Thủng màng nhĩ có tự lành được không và làm cách nào để phòng ngừa

Thủng màng nhĩ có tự lành được không là gì?

Màng nhĩ là một màng mô mỏng hình bầu dục, trong suốt, nằm ở ranh giới giữa ống tai ngoài và hòm tai giữa thuộc hệ thống thính giác. Cấu trúc này vừa rung động để truyền sóng âm đến chuỗi xương con, vừa đóng vai trò như một bức tường bảo vệ ngăn chặn vi khuẩn, nấm, dị vật và nước xâm nhập vào các khoang sâu của tai giữa và tai trong.

Thủng màng nhĩ là tình trạng màng nhĩ xuất hiện một hoặc nhiều lỗ rách, làm gián đoạn tính toàn vẹn của màng. Tình trạng này có thể bắt nguồn từ chấn thương trực tiếp do thói quen ngoáy tai bằng vật cứng, chấn thương áp lực do tiếng nổ lớn, lặn sâu, hoặc do áp lực dịch mủ tích tụ trong các đợt viêm tai giữa cấp tính làm vỡ màng nhĩ. Tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương, lỗ thủng có thể rất nhỏ như đầu kim hoặc rách rộng toàn bộ bề mặt màng.

Khả năng tự lành của màng nhĩ khi bị thủng

Màng nhĩ là lớp màng mỏng ngăn cách giữa ống tai ngoài và tai giữa, có chức năng tiếp nhận sóng âm và ngăn chặn vi khuẩn, dị vật xâm nhập. Khi màng nhĩ bị rách do chấn thương cơ học, áp lực âm thanh đột ngột hoặc biến chứng từ đợt viêm tai giữa cấp, nhiều người lo lắng về khả năng hồi phục của màng nhĩ.

Trên thực tế lâm sàng, phần lớn các trường hợp rách màng nhĩ mức độ nhẹ, diện tích lỗ thủng nhỏ và không kèm nhiễm trùng đều có khả năng tự phục hồi mà không cần can thiệp phẫu thuật. Quá trình tái tạo tự nhiên này phụ thuộc chặt chẽ vào kích thước vết rách, vị trí tổn thương và môi trường trong tai có được giữ khô thoáng, sạch sẽ hay không. Ngược lại, nếu tổn thương quá rộng, mép rách bị gấp nếp hoặc vùng tai giữa bị viêm mủ kéo dài, màng nhĩ sẽ rất khó tự đóng kín.

Các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình liền màng nhĩ

Kích thước và bờ mép của lỗ thủng là yếu tố hàng đầu quyết định tốc độ hồi phục. Những vết rách nhỏ, mép gọn gàng thường tái tạo tế bào biểu mô nhanh chóng trong vòng vài tuần. Nếu lỗ thủng chiếm phần lớn diện tích màng nhĩ, cơ thể khó có thể tự bù đắp đầy đủ cấu trúc màng ngăn.

Tình trạng nhiễm trùng tai giữa cũng là trở ngại lớn cho quá trình liền màng nhĩ. Dịch viêm hoặc mủ ứ đọng sẽ liên tục cản trở sự di chuyển và kết dính của các tế bào biểu mô mới hình thành. Bên cạnh đó, tình trạng sức khỏe nền của người bệnh, các đợt viêm mũi xoang mạn tính làm tắc vòi tai, hoặc thói quen xì mũi mạnh liên tục đều làm thay đổi áp lực tai giữa, cản trở đáng kể quá trình tự đóng kín màng nhĩ.

Cách chăm sóc và bảo vệ tai để màng nhĩ nhanh liền

Để tạo điều kiện thuận lợi cho màng nhĩ tự liền và ngăn chặn vi khuẩn tấn công tai giữa, việc chăm sóc tai đúng cách tại nhà đóng vai trò vô cùng thiết yếu.

Người bệnh cần giữ cho tai luôn khô ráo trong toàn bộ sinh hoạt hằng ngày. Khi tắm hoặc gội đầu, hãy dùng bông gòn sạch thấm một lớp mỏng sáp dầu khoáng hoặc dùng nút bịt tai chống nước để ngăn nước xâm nhập ống tai ngoài. Tránh hoàn toàn việc bơi lội, lặn sâu trong suốt thời gian theo dõi màng nhĩ hồi phục.

Đồng thời, tuyệt đối không đưa bất kỳ vật dụng nào vào tai, kể cả tăm bông mềm, que ngoáy tai hay khăn lau sâu. Người bệnh cũng cần hạn chế động tác xì mũi mạnh; nếu cần làm sạch mũi, nên xì nhẹ nhàng từng bên một để không đẩy ngược áp lực hoặc dịch mũi họng lên tai giữa thông qua vòi Eustache.

Các biện pháp phòng ngừa thủng màng nhĩ hiệu quả

Chủ động bảo vệ màng nhĩ giúp phòng ngừa hiệu quả nguy cơ rách màng nhĩ và suy giảm sức nghe do chấn thương cơ học, thay đổi áp suất hoặc viêm nhiễm đường hô hấp.

Trước hết, cần từ bỏ hoàn toàn thói quen dùng tăm bông, que nhọn kim loại hay dụng cụ cứng để ngoáy sâu vào ống tai lấy ráy tai. Ống tai có cơ chế tự làm sạch tự nhiên; nếu ráy tai tích tụ quá nhiều gây tắc nghẽn hoặc giảm thính lực, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ lấy ráy tai bằng dụng cụ chuyên dụng an toàn.

Bảo vệ tai khỏi các tiếng nổ lớn hoặc âm thanh chấn động đột ngột như tiếng pháo, súng hoặc làm việc trong môi trường công nghiệp ồn ào bằng cách đeo thiết bị bảo hộ tai đạt tiêu chuẩn. Khi di chuyển bằng máy bay hoặc lặn biển, cần thực hiện các động tác cân bằng áp suất nhẹ nhàng như nuốt nước bọt, nhai kẹo cao su hoặc dùng nút tai điều hòa áp suất khi máy bay cất cánh và hạ cánh. Ngoài ra, cần điều trị dứt điểm các bệnh lý đường hô hấp trên như viêm mũi, viêm xoang, viêm họng để tránh biến chứng viêm tai giữa.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục y khoa và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên nghiệp. Khi nghi ngờ màng nhĩ bị tổn thương, người bệnh tuyệt đối không được tự ý nhỏ các loại thuốc nhỏ tai, oxy già hay dung dịch dân gian vào tai vì có thể gây tổn thương tế bào lông ốc tai và làm suy giảm thính lực vĩnh viễn. Cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Tai – Mũi – Họng để được bác sĩ nội soi tai và hướng dẫn phác đồ theo dõi an toàn.

Tóm tắt

Thủng màng nhĩ có thể tự liền trong nhiều trường hợp lỗ rách nhỏ và tai được giữ sạch, nhưng việc thăm khám với bác sĩ chuyên khoa Tai – Mũi – Họng là rất cần thiết để đánh giá tổn thương và ngăn ngừa biến chứng nhiễm trùng hoặc suy giảm thính lực kéo dài. Chủ động phòng ngừa chấn thương tai và bảo vệ thính giác giúp màng nhĩ luôn khỏe mạnh.