Thức khuya có bị đột quỵ không và mối liên hệ với sức khỏe tim mạch

Thức khuya có bị đột quỵ không là gì?

Đột quỵ não, hay tai biến mạch máu não, xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một phần não bộ bị ngắt quãng do tắc nghẽn mạch máu hoặc vỡ mạch máu. Giấc ngủ đóng vai trò như khoảng thời gian vàng để hệ tuần hoàn nghỉ ngơi, huyết áp hạ xuống và các mạch máu hồi phục tổn thương sau một ngày dài hoạt động.

Khi thức khuya thường xuyên, cơ thể không được bước vào chu kỳ phục hồi sinh lý tự nhiên. Tình trạng này khiến hệ thần kinh thực vật luôn trong trạng thái hưng phấn, thúc đẩy quá trình viêm mạn tính và cản trở việc dọn dẹp các chất chuyển hóa độc hại tích tụ trong mô não. Do đó, việc duy trì thói quen ngủ muộn kết hợp cùng lối sống ít vận động hay căng thẳng kéo dài là tiền đề thúc đẩy các bệnh lý tim mạch tiến triển, gián tiếp gia tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ ở cả người trẻ lẫn người cao tuổi.

Cơ chế sinh học khiến thiếu ngủ làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu não

Giấc ngủ đóng vai trò thiết yếu giúp cơ thể phục hồi năng lượng và điều hòa các phản ứng sinh hóa. Khi thức khuya, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích liên tục, thúc đẩy tuyến thượng thận tiết ra nhiều hormone căng thẳng như cortisol và adrenaline. Nồng độ hormone này tăng cao khiến nhịp tim nhanh hơn, các mạch máu co thắt và huyết áp tăng vọt. Áp lực dòng máu dồn lên thành mạch trong đêm làm gia tăng nguy cơ nứt vỡ các mảng xơ vữa hoặc hình thành huyết khối, mở đường cho biến cố thiếu máu cục bộ hoặc xuất huyết não.

Bên cạnh đó, việc xáo trộn nhịp sinh học tự nhiên do thức đêm làm suy giảm khả năng kiểm soát đường huyết và lipid máu. Quá trình trao đổi chất bị rối loạn lâu ngày sẽ đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch cảnh và động mạch nội sọ. Khi lòng mạch bị chít hẹp hoặc tắc nghẽn, lượng oxy và dưỡng chất cung cấp cho các tế bào não bị sụt giảm nghiêm trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho cơn đột quỵ xuất hiện bất ngờ.

Những nhóm đối tượng dễ gặp nguy hiểm khi thường xuyên thức khuya

Nguy cơ đột quỵ não liên quan đến thói quen thức khuya đặc biệt tăng cao ở những đối tượng đã có sẵn bệnh lý nền mạn tính. Người mắc bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu hoặc béo phì thường có thành mạch kém đàn hồi và dễ tổn thương trước các biến động huyết áp ban đêm. Việc mất ngủ thường xuyên khiến huyết áp không thể hạ xuống mức sinh lý thông thường trong lúc ngủ, dẫn đến hiện tượng tăng huyết áp về đêm rất nguy hiểm.

Ngoài ra, những người làm việc theo ca kíp, nhân viên văn phòng chịu áp lực công việc lớn, học sinh sinh viên ôn thi thức đêm kết hợp lạm dụng cà phê, nước tăng lực hoặc hút thuốc lá cũng đối mặt với nguy cơ rất cao. Sự kết hợp giữa căng thẳng tâm lý, chất kích thích và tình trạng thiếu ngủ mạn tính khiến hệ tim mạch luôn trong trạng thái quá tải, làm tăng nguy cơ xuất hiện các rối loạn nhịp tim và hình thành cục máu đông gây tắc mạch máu não.

Giải pháp điều chỉnh thói quen sinh hoạt để bảo vệ tuần hoàn não

Để giảm thiểu nguy cơ tai biến mạch máu não do thiếu ngủ, việc thiết lập và duy trì nhịp sinh học điều độ là yếu tố tiên quyết. Mỗi người nên tạo thói quen đi ngủ trước 23 giờ và ngủ đủ 7 đến 8 tiếng mỗi ngày. Phòng ngủ cần duy trì độ thông thoáng, yên tĩnh và ánh sáng dịu nhẹ để kích thích cơ thể sản xuất melatonin tự nhiên. Trước giờ ngủ ít nhất một tiếng, nên ngừng sử dụng điện thoại, máy tính và các thiết bị phát ánh sáng xanh nhằm giúp não bộ dần chuyển sang trạng thái thư giãn.

Song song với việc chăm sóc giấc ngủ, chế độ dinh dưỡng và vận động thể lực giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thành mạch. Cần hạn chế các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá, trà đặc và cà phê vào buổi chiều tối. Tăng cường rau xanh, cá béo và giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hàng ngày giúp kiểm soát huyết áp ổn định. Vận động thể chất nhẹ nhàng như đi bộ, tập yoga hoặc bơi lội khoảng 30 phút mỗi ngày cũng giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ sâu và hỗ trợ tuần hoàn máu não hiệu quả.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Người có tiền sử tăng huyết áp, bệnh lý van tim, xơ vữa mạch máu hoặc rối loạn giấc ngủ kéo dài không nên tự ý dùng các loại thuốc an thần, thuốc ngủ khi chưa có chỉ định y khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, yếu liệt tay chân hoặc nói khó, cần gọi cấp cứu ngay lập tức.

Tóm tắt

Thói quen thức khuya kéo dài gây ra nhiều hệ lụy cho hệ tim mạch và hệ thần kinh, gián tiếp gia tăng nguy cơ đột quỵ. Việc thiết lập giờ giấc nghỉ ngơi điều độ, duy trì lối sống lành mạnh và chủ động thăm khám định kỳ là giải pháp thiết thực để bảo vệ mạch máu não. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường về huyết áp hoặc thần kinh, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.