Thủy đậu có để lại sẹo hay không và cách hạn chế sẹo

Thủy đậu có để lại sẹo không là gì?

Bệnh thủy đậu lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ các bóng nước của người mắc. Sau thời gian ủ bệnh, các dát sẩn đỏ sẽ nhanh chóng biến thành bọng nước trong suốt, bao quanh bởi quầng đỏ, sau đó dịch hóa đục dần trước khi khô lại và đóng vảy.

Về nguyên tắc giải phẫu sinh học, các bọng nước thủy đậu đơn thuần chỉ nằm ở lớp nông của biểu bì da. Nếu không bị tác động cơ học làm tổn thương sâu đến lớp màng đáy và không có sự tấn công của vi khuẩn, các tế bào biểu bì sẽ tự tăng sinh để thay thế mà không làm xáo trộn cấu trúc nền. Do đó, bản thân virus gây bệnh không nhất thiết tạo thành sẹo, mà nguy cơ sẹo phụ thuộc chủ yếu vào cách người bệnh xử trí và bảo vệ tổn thương trong suốt quá trình phát bệnh.

Khả năng hình thành sẹo sau khi mắc bệnh thủy đậu

Về mặt sinh lý bệnh, các nốt phỏng rạ của bệnh thủy đậu chủ yếu khu trú ở lớp thượng bì. Nếu mụn nước diễn tiến tự nhiên, không bị tổn thương sâu và không bị nhiễm trùng thứ phát, mụn sẽ tự teo lại, đóng mày và bong vảy mà không để lại sẹo vĩnh viễn.

Tuy nhiên, nếu lớp màng đáy và lớp trung bì của da bị tổn thương do cào gãi, nặn mụn hoặc bội nhiễm vi khuẩn, cơ chế phục hồi tự nhiên sẽ phải bù đắp bằng tổ chức sợi liên kết xơ. Khi cấu trúc collagen và elastin bị phá vỡ mà không kịp tái tạo đủ, các vết sẹo lõm hình tròn đặc trưng hoặc sẹo thâm sẫm màu sẽ hình thành và tồn tại lâu dài trên da.

Các nguyên nhân chủ yếu khiến nốt thủy đậu tiến triển thành sẹo

Cào gãi là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến sẹo. Bệnh thủy đậu thường gây cảm giác ngứa ngáy dữ dội, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Hành động gãi, cọ xát làm vỡ sớm mụn nước khi chưa đến giai đoạn thoái lui, tạo điều kiện cho vi khuẩn tụ cầu hoặc liên cầu từ móng tay xâm nhập gây viêm mủ sâu.

Bên cạnh đó, việc kiêng khem tắm rửa quá mức theo quan niệm dân gian sai lầm khiến mồ hôi, bã nhờn và bụi bẩn tích tụ, làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn trên bề mặt da. Tình trạng tự ý bóc vảy non trước khi tế bào biểu mô kịp hoàn thiện cũng làm đứt gãy mô hạt mới tạo, khiến vết thương lõm sâu hơn. Một số yếu tố cơ địa như khả năng tổng hợp collagen kém hoặc dễ tăng sắc tố sau viêm cũng ảnh hưởng đến mức độ nghiêm trọng của sẹo.

Biện pháp chăm sóc giúp hạn chế nguy cơ sẹo trong giai đoạn cấp

Để ngăn ngừa sẹo, việc quan trọng nhất là bảo vệ tính toàn vẹn của các nốt mụn nước và giữ vệ sinh da sạch sẽ. Người bệnh nên được tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió, thấm khô nhẹ nhàng bằng khăn mềm sạch, không chà xát hay cọ mạnh làm vỡ bọng nước.

Cần cắt ngắn móng tay, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng sát khuẩn. Đối với trẻ nhỏ, phụ huynh có thể cho trẻ mang bao tay mềm khi ngủ để tránh cào gãi vô thức. Nếu cảm giác ngứa quá khó chịu, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn để được hướng dẫn sử dụng các giải pháp giảm ngứa phù hợp và an toàn theo lứa tuổi. Với các mụn nước đã vỡ, có thể chấm dung dịch sát khuẩn tại chỗ dịu nhẹ theo chỉ định của nhân viên y tế để ngừa vi khuẩn xâm nhập.

Chăm sóc phục hồi da sau khi nốt đậu bong vảy để ngăn ngừa sẹo xấu

Khi nốt thủy đậu bắt đầu se mặt, đóng vảy và bong mày, đây là giai đoạn da non đang hình thành và rất nhạy cảm. Cần để vảy bong tự nhiên, tuyệt đối không dùng tay cạy hoặc bóc vảy sớm để tránh làm rách lớp biểu mô mới tái tạo.

Khi bề mặt tổn thương đã khô miệng hoàn toàn, người bệnh có thể tham khảo ý kiến bác sĩ da liễu để sử dụng kem dưỡng ẩm phục hồi hoặc các sản phẩm bôi hỗ trợ làm phẳng sẹo chứa silicone y tế. Làn da non sau thủy đậu rất dễ bị tăng sắc tố tạo thành sẹo thâm đen nếu tiếp xúc với tia cực tím, do đó cần che chắn cẩn thận và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời gay gắt trong suốt quá trình hồi phục. Chế độ dinh dưỡng giàu vitamin C, vitamin A và kẽm cũng hỗ trợ quá trình sửa chữa mô diễn ra thuận lợi hơn.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị y khoa. Người bệnh không được tự ý bôi các loại thuốc mỡ chứa corticoid, đắp thuốc nam hoặc cồn nồng độ cao lên nốt thủy đậu vì có thể gây loét sâu và ngộ độc. Mọi can thiệp điều trị sẹo chuyên sâu cần có sự đánh giá trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa da liễu.

Tóm tắt

Bệnh thủy đậu hoàn toàn có thể không để lại dấu vết nếu tổn thương da được giữ gìn sạch sẽ và hồi phục thuận lợi. Việc kiểm soát cơn ngứa, phòng ngừa bội nhiễm và tuân thủ hướng dẫn chăm sóc của nhân viên y tế là biện pháp tốt nhất để bảo vệ làn da khỏi các vết sẹo lõm hay sẹo thâm lâu dài.