Thói quen xấu ngày nắng nóng làm tăng nguy cơ đột quỵ
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Vào những ngày thời tiết nắng nóng gay gắt, số lượng bệnh nhân nhập viện vì biến cố đột quỵ脑 và các vấn đề tim mạch thường có xu hướng gia tăng đáng kể. Nhiệt độ môi trường tăng cao khiến cơ thể phải điều tiết liên tục để hạ nhiệt, gây mất nước, rối loạn điện giải và gia tăng áp lực lên hệ tuần hoàn.
Nhiều người vô tình duy trì các thói quen sinh hoạt không khoa học trong mùa hè mà không biết rằng chúng có thể trở thành yếu tố kích hoạt biến cố mạch máu não. Việc nhận biết và thay đổi những thói quen này đóng vai trò quan trọng trong công tác phòng bệnh chủ động và bảo vệ sức khỏe hệ thần kinh.
Đột quỵ ngày nắng nóng là gì?
Đột quỵ não là tình trạng cấp tính xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một phần brain bị ngắt đoạn hoặc giảm đột ngột, dẫn đến tổn thương tế bào thần kinh. Môi trường nhiệt độ cao kéo dài đòi hỏi tim phải đập nhanh hơn và hệ mạch máu ngoại vi phải co giãn liên tục để tản nhiệt. Khi cơ thể bị mất nước qua tuyến mồ hôi, độ đặc của máu tăng lên, làm gia tăng nguy cơ hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu não. Bên cạnh các yếu tố nguy cơ nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hay bệnh lý tim mạch, thói quen sinh hoạt hằng ngày trong mùa nắng nóng ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của huyết áp và lưu lượng tuần hoàn não. Đổi mới nhận thức về lối sống mùa hè giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ tai biến nguy hiểm.
Uống không đủ nước và chỉ uống khi cảm thấy quá khát
Trong thời tiết oi bức, cơ thể thất thoát lượng lớn nước và khoáng chất thông qua đường mồ hôi. Việc không bổ sung đủ nước khiến thể tích tuần hoàn giảm, độ quánh của máu tăng cao, làm cho dòng máu di chuyển chậm lại và dễ tạo thành cục máu đông. Nhiều người có thói quen chờ đến khi có cảm giác khát mới uống nước, tuy nhiên lúc này cơ thể đã ở trạng thái thiếu nước nhất định. Để đảm bảo lưu thông máu hiệu quả, nên duy trì thói quen uống nước đều đặn thành nhiều lần trong ngày, ưu tiên nước lọc hoặc nước giải điện giải, tránh đợi cảm giác khát mới bổ sung.
Tắm nước lạnh đột ngột ngay sau khi đi ngoài nắng về
Khi vừa di chuyển ngoài trời nắng nóng, các mạch máu dưới da đang trong trạng thái giãn nở tối đa để giải phóng nhiệt lượng. Nếu lập tức tắm ngay bằng nước quá lạnh, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột sẽ kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm các mạch máu co lại nhanh chóng. Sự co mạch đột ngột này có thể gây tăng huyết áp kịch phát, gia tăng gánh nặng lên cơ tim và nguy cơ vỡ hoặc tắc mạch máu brain. Cách xử trí an toàn là nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát từ 15 đến 20 phút cho mồ hôi khô bớt và thân nhiệt ổn định trước khi tắm bằng nước ấm nhẹ.
Sử dụng điều hòa nhiệt độ ở mức quá chênh lệch với bên ngoài
Thói quen cài đặt nhiệt độ phòng điều hòa quá thấp, dưới 20 độ C khi nhiệt độ ngoài trời vượt mức 35 độ C, tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ rất lớn. Việc di chuyển đột ngột giữa hai môi trường nóng và lạnh khiến cơ thể bị sốc nhiệt. Hệ thần kinh thực vật phản ứng bằng cách co thắt mạch máu liên tục để thích nghi, làm huyết áp dao động thất thường. Hiện tượng này đặc biệt nguy hiểm đối với người lớn tuổi hoặc người có tiền sử bệnh lý tim mạch và tăng huyết áp. Mức nhiệt độ điều hòa lý tưởng nên duy trì từ 26 đến 28 độ C và nên dùng thêm quạt nhẹ.
Vận động thể lực cường độ cao dưới thời tiết nắng nóng
Tập luyện thể thao hay lao động nặng vào các khung giờ nắng nóng cao điểm như từ 11 giờ trưa đến 15 giờ chiều khiến cơ thể phải hoạt động hết công suất. Việc kết hợp giữa gắng sức thể lực và nhiệt độ môi trường cao làm tăng nhịp tim, tăng mức tiêu thụ oxy của cơ tim và tăng nguy cơ kiệt sức vì nhiệt. Tình trạng này dễ dẫn đến tụt huyết áp đột ngột do mất nước nặng hoặc ngược lại là tăng phản ứng co mạch gây đột quỵ. Người dân nên chuyển lịch tập thể dục sang buổi sáng sớm hoặc chiều mát, lựa chọn các bài tập vừa sức và chú ý nghỉ ngơi.
Lạm dụng nước giải khát có đường và thức uống chứa cồn
Nhiều người có thói quen sử dụng bia lạnh hay các loại nước ngọt có gas để giải khát trong mùa hè. Tuy nhiên, chất cồn trong bia rượu có tác dụng lợi tiểu, làm gia tăng tốc độ đào thải nước ra khỏi cơ thể, dẫn đến tình trạng mất nước nghiêm trọng hơn. Cồn cũng kích thích mạch máu và làm biến động huyết áp đột ngột. Trong khi đó, tiêu thụ lượng lớn đường nhanh từ nước ngọt làm tăng đường huyết và ảnh hưởng tiêu cực đến độ nhớt của máu. Thay vì thức uống chứa cồn hay đường, nên ưu tiên nước lọc, nước dừa tươi hoặc các loại trà thảo mộc tự nhiên.
Chủ quan bỏ qua dấu hiệu mệt mỏi và tự ý ngưng thuốc điều trị
Một số người bệnh có tâm lý chủ quan, cho rằng các biểu hiện như đau đầu nhẹ, chóng mặt hay mệt mỏi vào mùa hè chỉ là do say nắng thông thường nên bỏ qua việc theo dõi. Ngoài ra, việc tự ý ngưng hoặc điều chỉnh liều các thuốc điều trị tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hay đái tháo đường mà không trao đổi với bác sĩ là nguyên nhân hàng đầu khiến bệnh lý nền bùng phát. Khi thời tiết khắc nghiệt, người bệnh mạn tính càng cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị, đồng thời kiểm tra huyết áp thường xuyên để phát hiện sớm bất thường.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị y khoa. Người dân tuyệt đối không tự ý mua thuốc, thay đổi liều lượng hoặc ngưng sử dụng thuốc điều trị bệnh mạn tính khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa. Mỗi cá nhân có thể trạng và yếu tố nguy cơ khác nhau, do đó việc quản lý sức khỏe tim mạch và thần kinh trong mùa nắng nóng cần dựa trên sự tư vấn trực tiếp từ nhân viên y tế.
Tóm tắt
Đột quỵ não ngày nắng nóng hoàn toàn có thể giảm thiểu nguy cơ nếu mỗi người chủ động loại bỏ các thói quen sinh hoạt không hợp lý. Việc duy trì chế độ uống đủ nước, điều chỉnh nhiệt độ môi trường sống vừa phải, tập luyện đúng thời điểm và tuân thủ hướng dẫn y tế là nền tảng bảo vệ sức khỏe hiệu quả. Hãy quan tâm theo dõi cơ thể và chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tại sao thời tiết nắng nóng lại làm tăng nguy cơ đột quỵ não?
Nắng nóng khiến cơ thể tiết nhiều mồ hôi dẫn đến mất nước, làm máu bị đặc lại và dễ hình thành cục máu đông. Đồng thời, tim phải đập nhanh hơn để tản nhiệt, gây gia tăng áp lực lên hệ tim mạch và làm biến động chỉ số huyết áp.
Nên duy trì nhiệt độ điều hòa bao nhiêu là an toàn trong mùa hè?
Nhiệt độ phòng điều hòa an toàn nên cài đặt trong khoảng 26 đến 28 độ C. Sự chênh lệch giữa nhiệt độ trong phòng và môi trường bên ngoài không nên vượt quá 7 đến 8 độ C để tránh hiện tượng sốc nhiệt và co thắt mạch máu đột ngột.
Người có bệnh nền tăng huyết áp cần lưu ý gì trong ngày nắng nóng?
Người bệnh tăng huyết áp cần tuân thủ uống thuốc đúng chỉ định của bác sĩ, kiểm tra huyết áp hằng ngày, duy trì uống đủ nước và tránh ra ngoài vào khung giờ nắng nóng cao điểm. Tuyệt đối không tự ý điều chỉnh hay ngưng thuốc.
Sau khi đi ngoài nắng về bao lâu thì mới được đi tắm?
Bạn nên nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát từ 15 đến 20 phút cho mồ hôi khô hoàn toàn và thân nhiệt trở lại trạng thái bình thường trước khi tắm. Ưu tiên tắm bằng nước ấm nhẹ thay vì sử dụng nước quá lạnh.
Cần làm gì khi nghi ngờ ai đó có dấu hiệu đột quỵ ngày nắng nóng?
Cần nhanh chóng đưa người bệnh vào nơi bóng râm thoáng mát, đặt nằm nghiêng an toàn, nới lỏng quần áo và gọi ngay cấp cứu y tế. Không tự ý cho người bệnh uống nước, ăn uống hay sử dụng bất kỳ loại thuốc nào.
