Tại sao niềng răng lại bị hóp má và cách khắc phục

Niềng răng bị hóp má là gì?

Hóp má khi niềng răng là tình trạng vùng mô mềm hai bên má bị lõm vào trong, khiến gò má trông cao hơn và đường nét khuôn mặt có vẻ hốc hác hơn so với trước khi điều chỉnh nha khoa. Đây là hiện tượng khá thường gặp, đặc biệt trong những tháng đầu tiên của liệu trình chỉnh nha khi cơ thể và khoang miệng đang phải thích nghi với các khí cụ mới.

Về bản chất giải phẫu, vùng má được nâng đỡ bởi hệ thống xương hàm, khối cơ cắn, cơ mút và lớp mỡ dưới da. Bất kỳ sự suy giảm nào về độ dày mô mỡ, kích thước khối cơ hay thay đổi điểm tựa nâng đỡ của cung răng đều có thể biểu hiện ra bên ngoài thành tình trạng hóp má. Phần lớn các trường hợp hóp má khi niềng không phải là biến chứng vĩnh viễn của cấu trúc xương mà chỉ phản ánh sự xáo trộn tạm thời trong sinh hoạt ăn uống và vận động cơ hàm.

Sụt cân và giảm lượng mỡ vùng mặt trong giai đoạn đầu niềng răng

Nguyên nhân phổ biến nhất khiến khuôn mặt trông gầy gộc và hóp má trong những tháng đầu chỉnh nha là sự thay đổi chế độ ăn uống. Cảm giác ê buốt sau mỗi lần siết dây cung hoặc đặt thun tách kẽ khiến người bệnh ngại nhai, có xu hướng ăn ít hơn và chỉ chọn thức ăn lỏng. Việc lượng calo nạp vào giảm sút nhanh chóng dẫn đến sụt cân toàn thân. Lớp mỡ dưới da vùng mặt vốn rất nhạy cảm với biến động cân nặng, khi khối lượng mỡ má tiêu hao sẽ làm xương gò má lộ rõ hơn, tạo cảm giác hai má bị hóp vào rõ rệt. Khi cân nặng được cải thiện, thể tích vùng má thường sẽ đầy đặn trở lại.

Suy giảm hoạt động và teo cơ cắn tạm thời do thay đổi lực nhai

Cơ cắn là khối cơ lớn nằm ở hai bên góc hàm, đóng vai trò chủ lực trong hoạt động nghiền nát thức ăn. Khi mang khí cụ chỉnh nha như mắc cài hoặc máng trong suốt, người bệnh thường hạn chế các động tác nhai mạnh, thức ăn chủ yếu là cháo, súp và đồ mềm. Sự giảm sút tần suất và lực co cơ trong thời gian dài dẫn đến hiện tượng thoái hóa cơ do giảm vận động, tương tự như các nhóm cơ khác trên cơ thể khi ít hoạt động. Cơ cắn bị teo nhỏ tạm thời làm cho vùng má hóp lại và khuôn mặt có vẻ góc cạnh hơn. Tình trạng này hoàn toàn có thể cải thiện khi chức năng ăn nhai được khôi phục bình thường.

Thay đổi cấu trúc cung răng và sự nâng đỡ của mô mềm quanh miệng

Trong các ca chỉnh nha răng hô hoặc móm nặng, việc kéo lùi các răng cửa và cung răng về đúng vị trí chuẩn giải phẫu sẽ làm thay đổi độ nâng đỡ của môi má. Trước khi điều chỉnh, nhóm răng nhô ra phía trước khiến môi và má có cảm giác đầy đặn hơn. Khi răng được đưa về vị trí cân đối, khoảng nhô phía trước giảm xuống, tạo ra cảm giác khuôn mặt thon gọn hơn đáng kể, đôi khi bị nhầm lẫn là hóp má. Ngoài ra, việc sử dụng khí cụ nâng khớp hoặc mất răng hàm lâu ngày trước đó cũng có thể ảnh hưởng đến chiều cao tầng mặt dưới, làm thay đổi góc nhìn của khuôn mặt.

Duy trì dinh dưỡng đầy đủ và chế độ ăn hợp lý để ổn định thể trạng

Để khắc phục tình trạng này, điều chỉnh chế độ ăn uống là bước can thiệp quan trọng hàng đầu. Người niềng răng cần đảm bảo nạp đủ năng lượng mỗi ngày bằng cách chia nhỏ các bữa ăn nếu cảm thấy khó chịu khi ăn nhiều trong một lần. Ưu tiên các món ăn giàu dinh dưỡng, mềm và dễ tiêu hóa như thịt hầm nhừ, cá hồi, trứng gà, đậu phụ, sữa tươi và các loại hạt xay mịn. Kết hợp bổ sung sinh tố trái cây để cung cấp đầy đủ vitamin và khoáng chất, ngăn ngừa sụt cân mất kiểm soát và giữ cho các mô cơ mặt duy trì được thể tích cần thiết.

Tập luyện cơ nhai và thói quen ăn uống cân bằng hai bên hàm

Bên cạnh dinh dưỡng, người niềng răng nên duy trì thói quen nhai đều hai bên hàm với thức ăn có độ mềm vừa phải thay vì chỉ nuốt chửng thức ăn lỏng. Việc phân bổ lực nhai cân bằng kích thích cơ cắn hai bên hoạt động đồng đều, ngăn ngừa teo cơ cục bộ và giữ khớp thái dương hàm khỏe mạnh. Bạn cũng có thể thực hiện các động tác massage cơ mặt nhẹ nhàng theo hướng vòng tròn quanh má để thúc đẩy lưu thông máu cục bộ. Tuyệt đối không tự ý cắn thức ăn dai cứng để cố gắng luyện cơ vì hành động này có thể làm bong tuột mắc cài và gây chấn thương răng.

Lưu ý an toàn

Người đang chỉnh nha không nên tự ý dùng các loại thuốc tăng cân không rõ nguồn gốc hoặc thực hiện các can thiệp thẩm mỹ xâm lấn vùng má khi chưa có ý kiến của bác sĩ. Mọi cảm giác đau nhức bất thường, lệch khớp cắn nghiêm trọng hoặc khó mở miệng cần được bác sĩ chuyên khoa răng hàm mặt thăm khám và điều chỉnh trực tiếp.

Tóm tắt

Tình trạng hóp má khi chỉnh nha phần lớn xuất phát từ thói quen ăn uống sụt giảm và cơ nhai ít hoạt động hơn bình thường. Khi duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý kết hợp trao đổi sát sao với bác sĩ nha khoa, gương mặt sẽ dần cân đối trở lại sau khi khớp cắn và răng đã ổn định.