Tê ngón tay út có phải dấu hiệu cảnh báo bệnh nguy hiểm?

Tê ngón tay út là gì?

Ngón tay út và một phần ngón áp út nhận cảm giác cũng như sự điều khiển vận động từ dây thần kinh trụ. Khi xuất hiện tình trạng tê ngón tay út, người bệnh thường cảm thấy như có kiến bò, kim châm, nóng rát hoặc bì bì ở đầu ngón tay. Triệu chứng này có thể xảy ra ngắt quãng sau khi ngồi làm việc lâu, thức dậy vào buổi sáng hoặc kéo dài liên tục suốt ngày đêm. Về mặt bệnh học, tê bì ngón tay út phản ánh sự gián đoạn tín hiệu dẫn truyền thần kinh do áp lực chèn ép, viêm mạn tính hoặc thiếu máu cục bộ nuôi dưỡng bao dây thần kinh. Việc phát hiện sớm nguồn gốc tổn thương có ý nghĩa quyết định trong việc bảo vệ toàn vẹn chức năng vận động tinh tế của bàn tay người bệnh.

Cơ chế dẫn truyền thần kinh và nguyên nhân gây tê ngón tay út

Cảm giác ở ngón tay út và một nửa ngón áp út do dây thần kinh trụ chi phối trực tiếp. Dây thần kinh này xuất phát từ rễ thần kinh tủy cổ, đi qua cánh tay, lách qua rãnh xương ở khuỷu tay rồi chạy xuống cổ tay để vào bàn tay. Bất kỳ vị trí nào dọc theo đường dẫn truyền này bị chèn ép, viêm nhiễm hoặc tổn thương đều có thể gây tê bì ngón tay út.

Nguyên nhân phổ biến nhất là hội chứng ống thần kinh trụ tại vùng khuỷu tay. Tình trạng này thường gặp ở những người có thói quen tì đè cùi chỏ lên bàn làm việc, thường xuyên gập khuỷu tay nghe điện thoại hoặc gập tay khi ngủ. Ngoài ra, dây thần kinh trụ cũng có thể bị kẹt tại cổ tay trong kênh Guyon do áp lực tì đè liên tục, thường xuất hiện ở người hay đi xe đạp đường dài hoặc người sử dụng các dụng cụ cầm tay có độ rung lớn.

Các bệnh lý liên quan đến triệu chứng tê ngón tay út kéo dài

Bên cạnh các nguyên nhân chèn ép cơ học cục bộ, tê ngón tay út còn có thể là biểu hiện của thoái hóa cột sống cổ hoặc thoát vị đĩa đệm cột sống cổ gây chèn ép rễ thần kinh C8 hoặc T1. Khi đó, cảm giác tê buốt thường lan dọc từ cổ, bả vai xuống cánh tay và đến đầu ngón tay út, có thể kèm theo đau mỏi vùng gáy.

Ngoài ra, bệnh thần kinh ngoại biên do đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa hoặc thiếu hụt vitamin nhóm B cũng có thể làm tổn thương các sợi thần kinh ngoại vi, gây tê râm ran hai bàn tay. Một số trường hợp tổn thương đám rối thần kinh cánh tay sau chấn thương hoặc các khối u lành tính chèn ép đường đi của thần kinh cũng biểu hiện qua triệu chứng tê rát ngón út kéo dài. Bác sĩ cần thăm khám kỹ lưỡng để phân biệt các bệnh lý này.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đi khám bác sĩ ngay

Phần lớn các cơn tê nhẹ thoáng qua do tì đè tư thế sai không quá nguy hiểm và sẽ tự hồi phục sau khi giải phóng áp lực. Tuy nhiên, người bệnh không được chủ quan nếu tê ngón tay út diễn biến tăng dần, kéo dài trên hai tuần hoặc xuất hiện các dấu hiệu tổn thương thực thể.

Đặc biệt, tình trạng yếu bàn tay, vụng về khi cài cúc áo, khó xoay chìa khóa hoặc làm rơi đồ vật là dấu hiệu cảnh báo cơ bàn tay bắt đầu suy giảm chức năng. Nếu thấy vùng kẽ giữa ngón cái và ngón trỏ hoặc mô út có dấu hiệu hõm xuống do teo cơ, đây là tổn thương thần kinh đã tiến triển nặng cần can thiệp y tế khẩn cấp. Ngoài ra, nếu triệu chứng tê xảy ra đột ngột kèm theo yếu liệt nửa người, hoa mắt, rối loạn thị giác hoặc méo miệng, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế để loại trừ đột quỵ cấp.

Biện pháp cải thiện tư thế và chăm sóc bàn tay tại nhà

Đối với các trường hợp tê nhẹ hoặc mới khởi phát do tư thế, việc điều chỉnh thói quen vận động hằng ngày đóng vai trò rất quan trọng để giảm tải áp lực cho dây thần kinh trụ. Bạn nên tránh tì đè khuỷu tay lên các bề mặt cứng như bàn làm việc, thành ghế hoặc cửa sổ xe.

Khi làm việc với máy tính, hãy giữ cùi chỏ ở góc mở rộng tự nhiên khoảng chín mươi độ đến một trăm độ, không nên gập quá sâu trong thời gian dài. Sau mỗi giờ làm việc, nên dành vài phút thư giãn cánh tay và thực hiện các động tác trượt dây thần kinh trụ nhẹ nhàng theo hướng dẫn chuyên môn. Trong khi ngủ, có thể dùng một chiếc nẹp mềm hoặc quấn khăn lỏng quanh khuỷu tay để giữ tay thẳng tương đối, tránh tư thế co gập tay sát ngực gây căng tức thần kinh suốt đêm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe tổng quan, không thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ hoặc nắn chỉnh khớp bừa bãi khi chưa rõ nguyên nhân. Mọi bài tập vận động hay nẹp cố định tay cần được hướng dẫn cụ thể bởi nhân viên y tế để tránh làm tổn thương thần kinh nặng thêm.

Tóm tắt

Tê ngón tay út phần lớn bắt nguồn từ chèn ép cơ học dây thần kinh trụ hoặc bệnh lý cột sống cổ, song cũng có thể cảnh báo tổn thương thần kinh tiến triển. Việc đi khám chuyên khoa thần kinh hoặc cơ xương khớp sớm giúp xác định vị trí tổn thương, ngăn ngừa teo cơ và bảo tồn trọn vẹn chức năng vận động của bàn tay.