Tiêm vắc xin cúm ở đâu và những lưu ý quan trọng trước khi tiêm
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tiêm vắc xin cúm mùa là giải pháp phòng ngừa hiệu quả giúp cơ thể tạo hàng rào miễn dịch chống lại các chủng virus cúm phổ biến. Việc chủ động tiêm ngừa không chỉ bảo vệ bản thân mà còn góp phần tạo miễn dịch cộng đồng, giảm tải cho hệ thống y tế trong các đợt cao điểm dịch bệnh.
Người dân có thể thực hiện tiêm vắc xin cúm tại các trung tâm y tế dự phòng, trạm y tế xã phường, bệnh viện đa khoa hoặc các trung tâm tiêm chủng dịch vụ được Cục Y tế dự phòng cấp phép. Để đảm bảo an toàn và đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất, việc tìm hiểu đối tượng cần tiêm, thời điểm thích hợp cũng như các quy trình theo dõi sau tiêm là vô cùng cần thiết.
Tiêm vắc xin cúm ở đâu?
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, dễ lây lan qua đường hô hấp và có khả năng bùng phát thành dịch. Virus cúm có đặc tính liên tục biến đổi cấu trúc kháng nguyên qua từng năm, do đó khả năng miễn dịch của cơ thể sau khi mắc bệnh hoặc tiêm vắc xin sẽ giảm dần theo thời gian. Tiêm vắc xin cúm định kỳ hàng năm là phương pháp dự phòng y tế chủ động được Tổ chức Y tế Thế giới và Bộ Y tế khuyến cáo nhằm giúp cơ thể sản sinh kháng thể phòng ngừa các chủng virus đang lưu hành. Việc chủ động tiêm phòng giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ nhập viện, giảm tình trạng bệnh chuyển nặng và hạn chế biến chứng nguy hiểm ở những nhóm đối tượng có rủi ro cao như trẻ em, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh lý nền mãn tính.
Các địa điểm uy tín để tiêm vắc xin cúm
Người dân có nhu cầu tiêm vắc xin cúm có thể lựa chọn nhiều cơ sở y tế uy tín trên địa bàn sinh sống. Nhóm cơ sở y tế công lập bao gồm trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh, trung tâm y tế huyện, bệnh viện đa khoa và trạm y tế xã phường. Các cơ sở này đảm bảo cung cấp dịch vụ tiêm chủng theo đúng quy chuẩn an toàn của Bộ Y tế. Bên cạnh đó, hệ thống các trung tâm tiêm chủng dịch vụ và phòng khám đa khoa tư nhân cũng là sự lựa chọn phổ biến nhờ thủ tục nhanh chóng, dịch vụ chăm sóc khách hàng thuận tiện và nguồn vắc xin đa dạng. Khi lựa chọn địa điểm tiêm chủng, người dân nên ưu tiên các cơ sở được cấp phép hoạt động, có hệ thống dây chuyền lạnh bảo quản vắc xin đạt chuẩn GSP, đồng thời sở hữu đội ngũ cán bộ y tế được đào tạo bài bản về an toàn tiêm chủng và xử trí phản vệ. Việc liên hệ trước với cơ sở tiêm chủng giúp xác nhận tình trạng còn vắc xin, đặt lịch hẹn và nhận tư vấn chi tiết về quy trình tiêm.
Đối tượng nên ưu tiên tiêm vắc xin cúm hàng năm
Vắc xin cúm được khuyến cáo tiêm cho tất cả mọi người từ sáu tháng tuổi trở lên nếu không có chống chỉ định y khoa. Tuy nhiên, một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng nghiêm trọng khi mắc cúm cần được đặc biệt ưu tiên tiêm phòng hàng năm. Trẻ nhỏ từ sáu tháng đến năm tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện rất dễ bị viêm phổi hoặc viêm tai giữa do virus cúm. Người cao tuổi từ sáu mươi lăm tuổi trở lên và những người mắc các bệnh lý nền mãn tính như đái tháo đường, suy tim, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính hay suy thận cũng nằm trong nhóm nguy cơ cao. Ngoài ra, phụ nữ đang mang thai hoặc chuẩn bị mang thai nên tiêm vắc xin cúm để truyền kháng thể bảo vệ thai nhi trong những tháng đầu đời. Nhân viên y tế và những người chăm sóc trực tiếp nhóm đối tượng yếu thế cũng cần tiêm phòng đầy đủ để ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm chéo trong cộng đồng và môi trường y tế.
Thời điểm tiêm và lịch tiêm khuyến cáo
Thời điểm lý tưởng nhất để tiêm vắc xin cúm là trước khi mùa dịch bùng phát khoảng hai đến bốn tuần. Tại Việt Nam, dịch cúm có thể xuất hiện quanh năm nhưng thường có các đợt cao điểm vào mùa thu đông và xuân hè. Do vắc xin cần khoảng hai tuần sau khi tiêm để kích thích cơ thể tạo đủ lượng kháng thể bảo vệ, người dân nên chủ động tiêm ngừa sớm trước các thời điểm giao mùa. Về lịch tiêm, trẻ em từ sáu tháng đến dưới chín tuổi chưa từng tiêm vắc xin cúm trước đó cần được tiêm hai mũi, cách nhau tối thiểu bốn tuần. Trẻ từ chín tuổi trở lên và người lớn chỉ cần tiêm một mũi duy nhất mỗi năm. Việc nhắc lại vắc xin cúm hàng năm là bắt buộc vì các chủng virus cúm thay đổi liên tục và lượng kháng thể bảo vệ trong cơ thể sẽ suy giảm dần sau mười hai tháng.
Những lưu ý quan trọng trước và sau khi tiêm
Trước khi tiêm vắc xin cúm, người đi tiêm cần thông báo trung thực với bác sĩ về tình trạng sức khỏe hiện tại, tiền sử dị ứng, đặc biệt là phản ứng với trứng gà hoặc các lần tiêm vắc xin trước đó. Nếu đang sốt cao hoặc mắc các bệnh nhiễm trùng cấp tính, lịch tiêm nên được hoãn lại cho đến khi sức khỏe ổn định. Sau khi tiêm, người được tiêm chủng bắt buộc phải ở lại theo dõi tại cơ sở y tế ít nhất ba mươi phút để kịp thời xử trí nếu xảy ra phản ứng dị ứng tức thì. Khi về nhà, tiếp tục theo dõi sức khỏe trong vòng hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ tiếp theo. Các phản ứng thông thường như sưng đau nhẹ tại vị trí tiêm, sốt nhẹ, mệt mỏi hoặc đau cơ thường tự hết sau vài ngày. Người dân cần đến ngay cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao liên tục, khó thở, sưng môi mắt hoặc phát ban toàn thân.
Lưu ý an toàn
Tiêm vắc xin cúm là giải pháp phòng bệnh an toàn nhưng cần tuân thủ đúng quy trình y tế. Người có tiền sử phản vệ nặng với vắc xin cúm hoặc bất kỳ thành phần nào của vắc xin không nên tiêm chủng. Không tự ý sử dụng thuốc hạ sốt hoặc thuốc giảm đau trước khi tiêm nếu không có chỉ định của bác sĩ. Mọi trường hợp có biểu hiện bất thường sau tiêm cần trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế để được hướng dẫn xử trí đúng cách.
Tóm tắt
Chủ động tiêm vắc xin cúm định kỳ tại các cơ sở y tế uy tín là cách hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân và gia đình khỏi bệnh cúm mùa. Việc nắm rõ lịch tiêm, đối tượng ưu tiên và tuân thủ nguyên tắc theo dõi sau tiêm sẽ giúp quá trình tiêm chủng đạt hiệu quả tối ưu và đảm bảo an toàn sức khỏe.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Phụ nữ mang thai có nên tiêm vắc xin cúm không?
Phụ nữ mang thai rất nên tiêm vắc xin cúm vì vắc xin giúp bảo vệ người mẹ khỏi biến chứng nặng và truyền kháng thể thụ động bảo vệ em bé trong những tháng đầu sau sinh. Vắc xin cúm bất hoạt được chứng minh là an toàn trong mọi giai đoạn của thai kỳ.
Sau khi tiêm vắc xin cúm có thể gặp các phản ứng phụ nào?
Sau khi tiêm vắc xin cúm, người tiêm có thể gặp một số phản ứng nhẹ và thoáng qua như đau, sưng đỏ tại chỗ tiêm, sốt nhẹ, ớn lạnh, mệt mỏi hoặc đau đầu. Các triệu chứng này thường tự biến mất sau một đến hai ngày mà không cần điều trị đặc biệt.
Vì sao cần phải tiêm vắc xin cúm nhắc lại mỗi năm?
Virus cúm biến đổi cấu trúc di truyền liên tục tạo ra các chủng mới mỗi năm. Đồng thời, lượng kháng thể phòng bệnh do vắc xin tạo ra cũng suy giảm dần theo thời gian. Do đó, tiêm nhắc lại hàng năm giúp cập nhật khả năng bảo vệ trước các chủng virus đang lưu hành.
Người đang bị cảm lạnh hoặc sốt nhẹ có tiêm vắc xin cúm được không?
Trường hợp chỉ bị cảm lạnh nhẹ không sốt hoặc sốt nhẹ vẫn có thể tiêm vắc xin. Tuy nhiên, nếu người bệnh đang sốt cao hoặc mắc bệnh nhiễm trùng cấp tính trung bình đến nặng, bác sĩ thường chỉ định tạm hoãn tiêm chủng cho đến khi sức khỏe hồi phục hoàn toàn.
Vắc xin cúm có phòng ngừa được bệnh COVID-19 hoặc các bệnh hô hấp khác không?
Vắc xin cúm chỉ có tác dụng tạo miễn dịch phòng ngừa các chủng virus cúm mùa gây ra, không có khả năng bảo vệ trực tiếp khỏi virus SARS-CoV-2 hay các vi khuẩn, virus gây bệnh hô hấp khác. Tuy nhiên, tiêm ngừa cúm giúp giảm nguy cơ nhiễm đồng thời nhiều loại virus.
