Bị thủy đậu gây sốt phải làm gì để hạ sốt và chăm sóc

Thủy đậu gây sốt phải làm gì là gì?

Bệnh thủy đậu là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus varicella-zoster gây ra, lây lan chủ yếu qua đường hô hấp khi tiếp xúc với giọt bắn của người bệnh hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ các nốt phỏng nước. Sốt là một trong những dấu hiệu đầu tiên xuất hiện cùng với cảm giác mệt mỏi, chán ăn, đau nhức cơ và ngay sau đó là sự bùng phát của các nốt ban đỏ chuyển nhanh thành mụn nước rải rác khắp cơ thể.

Về bản chất, phản ứng sốt phản ánh sự kích hoạt mạnh mẽ của hệ thống miễn dịch nhằm ức chế sự sinh sôi của virus. Tuy nhiên, sốt cao có thể gây mất nước, rối loạn điện giải và khiến người bệnh kiệt sức, đặc biệt ở trẻ nhỏ có nguy cơ dẫn đến co giật do sốt. Do đó, mục tiêu chăm sóc chính không phải là triệt tiêu hoàn toàn cơn sốt bằng mọi giá mà là kiểm soát thân nhiệt ở mức an toàn, nâng đỡ thể trạng và ngăn ngừa các nguy cơ nhiễm trùng thứ phát.

Cách theo dõi thân nhiệt và nhận diện các mức độ sốt khi mắc thủy đậu

Trong quá trình phát triển của bệnh thủy đậu, sốt là phản ứng tự nhiên của hệ thống miễn dịch nhằm chống lại sự nhân lên của virus varicella-zoster. Đa số trường hợp, người bệnh chỉ bị sốt nhẹ đến sốt vừa, dao động quanh mức 37,5 đến 38,5 độ C trong những ngày đầu khi các nốt phát ban dạng bóng nước bắt đầu nổi rải rác trên da. Tuy nhiên, một số trường hợp, đặc biệt là người lớn hoặc trẻ nhỏ có thể xuất hiện cơn sốt cao trên 39 độ C kèm theo ớn lạnh, đau đầu, mệt mỏi rũ rượi và đau nhức cơ bắp.

Người chăm sóc cần dùng nhiệt kế điện tử đo thân nhiệt định kỳ tại nách hoặc trán khoảng 3 đến 4 giờ một lần để theo dõi sát diễn biến. Việc ghi chép lại các mốc thời gian xuất hiện sốt cùng mức nhiệt độ cụ thể sẽ giúp nhân viên y tế đánh giá chính xác mức độ tiến triển của bệnh khi cần thăm khám. Nếu nhận thấy thân nhiệt tăng vọt nhanh chóng hoặc sốt kèm theo tình trạng run rẩy dữ dội, người chăm sóc cần chuẩn bị các bước hỗ trợ hạ nhiệt kịp thời.

Các biện pháp hạ sốt vật lý và chăm sóc cơ thể an toàn tại nhà

Khi người mắc bệnh thủy đậu bắt đầu có biểu hiện sốt, ưu tiên hàng đầu là tạo điều kiện cho cơ thể được nghỉ ngơi hoàn toàn trong môi trường yên tĩnh, thông thoáng và sạch sẽ. Cần cho người bệnh mặc quần áo rộng rãi, may từ chất liệu cotton mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt để tránh cọ xát trực tiếp vào các nốt mụn nước đang hình thành trên bề mặt da. Tuyệt đối không trùm chăn quá dày hoặc mặc nhiều lớp áo vì điều này làm thân nhiệt khó thoát ra ngoài, dễ dẫn đến co giật do sốt cao ở trẻ nhỏ.

Bên cạnh đó, việc chườm ấm là một giải pháp hỗ trợ hạ sốt an toàn. Người chăm sóc có thể sử dụng khăn sạch nhúng vào nước ấm có nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt người bệnh khoảng 1 đến 2 độ C, vắt ráo rồi lau nhẹ nhàng vào các vị trí có mạch máu lớn đi qua như trán, hai bên nách và bẹn. Cần thực hiện thao tác thật nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh gây trầy xước, vỡ bọc nước dẫn đến nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn. Đồng thời, cần bổ sung nhiều nước như nước lọc, dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ hoặc các loại nước trái cây tươi để bù đắp lượng dịch mất đi qua mồ hôi.

Nguyên tắc sử dụng thuốc hạ sốt an toàn cho người bệnh thủy đậu

Sử dụng thuốc hạ sốt khi bị thủy đậu đòi hỏi sự thận trọng rất lớn để tránh các tác dụng phụ nghiêm trọng. Paracetamol thường là lựa chọn phổ biến và an toàn nhất được các chuyên gia y tế khuyến cáo sử dụng khi người bệnh có biểu hiện sốt từ 38,5 độ C trở lên hoặc sốt gây cảm giác đau đầu, mệt mỏi nhiều. Tuy nhiên, việc dùng paracetamol phải tuân thủ nghiêm ngặt liều lượng tính theo cân nặng và khoảng cách giữa các lần dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn.

Đặc biệt, tuyệt đối không được sử dụng aspirin hoặc bất kỳ chế phẩm nào có chứa dẫn xuất salicylate cho người mắc bệnh thủy đậu, nhất là ở đối tượng trẻ em và thanh thiếu niên. Việc dùng aspirin trong bối cảnh nhiễm virus thủy đậu có liên quan mật thiết đến hội chứng Reye, một tình trạng hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm, có thể gây tổn thương não và gan cấp tính đe dọa tính mạng. Ngoài ra, việc dùng các thuốc kháng viêm không steroid như ibuprofen cũng cần hết sức thận trọng và chỉ dùng khi có chỉ định rõ ràng của bác sĩ, do một số nghiên cứu ghi nhận nguy cơ gia tăng nhiễm trùng mô mềm thứ phát do vi khuẩn khi dùng nhóm thuốc này trong bệnh thủy đậu.

Dấu hiệu sốt cảnh báo biến chứng nguy hiểm cần đi khám ngay

Mặc dù sốt là triệu chứng phổ biến của bệnh thủy đậu, người chăm sóc không được chủ quan vì sốt cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo các biến chứng nguy hiểm. Biến chứng thường gặp nhất là bội nhiễm vi khuẩn trên da, xảy ra khi các nốt phỏng nước bị vỡ, trầy xước và vi khuẩn xâm nhập, khiến vùng da xung quanh sưng tấy, mưng mủ màu vàng đục và thân nhiệt người bệnh đột ngột tăng cao trở lại sau vài ngày hạ sốt.

Ngoài ra, những biến chứng nghiêm trọng hơn bao gồm viêm phổi do virus hoặc bội nhiễm vi khuẩn, viêm não và viêm màng não. Người chăm sóc cần lập tức đưa người bệnh đến bệnh viện hoặc trung tâm y tế gần nhất nếu phát hiện các dấu hiệu báo động như sốt cao liên tục không hạ dù đã dùng thuốc đúng cách, sốt kéo dài trên 4 ngày, thở nhanh, khó thở, ho nhiều, đau ngực. Các biểu hiện thần kinh như li bì, khó đánh thức, lú lẫn, co giật, đi đứng loạng choạng hoặc nôn ói liên tục cũng là tình trạng cấp cứu cần được can thiệp y tế ngay lập tức.

Lưu ý an toàn

Các thông tin hướng dẫn trên mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt hoặc tự thay đổi liều dùng khi chưa có ý kiến chuyên môn. Trong quá trình chăm sóc tại nhà, nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về tri giác, hô hấp hoặc tình trạng nhiễm trùng da, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Sốt khi mắc thủy đậu là phản ứng miễn dịch thường gặp nhưng cần được theo dõi sát sao và xử trí khoa học. Việc hạ sốt đúng cách kết hợp giữ vệ sinh da, bổ sung dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý sẽ giúp người bệnh hồi phục thuận lợi. Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường hoặc sốt kéo dài không hạ, việc thăm khám bác sĩ là điều cần thiết để đảm bảo an toàn tối đa.