Thoái hóa đốt sống cổ có nên nằm gối không và cách chọn gối chuẩn

Thoái hóa đốt sống cổ có nên nằm gối không là gì?

Thoái hóa đốt sống cổ là tình trạng bệnh lý mạn tính đặc trưng bởi sự mòn dần của sụn khớp, biến đổi xương dưới sụn, giảm độ cao đĩa đệm và hình thành các gai xương tại các đốt sống vùng cổ, phổ biến nhất là từ C4 đến C7. Khi các cấu trúc nâng đỡ này bị suy giảm chức năng, các nhóm cơ bao quanh cổ phải liên tục co gồng để giữ thăng bằng cho đầu, dẫn đến hiện tượng căng cơ, đau mỏi âm ỉ và hạn chế tầm vận động.

Trong trạng thái nghỉ ngơi ban đêm, cột sống cổ cần được nâng đỡ ở tư thế trung tính nhằm giải tỏa áp lực nội đĩa đệm và tạo điều kiện cho các mô mềm xung quanh tái tạo. Chiếc gối ngủ không đơn thuần là vật dụng tạo sự thoải mái mà chính là công cụ chỉnh hình hỗ trợ duy trì góc ưỡn sinh lý bình thường của vùng cổ. Do đó, việc hiểu rõ vai trò của gối nằm và lựa chọn đúng sản phẩm phù hợp là một phần thiết yếu trong quá trình chăm sóc bảo tồn cho bệnh nhân thoái hóa cột sống.

Tác động của việc dùng gối đối với đường cong sinh lý cột sống cổ

Nhiều người bệnh băn khoăn thoái hóa đốt sống cổ có nên nằm gối không vì lo sợ gối làm cổ bị gập. Câu trả lời từ các chuyên gia cơ xương khớp là người bệnh vẫn nên sử dụng gối, nhưng phải chọn đúng loại gối. Cột sống cổ của con người có một độ cong tự nhiên ưỡn nhẹ về phía trước. Khi nằm xuống, khoảng cách giữa gáy và mặt giường tạo ra một khoảng trống. Chiếc gối đóng vai trò như một giá đỡ lấp đầy khoảng hở này, giúp giữ cho đầu, cổ và lưng nằm trên một trục sinh lý thẳng hàng.

Nếu người bệnh hoàn toàn không dùng gối khi ngủ, toàn bộ trọng lượng vùng đầu sẽ kéo ngửa cổ ra sau khi nằm ngửa hoặc khiến cổ bị gập nghiêng sang một bên khi nằm nghiêng. Trạng thái lệch trục này kéo dài suốt sáu đến tám tiếng mỗi đêm sẽ làm căng các nhóm cơ thang, cơ ức đòn chũm, đồng thời gia tăng áp lực đè ép lên các đĩa đệm và rễ thần kinh vốn đã bị tổn thương do thoái hóa. Do đó, việc nằm gối đúng chuẩn là giải pháp nâng đỡ cần thiết để bảo vệ cấu trúc giải phẫu cổ trong suốt giấc ngủ.

Nguy cơ tổn thương cột sống khi chọn sai gối ngủ

Một chiếc gối không phù hợp có thể trở thành nguyên nhân khiến các cơn đau cổ vai gáy bùng phát dữ dội hơn sau mỗi giấc ngủ. Khi sử dụng gối quá cao, đốt sống cổ luôn bị đẩy gập về phía trước giống như tư thế cúi đầu bấm điện thoại. Tình trạng gập cổ liên tục khiến các dây chằng phía sau căng giãn quá mức, lỗ liên hợp đốt sống bị thu hẹp, làm tăng nguy cơ chèn ép dây thần kinh và gây tê bì cánh tay.

Ngược lại, nếu nằm gối quá thấp hoặc gối nhồi bông xẹp lún, đầu sẽ bị ngửa ra sau hoặc rơi vào trạng thái lệch trục. Các khớp mấu đốt sống cổ phải chịu lực tỳ đè lớn, gây co thắt cơ phản ứng và dẫn đến chứng vẹo cổ cấp tính vào buổi sáng. Ngoài ra, việc dùng gối quá cứng sẽ gây cấn ép vào các mạch máu vùng chẩm, làm giảm lưu thông máu lên não, khiến người bệnh dễ thức giấc kèm theo triệu chứng chóng mặt, đau đầu và mệt mỏi toàn thân.

Tiêu chí chọn gối ngủ phù hợp cho người thoái hóa đốt sống cổ

Để bảo vệ cột sống cổ, người bệnh cần chú ý đến chiều cao, hình dáng và độ cứng của gối. Chiều cao tiêu chuẩn khi nằm ép xuống nên dao động trong khoảng 8 đến 10 cm đối với tư thế nằm ngửa và khoảng 10 đến 12 cm đối với tư thế nằm nghiêng. Khi nằm xuống, cằm và trán của người bệnh nên tạo thành một đường thẳng song song với mặt phẳng của đệm, không bị ngửa cằm lên trần nhà hoặc cằm gập sát vào ngực.

Về kiểu dáng, người bị thoái hóa đốt sống cổ có thể cân nhắc các loại gối công thái học thiết kế hình lượn sóng hoặc có hõm giữa. Phần gờ nhô cao của gối sẽ nâng đỡ trọn vẹn hõm gáy, trong khi phần lõm giữ cho đầu không bị lắc lư hay trượt khỏi vị trí. Về chất liệu, mút hoạt tính đàn hồi chậm hoặc cao su thiên nhiên là những lựa chọn được khuyến nghị nhờ khả năng ôm sát đường viền cơ thể và phân tán áp lực tỳ đè tốt hơn so với gối lông vũ hay gối bông truyền thống.

Hướng dẫn tư thế nằm ngủ đúng cách để bảo vệ đốt sống cổ

Bên cạnh việc chọn gối đầu, tư thế ngủ đóng vai trò quyết định trong việc giảm tải áp lực cho đốt sống cổ. Tư thế nằm ngửa được đánh giá là thân thiện nhất với cột sống. Khi nằm ngửa, người bệnh nên kê mép dưới của gối sát vào bờ trên của hai vai để toàn bộ hõm gáy được nâng đỡ vững chắc, đồng thời có thể đặt thêm một chiếc gối mỏng dưới khoeo chân để giữ khung chậu và thắt lưng ở trạng thái thư giãn.

Đối với người quen nằm nghiêng, cần đảm bảo chiếc gối có độ cao tương đương với khoảng cách từ mép ngoài của vai đến bên tai. Độ cao này giữ cho cột sống cổ và cột sống ngực luôn nằm trên một đường thẳng, tránh tình trạng đầu bị nghiêng gập sang một bên. Khi nằm nghiêng, người bệnh nên kẹp thêm một chiếc gối ôm giữa hai đầu gối để cân bằng khung chậu. Cần tuyệt đối tránh tư thế nằm sấp vì tư thế này buộc đầu phải xoay vặn sang một bên liên tục trong nhiều giờ, gây áp lực xoắn vặn cực lớn lên đĩa đệm cổ.

Lưu ý an toàn

Gối ngủ và tư thế nằm chỉ đóng vai trò hỗ trợ giảm áp lực cơ học lên cột sống chứ không thể thay thế cho các phương pháp điều trị y khoa. Người bệnh không nên tự ý kéo nắn, vặn bẻ khớp cổ mạnh bạo hoặc lạm dụng các loại gối massage nhiệt không rõ nguồn gốc khi chưa có hướng dẫn từ bác sĩ. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau cổ dữ dội kèm tê yếu lan xuống cánh tay, vụng về bàn tay, hoa mắt chóng mặt hoặc mất thăng bằng, người bệnh cần đến bệnh viện thăm khám ngay.

Tóm tắt

Người bị thoái hóa đốt sống cổ vẫn nên nằm gối khi ngủ, nhưng cần chọn chiếc gối có chiều cao, độ mềm và thiết kế phù hợp với tư thế ngủ. Gối phù hợp giúp nâng đỡ đường cong sinh lý, phân bổ đều áp lực và hạn chế co thắt cơ cổ vai gáy. Khi triệu chứng đau mỏi kéo dài hoặc kèm theo tê bì lan xuống tay, người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa cơ xương khớp hoặc phục hồi chức năng để được tư vấn chính xác.