Những thói quen hữu ích giúp đẩy lùi nguy cơ mắc cúm A(H1N1)

Thói quen phòng ngừa cúm A(H1N1) là gì?

Cúm A(H1N1) là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do chủng virus cúm phân type A(H1N1) gây nên. Chủng virus này từng gây đại dịch toàn cầu và hiện nay đã trở thành một phần của các đợt cúm mùa lưu hành thường niên. Virus có khả năng biến đổi di truyền linh hoạt và lây truyền mạnh mẽ qua các giọt bắn hô hấp khi người nhiễm bệnh hắt hơi, ho, hoặc tiếp xúc qua các bề mặt bị ô nhiễm.

Phần lớn người mắc cúm A(H1N1) có thể tự hồi phục sau vài ngày đến một tuần nếu được chăm sóc và nghỉ ngơi hợp lý. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể tiến triển nặng gây viêm phổi, suy hô hấp cấp hoặc làm trầm trọng thêm các bệnh lý nền sẵn có ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai. Vì vậy, việc trang bị nhận thức đúng đắn và chủ động thực hành các biện pháp phòng ngừa trong sinh hoạt là chìa khóa then chốt để hạn chế rủi ro cho sức khỏe cộng đồng.

Rửa tay đúng cách và hạn chế chạm tay lên vùng mặt

Đôi bàn tay là cầu nối trung gian thường gặp nhất đưa virus cúm A(H1N1) xâm nhập vào mắt, mũi và miệng sau khi chạm vào các bề mặt nhiễm bẩn. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong tối thiểu ba mươi giây giúp loại bỏ phần lớn mầm bệnh cơ học. Các thời điểm quan trọng cần rửa tay bao gồm sau khi ho, hắt hơi, xì mũi, sau khi đi từ nơi công cộng về nhà, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Trong trường hợp không có xà phòng và nước sạch ngay lúc đó, dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn nồng độ phù hợp có thể được sử dụng thay thế tạm thời. Bên cạnh đó, việc tạo phản xạ không đưa tay chạm lên mắt, mũi và miệng đóng vai trò mấu chốt để chặn đứng đường lây truyền tiếp xúc gián tiếp của virus cúm.

Đeo khẩu trang và che miệng mũi khi ho hoặc hắt hơi

Virus cúm A(H1N1) phát tán ra môi trường không khí xung quanh thông qua các giọt bắn li ti khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi hoặc trò chuyện thân mật. Đeo khẩu trang y tế đúng quy cách khi đến những khu vực đông người, bến xe, bệnh viện hoặc phương tiện giao thông công cộng giúp ngăn chặn giọt bắn chứa mầm bệnh. Khi có phản xạ ho hoặc hắt hơi, cần chủ động dùng khăn giấy che kín miệng và mũi, sau đó vứt khăn giấy vào thùng rác kín và rửa tay ngay lập tức. Nếu không có sẵn khăn giấy, việc gập khuỷu tay lại và ho vào mặt trong khuỷu tay là thói quen chuẩn mực giúp giọt bắn không dính vào lòng bàn tay hay phát tán rộng ra không gian chung xung quanh.

Vệ sinh bề mặt tiếp xúc và giữ không gian sống thông thoáng

Virus cúm có khả năng tồn tại nhiều giờ trên các bề mặt vật dụng sinh hoạt hàng ngày như tay nắm cửa, nút bấm thang máy, bàn phím máy tính, điện thoại di động và bề mặt bàn ăn. Việc thường xuyên lau chùi, vệ sinh các bề mặt có tần suất tiếp xúc cao bằng các dung dịch khử khuẩn gia dụng thông thường giúp giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm chéo. Không gian sống và làm việc cần được giữ gìn sạch sẽ, thoáng mát, thường xuyên mở cửa sổ vào ban ngày để đón gió tự nhiên và ánh nắng mặt trời, hỗ trợ lưu thông không khí. Hạn chế sử dụng điều hòa nhiệt độ ở mức quá thấp trong phòng đóng kín vì môi trường lạnh và ẩm thấp thường tạo điều kiện cho giọt bắn lơ lửng lâu hơn.

Hạn chế tiếp xúc gần và chủ động cách ly khi có dấu hiệu ốm

Trong thời điểm dịch cúm A(H1N1) gia tăng tại địa phương, việc chủ động giữ khoảng cách an toàn với người đang có triệu chứng sốt, ho, sổ mũi là điều hết sức cần thiết. Cần hạn chế tụ tập tại các địa điểm kín gió, tập trung quá đông người nếu không thực sự bắt buộc. Nếu trong gia đình có thành viên xuất hiện biểu hiện cúm, người bệnh nên được bố trí nghỉ ngơi tại phòng riêng biệt, sử dụng đồ dùng cá nhân riêng như cốc uống nước, bát đũa, khăn mặt. Người chăm sóc cần đeo khẩu trang, rửa tay kỹ lưỡng trước và sau mỗi lần tiếp xúc để tránh mang mầm bệnh lây lan sang các thành viên khác, đặc biệt là trẻ nhỏ và người cao tuổi.

Tăng cường sức đề kháng bằng dinh dưỡng và lối sống lành mạnh

Hệ miễn dịch khỏe mạnh giúp cơ thể giảm nguy cơ nhiễm virus hoặc giảm mức độ nặng nếu chẳng may mắc bệnh. Thói quen duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng đóng vai trò nền tảng, bao gồm bổ sung đầy đủ chất đạm, ngũ cốc nguyên hạt, cùng nhiều loại rau xanh và trái cây tươi giàu vitamin A, C, E, kẽm. Việc uống đủ nước mỗi ngày giúp giữ ẩm cho niêm mạc đường hô hấp trên, tạo hàng rào cơ học ngăn cản sự xâm nhập của virus. Ngoài ra, việc duy trì giấc ngủ đủ từ bảy đến tám tiếng mỗi đêm, hạn chế căng thẳng tâm lý kéo dài và tập luyện thể dục thể thao vừa sức mỗi ngày là những thói quen thiết thực giúp tăng sức đề kháng tự nhiên.

Chủ động tiêm vắc xin phòng cúm mùa định kỳ hằng năm

Tiêm phòng vắc xin cúm mùa hàng năm là biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất để phòng tránh các biến chứng nặng do virus cúm gây ra, bao gồm cả chủng cúm A(H1N1). Do virus cúm liên tục có sự thay đổi kháng nguyên qua từng năm, việc tiêm nhắc vắc xin định kỳ giúp hệ thống miễn dịch cập nhật khả năng nhận diện các biến chủng mới lưu hành. Tiêm vắc xin đặc biệt quan trọng đối với các nhóm đối tượng có nguy cơ cao diễn tiến nặng như phụ nữ mang thai, trẻ em dưới năm tuổi, người từ sáu mươi lăm tuổi trở lên và người mắc các bệnh lý mạn tính nền như tim mạch, hen phế quản, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch.

Lưu ý an toàn

Các thói quen sinh hoạt và biện pháp vệ sinh nêu trên mang tính chất hỗ trợ phòng ngừa và giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm, không thay thế cho các can thiệp y tế chuyên sâu. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, tức ngực, thở nhanh, li bì hoặc mất nước, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và theo dõi kịp thời, tuyệt đối không tự điều trị tại nhà bằng các loại thuốc truyền miệng.

Tóm tắt

Duy trì các thói quen vệ sinh và lối sống lành mạnh là biện pháp bảo vệ bản thân cùng cộng đồng trước cúm A(H1N1). Việc kết hợp giữa phòng ngừa hằng ngày và tiêm chủng định kỳ mang lại hiệu quả bền vững. Khi nhận thấy dấu hiệu bệnh, người dân nên nghỉ ngơi và liên hệ nhân viên y tế để được chăm sóc thích hợp.