Tại sao u nang buồng trứng gây đau bụng và cách xử trí

U nang buồng trứng gây đau bụng là gì?

U nang buồng trứng hình thành khi nang trứng phát triển bất thường hoặc không phóng noãn theo chu kỳ sinh lý tự nhiên. Phần lớn các khối u nang cơ năng có kích thước nhỏ và không gây triệu chứng lâm sàng rõ rệt trong giai đoạn đầu, thường chỉ tình cờ phát hiện qua siêu âm phụ khoa định kỳ.

Mặc dù đa số là tổn thương lành tính, khối u vẫn có thể thay đổi cấu trúc tùy thuộc vào phân loại như u nang nước, u nang nhầy, u nang bì hay u lạc nội mạc tử cung. Khi khối u tăng dần kích thước hoặc phát sinh biến đổi mô học, nang có thể gây áp lực lên các cơ quan lân cận trong tiểu khung. Mức độ đau phụ thuộc vào kích thước, tốc độ phát triển và sự xuất hiện của các biến chứng cơ học đi kèm.

Các cơ chế khiến u nang buồng trứng gây đau bụng

Cơn đau bụng liên quan đến u nang buồng trứng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân cơ học và sinh lý. Khi khối u phát triển lớn, vỏ nang bị căng trướng và kích thích các thụ cảm thể cảm giác đau tại phúc mạc. Khối u to cũng chèn ép trực tiếp lên bàng quang, trực tràng hoặc các dây thần kinh vùng chậu, gây cảm giác tức nặng và đau âm ỉ vùng hạ vị tăng dần khi vận động.

Bên cạnh đó, các biến đổi nội tiết trong chu kỳ kinh nguyệt làm gia tăng lượng dịch bên trong nang, dẫn tới những cơn đau co thắt tương tự như đau bụng kinh. Đối với u lạc nội mạc tử cung tại buồng trứng, máu kinh tích tụ bên trong nang không thể thoát ra ngoài, gây phản ứng viêm cục bộ mạn tính và kích thích các mô xung quanh, khiến người bệnh chịu đựng cơn đau nhức nhối kéo dài tại vùng chậu.

Các biến chứng cấp tính nguy hiểm cần nhận biết

Đau bụng do u nang buồng trứng đôi khi phản ánh các biến chứng ngoại khoa cấp tính cần được xử trí kịp thời để bảo tồn buồng trứng. Biến chứng thường gặp nhất là xoắn nang, xảy ra khi u nang có cuống dài bị quay quanh trục, làm tắc nghẽn tuần hoàn máu nuôi buồng trứng. Người bệnh sẽ xuất hiện cơn đau bụng dưới dữ dội đột ngột, thường đi kèm buồn nôn, nôn mửa, vã mồ hôi và choáng váng do thiếu máu nuôi cục bộ.

Một biến chứng nguy hiểm khác là vỡ nang buồng trứng, khiến dịch hoặc máu tích tụ tràn vào ổ phúc mạc. Tình trạng này gây ra cơn đau nhói đột ngột như dao đâm tại vùng hạ vị, lan ra toàn bụng kèm theo phản ứng co cứng thành bụng. Nếu mạch máu lớn bị rách, tình trạng xuất huyết nội có thể nhanh chóng đẩy người bệnh vào trạng thái tụt huyết áp và sốc mất máu.

Hướng xử trí ban đầu và thăm khám y khoa

Khi xuất hiện triệu chứng đau bụng nghi do u nang buồng trứng, người bệnh cần giữ bình tĩnh, nằm nghỉ ngơi tại chỗ ở tư thế co nhẹ hai chân để làm giảm áp lực lên vùng bụng dưới. Tuyệt đối không tự ý xoa bóp mạnh, chườm nóng trực tiếp hay sử dụng thuốc giảm đau trước khi được bác sĩ thăm khám, nhằm tránh làm che lấp triệu chứng của các biến chứng cấp tính nguy hiểm.

Sau khi nghỉ ngơi tạm thời, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa phụ sản. Bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng kết hợp siêu âm phụ khoa ngả bụng hoặc đầu dò âm đạo nhằm xác định chính xác kích thước, vị trí và cấu trúc khối u. Dựa trên hình ảnh siêu âm và các xét nghiệm bổ trợ, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ theo dõi hoặc can thiệp y khoa phù hợp với từng cá nhân.

Các biện pháp y khoa can thiệp u nang buồng trứng

Biện pháp can thiệp u nang buồng trứng phụ thuộc vào độ tuổi người bệnh, nhu cầu sinh sản, kích thước và tính chất của khối u. Với các u nang cơ năng nhỏ dưới năm centimet không gây đau nhiều, bác sĩ thường khuyến nghị theo dõi định kỳ qua siêu âm sau một đến ba chu kỳ kinh nguyệt, kết hợp thuốc tránh thai nội tiết nhằm ức chế phóng noãn và hạn chế nang phát triển thêm.

Đối với những khối u nang kích thước lớn, u nang thực thể tồn tại dai dẳng hoặc khối u gây đau mạn tính, phẫu thuật bóc tách u nang hoặc cắt phần phụ sẽ được chỉ định. Phẫu thuật nội soi ổ bụng là phương pháp ít xâm lấn được ưu tiên, giúp loại bỏ tổn thương, giảm đau và rút ngắn thời gian hồi phục. Trong tình huống cấp cứu như xoắn hoặc vỡ nang gây tràn máu ổ bụng, phẫu thuật khẩn cấp là bắt buộc để tháo xoắn, cầm máu và bảo vệ mô lành buồng trứng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị chuyên sâu từ bác sĩ chuyên khoa phụ sản. Phụ nữ tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc điều hòa kinh nguyệt hoặc thảo dược truyền miệng khi chưa có chỉ định. Nếu cơn đau bụng dưới diễn tiến đột ngột, dữ dội, kèm theo sốt cao, nôn mửa hoặc ngất xỉu, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu ngoại khoa.

Tóm tắt

Đau bụng do u nang buồng trứng là triệu chứng cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe từ nhẹ đến nguy hiểm cần được quan tâm đúng mực. Thăm khám phụ khoa định kỳ và lắng nghe cơ thể chính là giải pháp tối ưu giúp phát hiện sớm các bất thường, bảo vệ an toàn thiên chức làm mẹ và chất lượng cuộc sống lâu dài của người phụ nữ.