Thuốc trị ghẻ phỏng thường sử dụng và những lưu ý

Thuốc trị ghẻ phỏng

Ghẻ phỏng, hay bệnh chốc lây theo thuật ngữ y khoa, là bệnh nhiễm trùng bề mặt da rất dễ lây qua tiếp xúc trực tiếp hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân. Bệnh khởi phát khi các loại vi khuẩn như Staphylococcus aureus tụ cầu vàng hoặc Streptococcus pyogenes liên cầu khuẩn xâm nhập vào các vết xước nhỏ, vết côn trùng cắn hoặc vùng da bị viêm nang lông.

Khác với bệnh ghẻ thông thường do ký sinh trùng cái ghẻ đào hang dưới da gây ngứa ngáy dữ dội, ghẻ phỏng tiến triển nhanh với các bọng nước chứa mủ nông, nhanh vỡ tạo thành dịch dính và đóng vảy vàng nhạt. Do bản chất tổn thương bắt nguồn từ vi khuẩn, việc điều trị bắt buộc phải sử dụng các thuốc có tác dụng kháng khuẩn, sát trùng chứ không dùng các hoạt chất diệt ký sinh trùng ghẻ. Hiểu đúng bản chất tổn thương giúp lựa chọn đúng loại thuốc điều trị và ngăn ngừa biến chứng viêm da mủ sâu hoặc viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu.

Phân biệt ghẻ phỏng và bệnh ghẻ để lựa chọn đúng nhóm thuốc

Trong dân gian, nhiều người thường nhầm lẫn giữa ghẻ phỏng và bệnh ghẻ nước thông thường. Bệnh ghẻ thông thường do ký sinh trùng cái ghẻ Sarcoptes scabiei đào rãnh dưới da gây ngứa dữ dội về đêm, cần điều trị bằng các hoạt chất diệt ký sinh trùng như permethrin hoặc benzyl benzoate.

Ngược lại, ghẻ phỏng thực chất là bệnh chốc lây do vi khuẩn tụ cầu vàng Staphylococcus aureus hoặc liên cầu khuẩn Streptococcus pyogenes xâm nhập qua vết xước nhỏ trên da. Do nguyên nhân bắt nguồn từ vi khuẩn, các loại thuốc diệt ký sinh trùng hoàn toàn không có tác dụng với ghẻ phỏng. Việc phân biệt chính xác giúp người bệnh tránh dùng sai thuốc, ngăn ngừa nguy cơ dị ứng và làm chậm trễ quá trình điều trị.

Dung dịch sát khuẩn và thuốc kháng sinh bôi ngoài da tại chỗ

Bước đầu tiên và quan trọng trong chăm sóc ghẻ phỏng là làm sạch, sát trùng vùng da tổn thương để hạn chế vi khuẩn phát tán. Người bệnh thường được hướng dẫn dùng nước muối sinh lý hoặc các dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ như povidone iodine, chlorhexidine hoặc dung dịch xanh methylen để chấm rửa nhẹ nhàng lên nốt phỏng.

Đối với các tổn thương khu trú mức độ nhẹ, bác sĩ thường chỉ định các loại thuốc mỡ hoặc kem bôi kháng sinh tại chỗ như mupirocin, acid fusidic hoặc mỡ kháng sinh kết hợp. Thuốc bôi giúp ức chế và tiêu diệt trực tiếp vi khuẩn tại ổ nhiễm trùng, tạo màng bảo vệ giúp tổn thương nhanh khô và đóng vảy. Cần vệ sinh tay sạch sẽ trước và sau khi thoa thuốc để tránh lây lan vi khuẩn sang các vị trí khác.

Thuốc kháng sinh đường uống trong trường hợp tổn thương lan rộng

Khi tổn thương ghẻ phỏng xuất hiện rải rác ở nhiều vùng cơ thể, lây lan nhanh hoặc không đáp ứng với thuốc bôi ngoài da, bác sĩ chuyên khoa da liễu sẽ cân nhắc chỉ định kháng sinh đường uống toàn thân. Nhóm kháng sinh được ưu tiên thường có phổ tác dụng tốt trên tụ cầu khuẩn và liên cầu khuẩn, chẳng hạn như nhóm cephalosporin thế hệ một, amoxicillin kết hợp acid clavulanic, hoặc cloxacillin.

Trong trường hợp người bệnh có tiền sử dị ứng với nhóm beta-lactam hoặc nghi ngờ vi khuẩn kháng thuốc, bác sĩ có thể thay thế bằng erythromycin, azithromycin hoặc clindamycin. Việc sử dụng kháng sinh đường uống bắt buộc phải có chỉ định của bác sĩ về liều lượng và thời gian dùng để đảm bảo hiệu quả điều trị và phòng tránh nguy cơ kháng kháng sinh.

Thuốc hỗ trợ giảm triệu chứng và biện pháp chăm sóc kèm theo

Bên cạnh thuốc kháng sinh đặc hiệu, bác sĩ có thể kê thêm một số thuốc hỗ trợ nhằm giảm nhẹ triệu chứng khó chịu cho người bệnh. Thuốc kháng histamin đường uống như loratadine, cetirizine hoặc desloratadine thường được dùng để giảm cảm giác ngứa ngáy, hạn chế phản xạ cào gãi làm trầy xước và vỡ bọng nước.

Ngoài ra, nếu tổn thương gây đau rát nhẹ hoặc kèm theo sốt nhẹ, các thuốc hạ sốt giảm đau thông thường như paracetamol có thể được sử dụng theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Người bệnh cần giữ cho vùng da luôn khô thoáng, cắt ngắn móng tay và giặt riêng khăn mặt, quần áo để ngăn ngừa tái nhiễm hoặc lây chéo trong gia đình.

Lưu ý an toàn

Không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc bôi có chứa corticoid nồng độ cao vì có thể làm suy giảm miễn dịch tại chỗ khiến vi khuẩn sinh sôi mạnh hơn. Tuyệt đối không đắp các loại lá cây, thuốc bột tự chế lên nốt phỏng hở vì dễ gây nhiễm trùng huyết và hoại tử da. Việc dùng kháng sinh đường uống cần tuân thủ nghiêm ngặt theo đơn thuốc của bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Ghẻ phỏng là bệnh nhiễm trùng ngoài da do vi khuẩn, có thể kiểm soát tốt nếu phát hiện sớm và dùng đúng thuốc. Việc nhận biết bản chất bệnh, phân biệt rõ với bệnh ghẻ thông thường và tuân thủ chỉ định của bác sĩ da liễu sẽ giúp tổn thương nhanh lành, ngăn ngừa lây lan cho người xung quanh và phòng tránh biến chứng.