Tiêm phòng sởi tiêm bao nhiêu mũi thì đủ để bảo vệ cơ thể?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus sởi gây ra với tốc độ lây lan rất nhanh qua đường hô hấp. Việc tìm hiểu tiêm phòng sởi tiêm bao nhiêu mũi thì đủ giúp người dân chủ động thiết lập lá chắn bảo vệ vững chắc cho bản thân và gia đình.
Theo khuyến cáo y tế phổ quát, một phác đồ tiêm phòng sởi hoàn chỉnh cần tiêm đủ hai mũi vắc xin. Mũi tiêm thứ nhất giúp cơ thể bước đầu làm quen và tạo kháng thể, trong khi mũi tiêm thứ hai đóng vai trò củng cố, nâng cao hiệu quả phòng bệnh lên trên chín mươi lăm phần trăm.
Tiêm phòng sởi tiêm bao nhiêu mũi là gì?
Vắc xin phòng bệnh sởi là chế phẩm sinh học chứa virus sởi sống đã được làm giảm độc lực, giúp kích thích hệ thống miễn dịch của cơ thể sản sinh kháng thể đặc hiệu chống lại virus sởi tự nhiên mà không gây ra bệnh cảnh lâm sàng nguy hiểm. Trên thực tế tiêm chủng hiện nay, vắc xin phòng sởi được cung cấp dưới dạng vắc xin đơn giá chỉ phòng bệnh sởi hoặc vắc xin phối hợp đa giá phòng ngừa đồng thời sởi, quai bị, rubella. Mặc dù sau mũi tiêm đầu tiên cơ thể đã hình thành lượng kháng thể nhất định, nhưng một bộ phận người tiêm có thể chưa đạt được mức đáp ứng miễn dịch đầy đủ do kháng thể thụ động từ mẹ còn tồn lưu hoặc do đáp ứng sinh học của cơ thể. Do đó, việc tiêm đủ phác đồ hai mũi là tiêu chuẩn y khoa toàn cầu nhằm đảm bảo cơ thể đạt được mức độ bảo vệ tối đa và duy trì miễn dịch bền vững qua thời gian.
Số mũi tiêm phòng sởi tiêu chuẩn cho trẻ nhỏ theo từng độ tuổi
Trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại Việt Nam, trẻ nhỏ được khuyến cáo tiêm mũi vắc xin sởi đơn đầu tiên vào thời điểm tròn chín tháng tuổi. Mũi tiêm này đóng vai trò kích hoạt đáp ứng miễn dịch ban đầu nhằm giảm nguy cơ nhiễm virus sởi ở giai đoạn kháng thể từ mẹ truyền sang bắt đầu suy giảm. Đến khi trẻ được mười tám tháng tuổi, trẻ cần được tiêm tiếp mũi thứ hai bằng vắc xin phối hợp sởi và rubella. Đối với các chương trình tiêm chủng dịch vụ, trẻ có thể được tiêm vắc xin phối hợp ba trong một phòng ngừa sởi, quai bị, rubella từ chín hoặc mười hai tháng tuổi tùy theo từng loại vắc xin cụ thể do nhà sản xuất quy định. Lịch tiêm nhắc lại mũi thứ hai bằng vắc xin phối hợp thường được thực hiện sau đó vài tháng hoặc trong độ tuổi từ bốn đến sáu tuổi. Cha mẹ cần theo dõi sổ tiêm chủng để đưa trẻ đi tiêm đúng mốc thời gian quy định nhằm tránh khoảng trống miễn dịch trong những năm đầu đời.
Khuyến cáo tiêm phòng sởi cho người trưởng thành và phụ nữ chuẩn bị mang thai
Nhiều người trưởng thành lầm tưởng rằng chỉ trẻ em mới cần tiêm vắc xin ngừa sởi. Trên thực tế, người lớn chưa từng mắc sởi hoặc chưa tiêm đủ hai mũi vắc xin khi còn nhỏ vẫn có nguy cơ cao bị lây nhiễm virus sởi khi tiếp xúc nguồn bệnh. Theo khuyến cáo của các chuyên gia y tế dự phòng, người trưởng thành thuộc nhóm nguy cơ cao như nhân viên y tế, giáo viên, người làm việc trong môi trường đông người, phụ nữ có kế hoạch mang thai hoặc người chuẩn bị đi đến vùng đang có dịch sởi lưu hành cần rà soát lại tiền sử tiêm chủng. Nếu chưa từng tiêm hoặc không nhớ rõ lịch sử tiêm phòng, người lớn nên tiêm hai mũi vắc xin phối hợp phòng sởi, quai bị, rubella với khoảng cách giữa hai mũi tối thiểu là bốn tuần. Đối với phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, việc chủ động hoàn thành phác đồ tiêm trước khi mang thai tối thiểu một tháng giúp phòng tránh nguy cơ nhiễm bệnh trong thai kỳ và truyền kháng thể bảo vệ cho thai nhi.
Lý do cần tiêm đủ hai mũi vắc xin để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu
Hầu hết các hướng dẫn y khoa đều khẳng định một mũi vắc xin ngừa sởi là chưa đủ để tạo miễn dịch bảo vệ cộng đồng bền vững. Sau khi tiêm một mũi vắc xin sởi ở thời điểm chín tháng tuổi, tỷ lệ tạo được kháng thể bảo vệ thành công đạt khoảng tám mươi lăm phần trăm. Điều này đồng nghĩa với việc vẫn còn khoảng mười lăm phần trăm trẻ chưa đáp ứng miễn dịch đầy đủ sau mũi đầu tiên. Khi được tiêm tiếp mũi thứ hai, tỷ lệ bảo vệ nâng lên trên chín mươi lăm phần trăm. Mũi tiêm thứ hai có ý nghĩa quyết định trong việc bổ sung miễn dịch cho những trường hợp chưa sinh kháng thể ở mũi trước, đồng thời củng cố trí nhớ miễn dịch lâu dài cho cơ thể. Trong các đợt bùng phát dịch sởi cục bộ, cơ quan y tế có thể triển khai chiến dịch tiêm vắc xin chống dịch cho trẻ từ sáu tháng tuổi hoặc tiêm bổ sung cho các đối tượng nguy cơ nhằm bao phủ miễn dịch cộng đồng nhanh chóng.
Lịch tiêm phòng sởi khuyến cáo theo từng nhóm đối tượng
| Nhóm đối tượng | Lịch tiêm khuyến cáo | Loại vắc xin phổ biến |
|---|---|---|
| Trẻ em từ 9 tháng tuổi | Mũi 1 lúc 9 tháng, mũi 2 lúc 18 tháng | Vắc xin sởi đơn hoặc vắc xin sởi phối hợp rubella |
| Trẻ em từ 12 tháng tuổi | Mũi 1 lúc 12 tháng, mũi 2 nhắc lại sau 3-5 năm | Vắc xin phối hợp sởi, quai bị, rubella |
| Người lớn chưa có miễn dịch | Tiêm 2 mũi, khoảng cách tối thiểu giữa 2 mũi là 1 tháng | Vắc xin phối hợp sởi, quai bị, rubella |
Lưu ý an toàn
Vắc xin phòng sởi là vắc xin sống giảm độc lực nên chống chỉ định tuyệt đối cho phụ nữ đang mang thai và những người có tình trạng suy giảm miễn dịch nặng. Người có tiền sử phản ứng dị ứng phản vệ nghiêm trọng với liều vắc xin sởi trước đó hoặc với các thành phần trong vắc xin cần thông báo chi tiết cho bác sĩ khám sàng lọc. Sau khi tiêm vắc xin, người được tiêm bắt buộc phải ở lại cơ sở y tế theo dõi ít nhất ba mươi phút và tiếp tục theo dõi sức khỏe tại nhà trong vòng hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ tiếp theo để xử trí kịp thời các phản ứng bất thường nếu có.
Tóm tắt
Tiêm phòng vắc xin sởi đầy đủ đúng lịch là giải pháp chủ động bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ và người lớn. Việc nắm rõ số mũi tiêm cần thiết giúp mỗi gia đình chủ động bảo vệ thành viên trước nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Khi có thắc mắc về lịch tiêm hoặc tình trạng miễn dịch, người dân nên liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn chính xác.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người từng mắc bệnh sởi trong quá khứ có cần tiêm vắc xin nữa không?
Người đã mắc bệnh sởi do bác sĩ chẩn đoán xác định thường có miễn dịch bảo vệ lâu dài. Tuy nhiên, nếu không chắc chắn về tiền sử mắc bệnh hoặc để ngừa thêm quai bị và rubella, việc tiêm vắc xin phối hợp vẫn an toàn và mang lại lợi ích.
Phụ nữ đang mang thai có được tiêm vắc xin sởi không?
Phụ nữ chuẩn bị mang thai cần hoàn thành mũi tiêm vắc xin sởi ít nhất một tháng trước khi thụ thai. Vắc xin ngừa sởi là vắc xin sống giảm độc lực nên chống chỉ định tiêm trong suốt thai kỳ.
Trẻ bị trễ lịch tiêm vắc xin sởi có phải tiêm lại từ đầu không?
Nếu trẻ bị trễ lịch, phụ huynh cần đưa trẻ đi tiêm bổ sung mũi tiếp theo càng sớm càng tốt tại trạm y tế hoặc trung tâm tiêm chủng. Quá trình tiêm không cần phải bắt đầu lại từ đầu.
Các phản ứng phụ thường gặp sau khi tiêm phòng vắc xin sởi là gì?
Sau khi tiêm vắc xin ngừa sởi, người tiêm có thể gặp các phản ứng nhẹ thoáng qua như sốt nhẹ, đau đỏ tại vị trí tiêm hoặc phát ban nhẹ rải rác sau vài ngày. Các dấu hiệu này thường tự khỏi.
Khoảng cách tối thiểu giữa mũi tiêm sởi thứ nhất và thứ hai là bao lâu?
Khoảng cách tối thiểu giữa hai mũi vắc xin có thành phần sởi thường là một tháng. Khoảng cách này đảm bảo hệ miễn dịch có đủ thời gian tạo kháng thể bảo vệ cơ thể một cách hiệu quả.
