Thuốc kháng VEGF: Chỉ định điều trị và những biểu hiện cần theo dõi sau khi tiêm

Thuốc kháng VEGF là gì?

Thuốc kháng VEGF là nhóm dược chất sinh học có khả năng ngăn chặn tác động của yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu trong cơ thể. Trong nhãn khoa, nồng độ VEGF tăng cao bất thường kích thích sự phát triển của các mạch máu mỏng manh, dễ vỡ ở đáy mắt, dẫn đến rò rỉ dịch, phù nề và xuất huyết võng mạc.

Thuốc được bào chế dưới dạng dung dịch tiêm trực tiếp vào buồng dịch kính của mắt thông qua thủ thuật nội nhãn chuyên biệt. Kỹ thuật này giúp đưa nồng độ thuốc tối đa đến thẳng vị trí tổn thương mà ít gây ảnh hưởng toàn thân, đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát bệnh lý hoàng điểm và duy trì thị lực cho người bệnh.

Cơ chế tác dụng sinh học của thuốc kháng VEGF

VEGF viết tắt từ yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu, là một loại protein tự nhiên kích thích sự hình thành các mạch máu mới trong cơ thể. Khi nồng độ protein này tăng cao quá mức tại võng mạc, các mạch máu mới sẽ phát triển bất thường, dễ vỡ và rò rỉ dịch, gây xuất huyết hoặc phù nề hoàng điểm.

Thuốc kháng VEGF hoạt động bằng cách gắn kết và bất hoạt các phân tử protein này, từ đó ngăn chặn quá trình tăng sinh tân mạch bất thường và giảm hiện tượng rò rỉ huyết tương. Nhờ vậy, cấu trúc võng mạc được giữ khô ráo hơn, giảm thiểu nguy cơ hình thành sẹo xơ và ngăn chặn suy giảm thị lực tiến triển.

Các chỉ định điều trị phổ biến trong nhãn khoa

Liệu pháp kháng VEGF qua đường tiêm nội nhãn được chỉ định phổ biến nhất trong bệnh thoái hóa hoàng điểm tuổi già thể ướt, nơi các tân mạch dưới võng mạc đe dọa trực tiếp đến thị lực trung tâm.

Bên cạnh đó, thuốc còn được dùng để điều trị phù hoàng điểm do bệnh võng mạc đái tháo đường, tắc tĩnh mạch võng mạc trung tâm hoặc nhánh, và bệnh lý tân mạch võng mạc cận thị nặng. Trong một số trường hợp đặc biệt ở trẻ sinh non, bác sĩ chuyên khoa cũng có thể cân nhắc can thiệp điều trị bệnh võng mạc trẻ đẻ non theo phác đồ chuẩn nhằm cứu vãn thị giác.

Các phản ứng thường gặp sau thủ thuật tiêm

Sau khi tiêm nội nhãn, bệnh nhân có thể gặp một số triệu chứng nhẹ và tạm thời như mắt hơi đỏ tại vị trí tiêm do vỡ mao mạch kết mạc, cảm giác cộm xốn như có dị vật hoặc chảy nước mắt nhẹ trong ngày đầu.

Một số người nhìn thấy các chấm đen nhỏ trôi lơ lửng trước mắt, đây thường là các bọt khí nhỏ đi kèm trong dung dịch thuốc và sẽ tự biến mất sau một đến hai ngày. Mắt cũng có thể tăng nhãn áp thoáng qua ngay sau tiêm nhưng thường được bác sĩ kiểm tra và xử trí ổn định trước khi người bệnh rời phòng thủ thuật.

Biến chứng nguy hiểm cần nhận biết sớm

Dù tỷ lệ xảy ra thấp, tiêm nội nhãn vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nghiêm trọng cần can thiệp khẩn cấp. Nguy cơ đáng lo ngại nhất là viêm nội nhãn nhiễm trùng, có thể đe dọa mất thị lực vĩnh viễn nếu không xử lý kịp thời.

Ngoài ra, các biến chứng khác bao gồm rách võng mạc, bong võng mạc, xuất huyết nội nhãn lượng nhiều hoặc tổn thương thể thủy tinh do kim tiêm. Người bệnh cần đi khám ngay nếu mắt đau nhức tăng dần, đỏ mắt dữ dội, giảm thị lực đột ngột hoặc xuất hiện chớp sáng kèm màn sương che khuất tầm nhìn.

Quy trình chăm sóc và theo dõi mắt sau tiêm

Trước khi tiêm, người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ về tiền sử dị ứng, các bệnh lý tim mạch, huyết áp cũng như các thuốc chống đông đang sử dụng.

Sau thủ thuật, tuyệt đối không dụi tay vào mắt, tránh để nước hoặc xà phòng tiếp xúc trực tiếp với mắt trong ít nhất ba ngày. Bệnh nhân cần nhỏ thuốc kháng sinh hoặc thuốc bôi trơn theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa, đeo kính bảo vệ khi ra ngoài và tuân thủ nghiêm ngặt lịch hẹn tái khám để đánh giá đáp ứng điều trị qua chụp cắt lớp võng mạc.

Lưu ý an toàn

Thủ thuật tiêm thuốc kháng VEGF phải được thực hiện tại các cơ sở y tế chuyên khoa mắt có phòng mổ hoặc phòng thủ thuật đạt chuẩn vô trùng. Tuyệt đối không tự ý ngưng đợt tiêm hoặc tự ý mua thuốc nhỏ mắt ngoài đơn chỉ định. Nếu xuất hiện triệu chứng đau nhức dữ dội, nhìn mờ đột ngột hoặc tiết dịch mủ sau tiêm, người bệnh cần tới bệnh viện chuyên khoa mắt ngay lập tức.

Tóm tắt

Thuốc kháng VEGF là bước tiến lớn trong nhãn khoa, giúp kiểm soát hiệu quả tình trạng tân mạch bất thường và phù hoàng điểm. Kết quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào việc tuân thủ lịch tiêm và tái khám định kỳ. Bệnh nhân cần chủ động theo dõi thị lực tại nhà và liên hệ ngay với bác sĩ nhãn khoa khi có bất kỳ dấu hiệu khó chịu bất thường nào để bảo vệ thị lực lâu dài.