Thế nào được xem là tăng acid uric máu không triệu chứng

Tăng acid uric máu không triệu chứng?

Tăng acid uric máu không triệu chứng là tình trạng nồng độ acid uric trong huyết thanh vượt quá giới hạn bão hòa bình thường, thường được xác định khi trên 7,0 mg/dL (khoảng 420 micromol/L) ở nam giới và trên 6,0 mg/dL (khoảng 360 micromol/L) ở nữ giới, trong khi người bệnh hoàn toàn không xuất hiện triệu chứng lâm sàng. Người mắc không bị sưng đau khớp do cơn gút cấp, không có hạt tophi dưới da và chưa ghi nhận sỏi thận acid uric.

Acid uric là sản phẩm chuyển hóa tự nhiên từ nhân purin, có nguồn gốc từ tế bào cơ thể thoái giáng và nguồn thực phẩm nạp vào. Thông thường, thận đào thải phần lớn lượng acid uric qua nước tiểu. Khi cơ thể tạo ra quá nhiều hoặc thận giảm khả năng đào thải, nồng độ acid uric trong máu sẽ dâng cao. Đây là một chỉ dấu sinh hóa phản ánh rối loạn chuyển hóa cần được theo dõi định kỳ.

Tiêu chuẩn xác định tăng acid uric máu khi chưa có triệu chứng lâm sàng

Tăng acid uric máu không triệu chứng được xác định chủ yếu qua xét nghiệm định lượng acid uric huyết thanh lúc đói. Mức tham chiếu ghi nhận sự gia tăng khi nồng độ vượt quá 420 micromol/L ở nam và 360 micromol/L ở nữ trưởng thành. Đặc điểm cốt lõi để phân biệt với bệnh gút là người bệnh hoàn toàn không có triệu chứng viêm khớp trên lâm sàng.

Người có chỉ số acid uric cao không trải qua các đợt sưng, nóng, đỏ, đau tại khớp ngón chân cái hay các khớp ngoại vi khác. Bên cạnh đó, các thăm khám và siêu âm khớp không phát hiện thấy tinh thể urat lắng đọng tạo thành hạt tophi hay hình ảnh đường đôi ở sụn khớp. Thận cũng không ghi nhận sỏi urat qua siêu âm. Vì vậy, đây thuần túy là một thay đổi trên chỉ số xét nghiệm chứ chưa gây ra tổn thương thực thể tại cơ quan đích.

Nguyên nhân khiến nồng độ acid uric máu tăng cao thầm lặng

Sự gia tăng acid uric trong máu bắt nguồn từ hai cơ chế: tăng tổng hợp hoặc giảm bài xuất qua thận, trong đó giảm bài xuất chiếm đa số. Thói quen ăn uống giữ vai trò đáng kể, nhất là việc thường xuyên dùng thực phẩm giàu purin như thịt đỏ, nội tạng động vật, hải sản, cùng với thói quen uống nhiều rượu bia và nước ngọt chứa đường fructose công nghiệp.

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, giảm bài xuất qua thận có thể do suy giảm chức năng lọc cầu thận, mất nước hoặc do ảnh hưởng từ một số thuốc như thuốc lợi tiểu thiazide và aspirin liều thấp. Ngoài ra, yếu tố di truyền ảnh hưởng đến men chuyển hóa purin cũng khiến cơ thể tự sản xuất nhiều acid uric. Thừa cân, béo phì và hội chứng chuyển hóa cũng là những yếu tố thuận lợi làm suy giảm khả năng thanh thải acid uric của thận.

Nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn khi nồng độ acid uric tăng kéo dài

Dù phần lớn người tăng acid uric máu không triệu chứng không phát triển thành bệnh gút, tình trạng này kéo dài vẫn mang lại những rủi ro sức khỏe đáng lưu tâm. Khi nồng độ acid uric duy trì ở mức cao trong nhiều năm, các vi tinh thể urat có thể âm thầm kết tủa trong nhu mô thận, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận urat và ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng thận.

Nhiều nghiên cứu y khoa cũng nhận thấy tăng acid uric máu thường đi kèm các rối loạn chuyển hóa và bệnh tim mạch như tăng huyết áp, đái tháo đường týp 2 và xơ vữa động mạch. Dù acid uric là nguyên nhân trực tiếp hay chỉ là yếu tố đồng hành, việc kiểm soát tốt chỉ số này vẫn được xem là một mục tiêu quan trọng để bảo vệ sức khỏe hệ tim mạch và tiết niệu về lâu dài.

Hướng cải thiện chỉ số acid uric qua chế độ sinh hoạt

Với phần lớn trường hợp chưa có biểu hiện lâm sàng, điều chỉnh lối sống là giải pháp can thiệp đầu tay. Về dinh dưỡng, nên hạn chế ăn thịt đỏ, phủ tạng, hải sản giàu purin và kiêng tuyệt đối rượu, bia cũng như nước ngọt đóng chai. Thay vào đó, bạn nên ưu tiên rau xanh, hoa quả tươi, sữa ít béo và bổ sung nguồn đạm từ trứng hoặc các loại đậu đỗ với mức độ cân đối.

Duy trì thói quen uống đủ từ 2 đến 2,5 lít nước mỗi ngày giúp thận tăng cường đào thải acid uric qua nước tiểu. Người thừa cân nên thực hiện giảm cân từ từ, tránh ăn kiêng quá mức vì nhịn đói có thể làm acid uric máu tăng vọt. Bên cạnh đó, việc duy trì vận động thể chất vừa sức tối thiểu 30 phút mỗi ngày sẽ giúp cải thiện sự nhạy cảm với insulin và hỗ trợ cân bằng chuyển hóa.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Người có chỉ số acid uric máu cao không nên tự ý mua thuốc hạ acid uric hoặc các sản phẩm truyền miệng không rõ nguồn gốc. Việc dùng thuốc cần có chỉ định từ bác sĩ dựa trên mức độ tăng, nguy cơ tim mạch và chức năng thận của từng cá nhân. Nếu xuất hiện triệu chứng sưng đau khớp cấp tính hoặc đau quặn hông lưng, người bệnh cần đến bệnh viện khám ngay.

Tóm tắt

Tăng acid uric máu không triệu chứng là dấu hiệu sớm cho thấy quá trình chuyển hóa purin trong cơ thể đang mất cân bằng. Dù chưa phải là bệnh gút và phần lớn chưa cần dùng thuốc, việc chủ động điều chỉnh ăn uống, duy trì thói quen vận động và kiểm tra sức khỏe định kỳ sẽ giúp bạn phòng ngừa hiệu quả các biến chứng xương khớp và thận.