Thay khớp háng là gì và những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Thay khớp háng là gì?

Khớp háng là một khớp chỏm cầu lớn và chịu lực trọng yếu của cơ thể, kết nối chỏm xương đùi với ổ cối của xương chậu để đảm bảo các chuyển động gập, duỗi, xoay và nâng đỡ toàn bộ phần thân trên. Khi cấu trúc sụn bảo vệ khớp bị bào mòn, nứt vỡ hoặc chỏm xương đùi bị biến dạng do bệnh lý, chuyển động của khớp háng sẽ trở nên xơ cứng, phát ra tiếng lạo xạo và gây đau đớn dữ dội mỗi khi bước đi.

Phẫu thuật thay khớp háng được thực hiện bằng cách loại bỏ các phần mô xương và sụn bị tổn thương, sau đó định vị các thành phần nhân tạo tương thích sinh học cao vào đúng trục giải phẫu. Nhờ sự phát triển của công nghệ vật liệu y tế và kỹ thuật mổ ít xâm lấn, người bệnh ngày nay có thể nhanh chóng trở lại nhịp sống sinh hoạt bình thường với sự hỗ trợ của phác đồ phục hồi chức năng khoa học.

Trường hợp thường được chỉ định phẫu thuật thay khớp háng

Phẫu thuật thay khớp háng không phải là lựa chọn ưu tiên ban đầu mà thường chỉ được đặt ra khi các biện pháp điều trị nội khoa, vật lý trị liệu hoặc dùng thuốc giảm đau không còn mang lại hiệu quả kiểm soát triệu chứng. Chỉ định phổ biến nhất là tình trạng thoái hóa khớp háng giai đoạn muộn, khi sụn khớp bị bào mòn nghiêm trọng khiến hai đầu xương cọ xát trực tiếp gây đau nhức dai dẳng ngay cả khi nghỉ ngơi.

Bên cạnh đó, hoại tử vô mạch chỏm xương đùi do gián đoạn nguồn máu nuôi dưỡng cũng là nguyên nhân thường gặp dẫn đến xẹp chỏm xương và biến dạng khớp. Phẫu thuật này cũng được chỉ định khẩn cấp hoặc bán khẩn trong các trường hợp gãy cổ xương đùi ở người cao tuổi nhằm giúp bệnh nhân sớm ngồi dậy và vận động, phòng tránh các biến chứng nguy hiểm do nằm bất động lâu ngày như viêm phổi, loét tì đè hay huyết khối tĩnh mạch sâu.

Các phương pháp phẫu thuật thay khớp háng phổ biến

Dựa vào mức độ tổn thương của khớp và tình trạng sức khỏe tổng quát của người bệnh, bác sĩ phẫu thuật sẽ lựa chọn hình thức can thiệp phù hợp giữa thay khớp háng bán phần và thay khớp háng toàn phần. Thay khớp háng bán phần là kỹ thuật chỉ thay thế phần chỏm xương đùi bị hư hại bằng một chỏm nhân tạo, thường được áp dụng cho bệnh nhân cao tuổi bị gãy cổ xương đùi nhưng ổ cối xương chậu vẫn còn nguyên vẹn.

Ngược lại, phẫu thuật thay khớp háng toàn phần bao gồm việc thay thế cả chỏm xương đùi lẫn bề mặt ổ cối bằng các thành phần nhân tạo làm từ hợp kim kim loại, gốm sinh học hoặc nhựa polyethylene chuyên dụng. Phương pháp toàn phần giúp tái tạo hoàn chỉnh bề mặt tiếp xúc của khớp, mang lại sự trơn tru khi cử động và thường được áp dụng cho các ca thoái hóa khớp nặng hoặc viêm cột sống dính khớp có tổn thương khớp háng. Bác sĩ cũng sẽ cân nhắc giữa loại khớp có xi măng sinh học hoặc không xi măng tùy vào chất lượng xương của từng người.

Quy trình chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi phẫu thuật

Giai đoạn chuẩn bị trước phẫu thuật đóng vai trò quyết định đối với độ an toàn của toàn bộ quy trình mổ. Người bệnh sẽ được thực hiện các xét nghiệm máu tổng quát, chụp X-quang khung chậu, chụp cắt lớp vi tính và đánh giá toàn diện chức năng tim mạch, hô hấp. Bác sĩ phẫu thuật và bác sĩ gây mê hồi sức sẽ hội chẩn kỹ lưỡng nhằm phát hiện sớm các bệnh lý nền mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc rối loạn đông máu để có phương án kiểm soát ổn định.

Ngoài ra, việc tầm soát và điều trị triệt để các ổ nhiễm trùng tiềm ẩn trên cơ thể như sâu răng, viêm nha chu, viêm da hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu là điều bắt buộc để ngăn ngừa vi khuẩn xâm nhập vào khớp nhân tạo qua đường máu. Người bệnh cũng được hướng dẫn một số bài tập thở, bài tập tăng cường sức mạnh cơ tứ đầu đùi và cơ mông trước mổ, giúp quá trình làm quen với các dụng cụ hỗ trợ di chuyển sau phẫu thuật diễn ra thuận lợi hơn.

Quá trình hồi phục và tập phục hồi chức năng sau mổ

Chăm sóc hậu phẫu và tập phục hồi chức năng là chìa khóa giúp người bệnh lấy lại biên độ vận động bình thường của khớp háng. Trong những ngày đầu sau mổ, việc kiểm soát cơn đau bằng thuốc theo y lệnh kết hợp với các bài tập vận động cổ chân, co duỗi nhẹ nhàng sẽ giúp thúc đẩy lưu thông tuần hoàn máu và ngăn ngừa hình thành cục máu đông. Người bệnh thường được khuyến khích đứng dậy và tập đi với khung tập đi hoặc nạng dưới sự trợ giúp của kỹ thuật viên vật lý trị liệu từ rất sớm.

Quá trình hồi phục hoàn toàn thường kéo dài từ vài tuần đến vài tháng tùy thuộc vào cơ địa và mức độ tuân thủ luyện tập của mỗi người. Trong sinh hoạt thường nhật tại nhà, người bệnh cần sắp xếp không gian sống bằng phẳng, hạn chế bậc tam cấp, lắp thanh vịn trong nhà vệ sinh và sử dụng ghế ngồi có chiều cao phù hợp. Việc tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình giúp theo dõi tiến trình liền xương và kịp thời phát hiện các dấu hiệu lỏng khớp hoặc lệch trục nếu có.

Lưu ý an toàn

Mọi quyết định can thiệp phẫu thuật thay khớp háng đều cần có sự thăm khám, chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu và chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng dùng thuốc chống đông máu hoặc tự áp dụng các bài tập vận động nặng khi chưa có hướng dẫn chuyên môn. Sau khi xuất viện, nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như vết mổ sưng nóng, chảy dịch, đau tăng đột ngột, sốt cao hoặc chân bị xoay ngoài bất thường, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Phẫu thuật thay khớp háng là giải pháp can thiệp hiệu quả giúp giảm đau và khôi phục khả năng vận động cho người có tổn thương khớp nghiêm trọng. Thành công của ca phẫu thuật phụ thuộc vào việc chỉ định đúng thời điểm, kỹ thuật mổ và sự kiên trì trong giai đoạn tập phục hồi chức năng. Người bệnh nên chủ động trao đổi kỹ lưỡng với bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình để hiểu rõ phác đồ điều trị và có kế hoạch chăm sóc thể chất phù hợp nhất.