Thủy đậu mọc trong miệng có nguy hiểm không và cách chăm sóc

Thủy đậu mọc trong miệng là gì?

Bệnh thủy đậu do virus Varicella Zoster gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch bóng nước của người nhiễm bệnh. Sau thời gian ủ bệnh, các nốt ban đỏ dạng phỏng nước không chỉ mọc rải rác trên bề mặt da toàn thân mà còn có thể phát triển trên các lớp màng niêm mạc, đặc biệt là niêm mạc khoang miệng và hầu họng.

Tại môi trường niêm mạc miệng, do độ ẩm cao và sự cọ xát liên tục khi chuyển động cơ miệng, các bóng nước thủy đậu thường không giữ được lâu mà vỡ ra rất sớm, để lại những vết loét nông có viền đỏ bao quanh và đáy màu trắng xám. Những vết loét này có thể xuất hiện đơn độc hoặc thành từng cụm, tạo cảm giác rát buốt dữ dội mỗi khi nuốt nước bọt hay ăn uống. Dù gây nhiều khó chịu, sự xuất hiện của nốt thủy đậu trong miệng là một phần của diễn tiến bệnh lý toàn thân và cần được theo dõi sát sao để tránh nhầm lẫn với các dạng viêm loét miệng thông thường khác.

Mức độ nguy hiểm khi nốt thủy đậu xuất hiện trong khoang miệng

Nhiều người bệnh và phụ huynh thường hoang mang khi phát hiện các tổn thương dạng bóng nước xuất hiện ngay trên vòm họng, nướu răng, lưỡi hoặc mặt trong má. Về bản chất y khoa, virus thủy đậu tấn công cả lớp biểu mô da lẫn màng niêm mạc, do đó việc hình thành nốt đậu trong khoang miệng là một biểu hiện lâm sàng hoàn toàn có thể gặp phải.

Trong hầu hết các trường hợp, tình trạng này không đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu cơ thể có miễn dịch bình thường. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm nằm ở các nguy cơ gián tiếp. Môi trường ẩm ướt trong khoang miệng chứa nhiều vi khuẩn tự nhiên, khiến bóng nước rất dễ vỡ ra tạo thành vết loét trợt nông. Tình trạng này gây cảm giác đau rát dữ dội, cản trở nuốt nước bọt và thức ăn, dễ dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng và mất nước nghiêm trọng, đặc biệt là ở trẻ nhỏ. Bên cạnh đó, nếu khâu vệ sinh không đảm bảo, ổ loét có thể bị bội nhiễm vi khuẩn, gây sưng phù nề hầu họng và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng lan rộng.

Dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám y tế ngay lập tức

Mặc dù phần lớn tổn thương niêm mạc sẽ tự thuyên giảm, người chăm sóc cần theo dõi sát sao tiến triển bệnh để kịp thời phát hiện biến chứng. Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện tình trạng sốt cao liên tục không đáp ứng với các biện pháp hạ sốt thông thường hoặc sốt tái phát sau khi đã hạ.

Những dấu hiệu nguy hiểm khác bao gồm cảm giác đau họng dữ dội đến mức không thể uống được nước, trẻ nhỏ quấy khóc liên tục, bỏ bú hoàn toàn, môi khô và đi tiểu rất ít. Nếu quan sát thấy vùng tổn thương trong miệng sưng nề lớn, xuất hiện dịch mủ màu vàng đục, chảy máu khó cầm hoặc người bệnh có biểu hiện thở rít, khàn tiếng, khó thở, lừ đừ, co giật, gia đình cần lập tức chuyển bệnh nhân tới bệnh viện có chuyên khoa truyền nhiễm để được xử trí khẩn cấp.

Hướng dẫn vệ sinh khoang miệng đúng cách giúp vết thương mau lành

Chăm sóc niêm mạc miệng nhẹ nhàng và đúng phương pháp đóng vai trò quyết định giúp tổn thương mau lành và ngăn ngừa nhiễm khuẩn thứ phát. Người bệnh nên duy trì thói quen súc miệng bằng nước muối sinh lý không phẩy chín phần trăm nhiều lần trong ngày, đặc biệt là sau khi ăn xong để loại bỏ mảng bám thức ăn còn sót lại.

Tuyệt đối không được dùng móng tay, tăm bông hay các vật sắc nhọn để chọc vỡ các bọng nước trong miệng. Việc đánh răng trong giai đoạn này cần hết sức cẩn thận, nên dùng bàn chải lông siêu mềm và tránh chà xát trực tiếp lên vị trí có nốt loét. Không được tự ý bôi các loại thuốc sát trùng dùng ngoài da như xanh methylen vào sâu trong khoang miệng khi chưa có hướng dẫn chuyên môn từ bác sĩ. Nếu cảm giác đau quá mức khiến người bệnh không thể nuốt, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định một số dung dịch súc miệng hoặc gel bôi chuyên dụng dành riêng cho niêm mạc.

Chế độ dinh dưỡng phù hợp khi bị tổn thương niêm mạc miệng

Một chế độ dinh dưỡng khoa học và mềm mại sẽ giúp giảm thiểu tối đa cảm giác đau đớn khi nhai nuốt, đồng thời cung cấp đủ năng lượng cho hệ miễn dịch chống lại virus. Trong những ngày niêm mạc miệng bị loét, nên ưu tiên các món ăn dạng lỏng, nguội hoặc ấm nhẹ như cháo loãng, súp dinh dưỡng, sữa và nước hầm xương đã lọc bỏ cặn cứng.

Cần tránh tuyệt đối các loại thực phẩm cứng giòn, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ vì chúng dễ cọ xát làm trầy xước sâu thêm vết loét. Các gia vị cay nồng như tiêu, ớt và thức ăn quá mặn cũng cần loại bỏ khỏi thực đơn vì sẽ gây xót rát nghiêm trọng. Đồ uống và hoa quả có tính acid mạnh như cam, chanh, bưởi chua cũng nên hạn chế tạm thời; thay vào đó, người bệnh có thể bổ sung vitamin qua các loại trái cây có tính chất mát và mềm như chuối, bơ, dưa hấu. Việc chia nhỏ các bữa ăn trong ngày và khuyến khích uống nước từng ngụm nhỏ sẽ giúp đảm bảo lượng dịch cần thiết cho cơ thể.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức y khoa phổ thông và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng virus, thuốc giảm đau hay các dung dịch bôi niêm mạc khi chưa có đơn thuốc. Trẻ nhỏ và người có bệnh nền suy giảm miễn dịch khi bị thủy đậu cần được nhân viên y tế theo dõi chặt chẽ để phòng ngừa biến chứng nặng.

Tóm tắt

Nốt thủy đậu mọc trong khoang miệng là hiện tượng khá phổ biến và thường hồi phục dần theo diễn tiến chung của bệnh nếu được chăm sóc đúng cách. Người bệnh cần chú ý giữ vệ sinh nhẹ nhàng, bổ sung dinh dưỡng bằng thức ăn mềm và uống đủ nước. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như vết loét mưng mủ, sốt cao kéo dài hoặc suy kiệt do không thể ăn uống, việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời là điều hết sức cần thiết.