Tại sao tóc rụng sau hóa trị và cách chăm sóc hỗ trợ tóc mọc lại

Tại sao tóc rụng sau hóa trị?

Hóa trị liệu sử dụng các loại thuốc gây độc tế bào nhằm tiêu diệt và ức chế sự nhân lên của các tế bào ung thư. Do đặc tính tác động mạnh mẽ lên các tế bào có tốc độ phân chia nhanh, thuốc hóa trị cũng vô tình ảnh hưởng đến các tế bào mầm tại nang tóc. Khi quá trình phân bào ở chân tóc bị gián đoạn đột ngột, sợi tóc trở nên yếu, dễ gãy rụng và dẫn đến tình trạng rụng tóc lan tỏa ở vùng đầu, thậm chí ở lông mày và lông mi.

Hiện tượng này thường bắt đầu sau hai đến bốn tuần kể từ đợt hóa trị đầu tiên. Sau khi kết thúc đợt điều trị, các nang tóc sẽ bước vào giai đoạn tái tạo tự nhiên. Thời gian và tốc độ mọc lại của sợi tóc sẽ phụ thuộc vào từng phác đồ thuốc, liều tích lũy, cơ địa và tình trạng dinh dưỡng của mỗi người bệnh.

Cơ chế khiến thuốc hóa trị làm tổn thương nang tóc

Các tế bào tại nhú bì nang tóc là nhóm tế bào có tốc độ phân chia rất nhanh để duy trì chu kỳ sinh trưởng của sợi tóc. Khi thuốc hóa trị đi vào vòng tuần hoàn máu, chúng tác động trực tiếp vào cơ chế nhân đôi ADN và làm ngừng trệ quá trình phân chia của tế bào mầm nang tóc.

Sự suy giảm đột ngột các tế bào cấu tạo khiến thân tóc bị teo nhỏ ở phần gốc và dễ dàng rụng ra khi chải đầu hoặc gội nhẹ. Mức độ rụng tóc sẽ tùy thuộc vào nhóm thuốc, liều lượng và thời gian tiếp nhận phác đồ. Phần lớn các trường hợp hóa trị chỉ ức chế tạm thời chứ không phá hủy vĩnh viễn cấu trúc nang tóc, do đó chân tóc vẫn duy trì khả năng hồi sinh sau khi độc chất được đào thải hoàn toàn.

Tiến trình hồi phục tự nhiên của tóc sau hóa trị

Sau khi người bệnh hoàn thành đợt hóa trị cuối cùng, nang tóc sẽ dần thoát khỏi tác động của thuốc và khởi động chu kỳ mọc mới. Thông thường, sau ba đến bốn tuần ngừng thuốc, những sợi lông tơ mềm mại đầu tiên sẽ bắt đầu xuất hiện trên da đầu.

Khoảng một đến hai tháng tiếp theo, sợi tóc thật sự sẽ phát triển với tốc độ thông thường khoảng một centimet mỗi tháng. Trong giai đoạn đầu mọc lại, cấu trúc sợi tóc có thể có sự thay đổi nhẹ như xoăn hơn, mảnh hơn hoặc nhạt màu hơn so với trước điều trị do tế bào biểu bì sừng và sắc tố chưa ổn định. Sau khoảng sáu tháng đến một năm, mái tóc của đa số người bệnh sẽ lấy lại độ dày và trở về tính chất tự nhiên vốn có.

Chăm sóc da đầu và bảo vệ nang tóc đúng cách

Việc chăm sóc da đầu nhẹ nhàng tạo điều kiện thuận lợi nhất để các nang tóc mới hồi phục khỏe mạnh. Người bệnh nên ưu tiên sử dụng các loại dầu gội dịu nhẹ, độ pH cân bằng, không chứa hương liệu nhân tạo hoặc chất tẩy rửa mạnh để tránh gây kích ứng bề mặt da đang mỏng manh.

Khi gội, chỉ nên dùng đầu ngón tay massage êm dịu, tránh cào xước da đầu và nên thấm khô bằng khăn bông mềm thay vì dùng máy sấy nhiệt độ cao. Tuyệt đối không uốn, nhuộm, tẩy hay can thiệp hóa chất lên tóc trong ít nhất sáu tháng đầu. Khi ra ngoài trời, hãy che chắn bằng mũ rộng vành hoặc khăn mềm thoáng khí để bảo vệ nang tóc non nớt khỏi tác hại của ánh nắng mặt trời.

Dinh dưỡng hợp lý hỗ trợ phục hồi nang tóc

Thể trạng toàn thân và chế độ dinh dưỡng đóng vai trò cốt lõi trong việc cung cấp nguyên liệu tái tạo nang tóc sau hóa trị. Người bệnh cần bổ sung đầy đủ chất đạm từ thịt nạc, cá, trứng, sữa và các loại đậu hạt để hỗ trợ tổng hợp keratin cấu tạo nên sợi tóc.

Bên cạnh đó, các vi chất quan trọng như kẽm, sắt, vitamin nhóm B và vitamin C từ rau củ tươi giúp tăng cường vi tuần hoàn nuôi dưỡng chân tóc. Cần uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ quá trình chuyển hóa tế bào. Người bệnh không nên tự ý dùng các viên uống bổ sung vi chất liều cao khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ điều trị nhằm tránh tương tác bất lợi với các thuốc đang sử dụng.

Lưu ý an toàn

Người bệnh không nên tự ý bôi các loại thuốc kích thích mọc tóc, tinh dầu đậm đặc hoặc đắp các loại lá thảo dược lên da đầu khi chưa có chỉ định y khoa. Vùng da đầu sau hóa trị rất nhạy cảm, việc dùng thuốc tùy tiện có thể dẫn đến viêm da tiếp xúc hoặc nhiễm trùng chân tóc. Nếu da đầu xuất hiện tình trạng ngứa rát nhiều, nổi mụn mủ hoặc tóc không có dấu hiệu mọc lại sau sáu tháng kết thúc điều trị, người bệnh nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa da liễu để được thăm khám cẩn trọng.

Tóm tắt

Rụng tóc sau hóa trị là phản ứng tạm thời và nang tóc hoàn toàn có khả năng phục hồi tự nhiên khi cơ thể hồi phục. Bằng sự kiên nhẫn, chăm sóc da đầu nhẹ nhàng và duy trì chế độ dinh dưỡng khoa học, người bệnh sẽ dần lấy lại mái tóc khỏe mạnh. Hãy luôn trao đổi với bác sĩ điều trị để có hướng chăm sóc an toàn và phù hợp nhất.