Thủng màng nhĩ có bị điếc không và các cách điều trị
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Thủng màng nhĩ là tổn thương rách lớp màng mỏng ngăn cách giữa ống tai ngoài và tai giữa, thường bắt nguồn từ chấn thương cơ học, áp lực âm thanh lớn hoặc các đợt viêm tai giữa cấp tính. Khi gặp phải tình trạng này, câu hỏi khiến nhiều người bệnh lo lắng nhất là liệu thủng màng nhĩ có bị điếc không và khả năng hồi phục thính lực ra sao.
Thực tế, rách màng nhĩ thường chỉ gây giảm thính lực dẫn truyền ở mức độ nhẹ hoặc vừa chứ không gây điếc hoàn toàn ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu không được thăm khám và điều trị kịp thời, tình trạng viêm nhiễm kéo dài có thể gây tổn thương chuỗi xương con và tai trong, dẫn đến nguy cơ suy giảm sức nghe vĩnh viễn.
Thủng màng nhĩ có bị điếc không là gì?
Màng nhĩ là một màng mô mỏng hình nón, trong mờ, nằm ở cuối ống tai ngoài với hai nhiệm vụ sinh lý cốt lõi. Nhiệm vụ thứ nhất là tiếp nhận các sóng âm thanh từ môi trường xung quanh, rung động và truyền tín hiệu cơ học qua chuỗi xương con vào tai trong để chuyển thành tín hiệu thần kinh lên não bộ. Nhiệm vụ thứ hai là tạo thành một hàng rào cơ học kín đáo, bảo vệ hòm nhĩ và các cấu trúc nhạy cảm bên trong khỏi sự xâm nhập của nước, vi khuẩn, nấm và dị vật từ môi trường ngoài. Khi màng nhĩ bị rách hoặc thủng, cả hai chức năng này đều bị gián đoạn. Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như đau nhói tai thoáng qua, nghe kém, ù tai, chảy dịch hoặc cảm giác có luồng không khí xì qua tai khi xì mũi. Việc phát hiện sớm tổn thương có ý nghĩa quyết định đối với khả năng hồi phục trọn vẹn của màng nhĩ.
Thủng màng nhĩ gây suy giảm thính lực ở mức độ nào
Rất nhiều người lo sợ rằng rách màng nhĩ sẽ làm mất thính lực hoàn toàn ngay lập tức. Tuy nhiên, trên thực tế, màng nhĩ đóng vai trò rung động để truyền sóng âm vào chuỗi xương con ở tai giữa. Khi màng nhĩ xuất hiện lỗ thủng, khả năng dẫn truyền âm thanh bị suy giảm, gây ra tình trạng giảm thính lực dẫn truyền từ mức độ nhẹ đến trung bình. Người bệnh thường cảm thấy nghễnh ngãng, nghe kém, có cảm giác ù tai hoặc nghe thấy tiếng gió rít trong tai. Mức độ giảm thính lực phụ thuộc trực tiếp vào diện tích và vị trí của lỗ thủng trên màng nhĩ. Trường hợp điếc nặng hoặc điếc sâu chỉ xảy ra khi chấn thương quá mạnh làm trật khớp chuỗi xương con, chấn động mê nhĩ, hoặc do tình trạng viêm tai giữa mạn tính kéo dài phá hủy các cấu trúc thần kinh thính giác của tai trong. Do đó, phần lớn các trường hợp rách màng nhĩ đơn thuần không gây điếc vĩnh viễn nếu được xử lý đúng cách.
Khả năng tự hồi phục của tổn thương màng nhĩ
Màng nhĩ là cấu trúc có khả năng tái tạo tế bào biểu mô rất tốt, đặc biệt đối với các lỗ thủng nhỏ do chấn thương cơ học sạch như ngoáy tai hoặc áp lực nhẹ. Trong các trường hợp này, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng thường chỉ định theo dõi bảo tồn định kỳ mà chưa cần can thiệp ngoại khoa ngay. Người bệnh được hướng dẫn giữ tai khô ráo hoàn toàn và tái khám sau vài tuần để đánh giá mép lỗ thủng có đang tiến triển khép lại hay không. Quá trình tự liền thường diễn ra trong vòng một đến hai tháng. Ngược lại, nếu lỗ thủng xuất phát từ các đợt viêm tai giữa mủ mạn tính, bờ lỗ thủng bị xơ hóa hoặc kích thước tổn thương quá lớn, khả năng tự hồi phục sẽ rất thấp. Lúc này, việc theo dõi y tế giúp bác sĩ đánh giá chính xác thời điểm cần can thiệp ngoại khoa để bảo tồn chức năng nghe cho người bệnh.
Các phương pháp điều trị nội khoa và phẫu thuật vá nhĩ
Tùy thuộc vào nguyên nhân gây thủng, kích thước lỗ rách và tình trạng tai giữa, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng sẽ xây dựng phác đồ can thiệp thích hợp. Đối với điều trị nội khoa, nếu tai có biểu hiện viêm nhiễm hoặc chảy dịch mủ, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc kháng sinh đường uống phối hợp cùng các dung dịch nhỏ tai chuyên dụng an toàn cho tai thủng nhằm kiểm soát triệt để ổ nhiễm trùng. Tuyệt đối không được sử dụng các loại thuốc nhỏ tai có độc tính với ốc tai. Khi lỗ thủng không tự liền sau thời gian theo dõi từ hai đến ba tháng, hoặc thủng màng nhĩ do viêm tai giữa mạn tính nguy cơ ăn mòn xương, phẫu thuật là giải pháp cần thiết. Bác sĩ có thể chỉ định kỹ thuật vá màng nhĩ đơn thuần hoặc phẫu thuật tạo hình màng nhĩ kết hợp tái tạo chuỗi xương con nhằm đóng kín hòm nhĩ, cải thiện sức nghe và ngăn ngừa nhiễm trùng tái phát.
Chăm sóc và bảo vệ tai trong quá trình hồi phục màng nhĩ
Bên cạnh việc dùng thuốc hay can thiệp phẫu thuật, chế độ chăm sóc hàng ngày giữ vai trò quyết định đối với tốc độ lành của màng nhĩ. Nguyên tắc quan trọng nhất là phải giữ cho ống tai ngoài và hòm tai luôn khô ráo. Trong khi tắm hoặc gội đầu, người bệnh nên dùng bông gòn tẩm một lượng nhỏ vaseline đặt nhẹ ở cửa tai để ngăn nước chảy vào bên trong. Tránh hoàn toàn việc đi bơi hoặc lặn biển cho đến khi tổn thương đã lành hẳn. Khi vệ sinh mũi họng, người bệnh không nên xì mũi quá mạnh vì áp lực chênh lệch có thể đẩy dịch nhầy chứa vi khuẩn từ vòm họng qua vòi Eustache lên tai giữa, làm rách rộng thêm mép thủng non. Ngoài ra, tuyệt đối không dùng que bông, tăm tre hay bất kỳ vật sắc nhọn nào để ngoáy sâu vào tai, tránh làm tổn thương thêm lớp biểu mô mỏng manh đang trong giai đoạn hồi phục.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Khi nghi ngờ màng nhĩ bị thủng hoặc có triệu chứng chảy máu, chảy mủ, giảm thính lực đột ngột sau chấn thương, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng để nội soi tai. Tuyệt đối không tự ý dùng tăm bông ngoáy sâu hoặc nhỏ các loại thuốc, thảo mộc dân gian vào ống tai vì có thể gây nhiễm trùng nặng và điếc vĩnh viễn.
Tóm tắt
Thủng màng nhĩ có thể ảnh hưởng đến khả năng nghe nhưng phần lớn trường hợp không dẫn đến điếc vĩnh viễn nếu được chẩn đoán và xử trí y tế kịp thời. Việc bảo vệ tai khô ráo và tuân thủ kế hoạch điều trị của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng là chìa khóa then chốt giúp phục hồi thính lực và bảo vệ sức khỏe đôi tai.
Nguồn tham khảo
- Journal of Medical Science And clinical Research: A Study of Evaluation of Hearing Loss in Tympanic Membrane Perforation and Hearing Outcome after Tympanoplasty
- Pakistan Journal of Health Sciences: Sensorineural Hearing Loss in Patients with Persistent Chronic Otitis Media in Terms of Duration and Type of Tympanic Membrane Perforation
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Thủng màng nhĩ mất bao lâu thì tự liền?
Thông thường lỗ thủng nhỏ sau chấn thương có thể tự liền trong khoảng vài tuần đến hai tháng nếu tai được giữ khô tuyệt đối và không xảy ra tình trạng nhiễm trùng thứ phát.
Có nên tự ý dùng thuốc nhỏ tai khi bị rách màng nhĩ không?
Người bệnh tuyệt đối không được tự ý nhỏ thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ vì một số thành phần thuốc nhỏ tai có thể gây độc cho tế bào ốc tai khi màng nhĩ bị rách.
Bị rách màng nhĩ có được đi bơi hoặc gội đầu bình thường không?
Màng nhĩ bị thủng tạo điều kiện cho vi khuẩn và nước xâm nhập vào tai giữa, do đó bạn cần kiêng bơi lội và dùng nút tai bảo vệ khi tắm cho đến khi bác sĩ xác nhận màng nhĩ đã lành.
Khi nào người bệnh cần thực hiện phẫu thuật vá màng nhĩ?
Nếu lỗ thủng không tự liền sau thời gian theo dõi hoặc có tổn thương cấu trúc tai giữa, bác sĩ sẽ xem xét phẫu thuật vá màng nhĩ để phục hồi sức nghe và ngăn ngừa viêm nhiễm tái phát.
Vì sao cần tránh xì mũi mạnh khi đang điều trị thủng màng nhĩ?
Xì mũi quá mạnh tạo áp lực đột ngột đẩy dịch và vi khuẩn từ vòm họng ngược lên tai giữa qua vòi Eustache, làm chậm quá trình liền sẹo và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
