỏ người sau tiêm có thể không đáp ứng miễn dịch hoàn toàn hoặc lượng kháng thể không đạt ngưỡng bảo vệ tối ưu. Vì vậy, câu trả lời cho thắc mắc tiêm vắc xin quai bị rồi có bị nữa không là vẫn có thể mắc bệnh, nhưng xác suất này ở mức thấp và đa phần chỉ xảy ra trong những điều kiện phơi nhiễm đặc thù.

Những yếu tố khiến người đã tiêm vắc xin vẫn có thể bị nhiễm bệnh quai bị

Nguyên nhân hàng đầu khiến người đã tiêm phòng vẫn mắc quai bị là hiện tượng suy giảm miễn dịch theo thời gian. Mức độ kháng thể dịch thể chống lại virus quai bị có xu hướng giảm bớt sau nhiều năm kể từ mũi tiêm cuối cùng, khiến cơ thể dễ bị tổn thương hơn khi tiếp xúc với nguồn lây mạnh.

Bên cạnh đó, việc tiếp xúc với nồng độ virus quá lớn trong môi trường kín, tiếp xúc gần gũi và kéo dài với người đang phát bệnh cũng có thể vượt qua hàng rào miễn dịch sẵn có. Sự thay đổi về chủng kháng nguyên của virus lưu hành so với chủng vắc xin trong một số đợt bùng phát dịch cũng có thể làm giảm phần nào hiệu lực bảo vệ của kháng thể, dẫn đến các đợt bùng phát cục bộ ở những nơi tập trung đông người.

Mức độ nhẹ hơn của triệu chứng và khả năng phòng ngừa biến chứng nguy hiểm

Điểm khác biệt quan trọng nhất giữa người đã tiêm chủng và người chưa từng tiêm phòng nằm ở mức độ nghiêm trọng của bệnh. Ở những người đã tiêm vắc xin nhưng không may mắc quai bị, triệu chứng lâm sàng thường nhẹ hơn rất nhiều, thời gian sốt ngắn hơn và tình trạng sưng đau tuyến mang tai diễn ra nhẹ nhàng, nhanh hồi phục.

Ý nghĩa lâm sàng lớn nhất của vắc xin quai bị chính là ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Những biến chứng thường gặp ở bệnh nhân chưa tiêm phòng như viêm tinh hoàn ở nam giới, viêm buồng trứng ở nữ giới, viêm màng não vô khuẩn hay điếc tai vĩnh viễn đều giảm thiểu rõ rệt ở nhóm đã có miễn dịch từ vắc xin. Vắc xin giúp cơ thể kích hoạt phản ứng miễn dịch nhanh chóng, ngăn không cho virus tấn công sâu vào các cơ quan nội tạng.

Lịch tiêm phòng đầy đủ và các biện pháp củng cố miễn dịch quai bị

Để đạt được hiệu quả phòng ngừa tối ưu, trẻ em và người lớn cần hoàn thành đầy đủ lịch tiêm chủng vắc xin theo đúng độ tuổi và hướng dẫn y tế. Trẻ nhỏ thường được tiêm mũi đầu tiên trong giai đoạn từ chín đến mười hai tháng tuổi hoặc sau một tuổi, tiếp theo là mũi nhắc lại để củng cố lượng kháng thể bền vững.

Người trưởng thành chưa từng mắc bệnh hoặc chưa rõ tiền sử tiêm chủng, đặc biệt là nhóm đối tượng có nguy cơ cao như nhân viên y tế, học sinh sinh viên sống tại ký túc xá, giáo viên mầm non nên đến các cơ sở tiêm chủng để được tư vấn tiêm bổ sung. Việc duy trì tỷ lệ bao phủ vắc xin cao trong cộng đồng còn tạo nên miễn dịch cộng đồng vững chắc, bảo vệ những người không thể tiêm chủng do chống chỉ định y khoa.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y học và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao, sưng đau vùng mang tai, đau nhức vùng tinh hoàn hoặc đau đầu dữ dội, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa truyền nhiễm để được thăm khám. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau chống viêm liều cao hoặc đắp các loại lá cây dân gian chưa qua kiểm chứng lên vùng tuyến mang tai đang bị sưng.

Tóm tắt

Tiêm vắc xin quai bị vẫn là biện pháp hữu hiệu nhất giúp hạn chế tối đa nguy cơ mắc bệnh và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Dù vẫn tồn tại một tỷ lệ nhỏ bị nhiễm sau tiêm, cơ thể đã có sự bảo vệ nhất định để bệnh diễn tiến nhẹ nhàng hơn. Việc chủ động tiêm chủng và duy trì thói quen vệ sinh là chìa khóa bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.