Ghẻ phỏng ở trẻ em và các bước chăm sóc, xử trí đúng cách

Ghẻ phỏng ở trẻ em là gì?

Ghẻ phỏng là tên gọi dân gian quen thuộc của bệnh chốc nhiễm khuẩn (impetigo), một dạng nhiễm trùng nông bề mặt da do vi khuẩn gây nên, thường gặp nhất là tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) và liên cầu khuẩn (Streptococcus pyogenes). Bệnh có khả năng lây lan rất nhanh qua tiếp xúc trực tiếp giữa da với da hoặc qua đồ dùng cá nhân như khăn mặt, chăn màn, đồ chơi.

Khác với ghẻ thông thường do ký sinh trùng cái ghẻ đào hầm dưới da gây ngứa dữ dội về đêm, ghẻ phỏng hình thành các bọng nước chứa dịch trong hoặc hơi đục trên nền da đỏ. Khi các bọng nước này vỡ ra, dịch tiết dính vào vùng da xung quanh sẽ nhanh chóng tạo thành các nốt tổn thương mới, sau đó khô lại thành lớp vảy tiết màu vàng nâu hoặc vàng sáp ong. Trẻ nhỏ có làn da mỏng manh, hàng rào bảo vệ da chưa hoàn thiện và phản xạ cào gãi chưa kiểm soát được là đối tượng dễ mắc và tái phát bệnh nhất.

Bản chất vi khuẩn gây ghẻ phỏng và nguy cơ lây lan ở trẻ nhỏ

Tác nhân trực tiếp gây ra ghẻ phỏng ở trẻ em là vi khuẩn tụ cầu vàng hoặc liên cầu khuẩn nhóm A xâm nhập qua các vết trầy xước, vết cắn côn trùng hoặc vùng da bị viêm da cơ địa trước đó. Khí hậu nóng ẩm, môi trường sống chật chội và điều kiện vệ sinh kém là những yếu tố thuận lợi thúc đẩy vi khuẩn phát triển mạnh mẽ.

Ở môi trường trường mầm non và nhà trẻ, trẻ nhỏ thường xuyên chơi đùa, tiếp xúc thân thể và dùng chung đồ chơi, khiến vi khuẩn dễ dàng truyền từ trẻ này sang trẻ khác. Khi trẻ ngứa và dùng tay cào gãi, dịch tiết chứa đầy vi khuẩn từ bọng nước sẽ dính vào móng tay, sau đó tiếp tục gieo rắc vi khuẩn lên các vùng da khác trên cơ thể như mặt, quanh mũi, miệng, tay chân hoặc thân mình, tạo nên các ổ thương tổn mới liên tiếp.

Các bước chăm sóc và vệ sinh vùng da tổn thương tại nhà

Chăm sóc tổn thương da đúng cách đóng vai trò quyết định giúp vết thương nhanh khô và ngăn ngừa vi khuẩn phát tán. Cha mẹ cần rửa tay sạch bằng xà phòng trước và sau khi chạm vào vết thương của trẻ. Sử dụng dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ hoặc nước muối sinh lý để lau rửa nhẹ nhàng vùng da bị phỏng, tránh chà xát mạnh làm vỡ bọng nước non hoặc gây trợt loét sâu hơn.

Đối với những nốt đã vỡ và đóng vảy tiết dày, phụ huynh có thể dùng gạc sạch thấm nước muối sinh lý ấm đắp lên trong vài phút để làm mềm vảy trước khi lau sạch dịch tiết. Sau khi vệ sinh, để vùng da khô thoáng tự nhiên hoặc băng nhẹ bằng gạc vô trùng nếu vết phỏng nằm ở vị trí dễ cọ xát với quần áo. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý chọc thủng bọng nước khi chúng chưa tự vỡ, vì hành động này phá vỡ hàng rào tự nhiên, tạo cơ hội cho vi khuẩn xâm nhập sâu hơn vào lớp biểu bì.

Nguyên tắc can thiệp y khoa dưới sự hướng dẫn của bác sĩ

Khi trẻ có biểu hiện ghẻ phỏng, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc nhi khoa thăm khám và đưa ra phác đồ thích hợp. Tùy thuộc vào mức độ tổn thương khu trú hay lan tỏa rộng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng khuẩn bôi tại chỗ nhằm tiêu diệt vi khuẩn và giúp bề mặt tổn thương khô se nhanh chóng. Thuốc bôi cần được sử dụng đều đặn theo đúng khoảng thời gian khuyến cáo, ngay cả khi các nốt phỏng đã se mặt.

Trong các trường hợp tổn thương lan rộng khắp nhiều vùng cơ thể, tổn thương sâu hoặc kèm theo các dấu hiệu toàn thân như sốt, sưng hạch lân cận, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định kháng sinh đường uống phù hợp với lứa tuổi và cân nặng của trẻ. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh để uống hoặc bôi các loại kem chứa corticoid lên vết thương, bởi corticoid có thể làm giảm miễn dịch tại chỗ, khiến vi khuẩn bùng phát dữ dội hơn.

Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm và ngăn tái phát bệnh

Để ngăn chặn ghẻ phỏng lây lan cho các thành viên khác trong gia đình và bạn bè cùng lớp, trẻ cần được tạm thời nghỉ học ở nhà cho đến khi các nốt phỏng khô hẳn dịch và ngừng đóng vảy mới. Cha mẹ nên cắt ngắn móng tay của trẻ và giữ tay luôn sạch sẽ để giảm thiểu nguy cơ trầy xước da khi trẻ vô thức cào gãi trong lúc ngủ.

Đồng thời, toàn bộ quần áo, khăn mặt, chăn ga gối đệm và đồ chơi của trẻ bị bệnh cần được giặt riêng bằng xà phòng, phơi dưới ánh nắng mặt trời trực tiếp hoặc là ủi nhiệt độ cao để tiêu diệt mầm bệnh tồn lưu. Hướng dẫn trẻ thói quen rửa tay thường xuyên với xà phòng sau khi chơi đùa, giữ cho không gian sinh hoạt thông thoáng, mát mẻ và xử lý kịp thời các vết muỗi đốt, côn trùng cắn trên da trẻ nhằm loại bỏ cửa ngõ xâm nhập của vi khuẩn.

Lưu ý an toàn

Cha mẹ không được tự ý áp dụng các biện pháp truyền miệng như đắp lá thuốc, rắc bột kháng sinh hoặc bôi phẩm màu, mực tím, cồn đậm đặc lên vết thương của trẻ vì rất dễ gây kích ứng, dị ứng tiếp xúc hoặc nhiễm trùng huyết. Hãy đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu báo động như sốt cao liên tục, vùng da quanh nốt phỏng tấy đỏ lan rộng nhanh chóng, trẻ li bì, bỏ bú, hoặc tiểu ít, nước tiểu có màu sẫm nghi ngờ biến chứng viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu.

Tóm tắt

Ghẻ phỏng ở trẻ em tuy là bệnh nhiễm trùng da lây lan nhanh nhưng có thể được kiểm soát và hồi phục thuận lợi nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Sự phối hợp chặt chẽ giữa việc giữ gìn vệ sinh da sạch sẽ tại nhà và tuân thủ chỉ dẫn chuyên môn từ bác sĩ là chìa khóa giúp làn da của trẻ sớm hồi phục, hạn chế nguy cơ để lại thâm sẹo hay biến chứng.