Tắc tuyến lệ có nguy hiểm không và những lưu ý cần biết

Tắc tuyến lệ có nguy hiểm không là gì?

Tuyến lệ nằm ở phía trên ngoài của mỗi nhãn cầu, có nhiệm vụ liên tục tiết ra nước mắt để bôi trơn, làm sạch bề mặt giác mạc và bảo vệ nhãn cầu khỏi vi khuẩn cũng như bụi bẩn. Sau khi trải đều trên bề mặt mắt qua mỗi lần chớp, nước mắt sẽ đi vào các điểm lệ ở góc trong mi mắt, qua tiểu quản lệ, đổ vào túi lệ rồi thoát xuống khoang mũi thông qua ống lệ mũi.

Tắc tuyến lệ, hay chính xác hơn là tắc lệ đạo hoặc tắc đường dẫn lệ, xảy ra khi một đoạn nào đó trên hệ thống thoát nước mắt này bị chít hẹp hoặc bít tắc hoàn toàn. Hậu quả là nước mắt không thể tiêu thoát bình thường, gây ra hiện tượng mắt luôn ướt át, chảy nước mắt sống tràn bờ mi và dễ tạo cơ hội cho vi khuẩn phát triển gây viêm nhiễm vùng mắt.

Tắc tuyến lệ có gây nguy hiểm đến tính lực và tính mạng không

Tắc tuyến lệ ở mức độ nhẹ thường chỉ gây cảm giác vướng cộm, chảy nước mắt sống liên tục và đọng rỉ mắt. Ở trạng thái này, bệnh không đe dọa tính mạng và ít khi gây tổn thương thị lực vĩnh viễn ngay lập tức. Tuy nhiên, sự khó chịu dai dẳng do nước mắt tràn bờ mi liên tục làm mờ mắt tạm thời, gây trở ngại lớn cho công việc, học tập và sinh hoạt hàng ngày.

Nếu tình trạng tắc nghẽn kéo dài mà không được xử lý y tế phù hợp, dịch ứ đọng tại túi lệ sẽ trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Lúc này, người bệnh có nguy cơ đối mặt với viêm túi lệ cấp hoặc mạn tính, gây đau nhức khóe mắt, sưng tấy và thậm chí hình thành ổ áp xe. Do đó, dù không phải cấp cứu nguy hiểm chết người, tắc tuyến lệ vẫn cần được can thiệp y tế đúng lúc để ngăn chặn biến chứng nhiễm trùng.

Dấu hiệu nhận biết tình trạng tắc đường dẫn lệ

Triệu chứng nhận biết điển hình của tắc đường dẫn lệ là hiện tượng chảy nước mắt sống thường xuyên, ngay cả khi người bệnh ở trong phòng kín và không có cảm xúc xúc động. Nước mắt không thể thoát tự nhiên xuống mũi họng mà trào ngược ra ngoài bờ mi, kèm theo dịch nhầy hoặc mủ tích tụ ở khóe mắt, nhất là vào buổi sáng sau khi thức dậy.

Bên cạnh đó, vùng góc trong mắt sát sống mũi có thể xuất hiện khối sưng nhỏ, mềm hoặc căng tức. Vùng kết mạc mắt dễ bị đỏ, cộm ngứa do phản ứng kích ứng cơ học khi người bệnh liên tục dụi mắt. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu thường thấy là mắt ướt bóng liên tục một bên hoặc hai bên, mi mắt dính chặt do nhiều rỉ vàng, khiến trẻ quấy khóc và hay đưa tay cọ xát vào mắt.

Những nguyên nhân phổ biến gây bít tắc đường dẫn lệ

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nguyên nhân chủ yếu là do dị tật bẩm sinh của hệ thống thoát lệ, phổ biến nhất là màng che van Hasner ở cuối ống lệ mũi chưa kịp tiêu biến sau khi chào đời. Tình trạng này khiến dòng chảy nước mắt bị cản trở cục bộ ngay từ những tuần đầu sau sinh.

Đối với người trưởng thành, tắc lệ đạo thường bắt nguồn từ nhiều yếu tố mắc phải khác nhau. Quá trình lão hóa tự nhiên có thể làm hẹp lòng ống lệ, hoặc do hậu quả của các đợt viêm kết mạc, viêm xoang mũi tái diễn nhiều lần gây xơ hóa mô dẫn lệ. Ngoài ra, chấn thương vùng xương hàm mặt, sự xuất hiện của sỏi lệ đạo, khối u chèn ép hoặc tác dụng phụ của một số liệu pháp điều trị y khoa cũng có thể dẫn đến bít tắc đường thoát nước mắt.

Các phương pháp thăm khám và hướng xử trí y khoa thông thường

Hướng xử trí tắc tuyến lệ phụ thuộc hoàn toàn vào độ tuổi, nguyên nhân và mức độ viêm nhiễm đi kèm. Với trẻ sơ sinh, bác sĩ thường khuyến khích theo dõi kết hợp với kỹ thuật day ấn, massage nhẹ nhàng vùng túi lệ theo đúng hướng dẫn chuyên môn để hỗ trợ màng ngăn tự mở rộng.

Khi tình trạng tắc nghẽn không tự cải thiện hoặc xảy ra ở người lớn, bác sĩ nhãn khoa có thể chỉ định bơm rửa thăm dò lệ đạo, nong ống lệ hoặc thực hiện thủ thuật thông lệ đạo. Trong các trường hợp tắc nghẽn mạn tính, viêm túi lệ tái diễn hoặc có sẹo xơ bít kín, phẫu thuật nối thông túi lệ mũi là giải pháp hiệu quả giúp tạo lối thoát mới cho dòng nước mắt xuống khoang mũi. Mọi can thiệp đều cần được thăm khám và quyết định bởi bác sĩ chuyên khoa mắt.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng kim nhọn, tăm bông chọc vào khóe mắt hoặc tự mua thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nếu phát hiện vùng khóe mắt sưng to, nóng đỏ, chảy mủ đặc, kèm sốt hoặc nhìn mờ đột ngột, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám và xử trí khẩn cấp.

Tóm tắt

Tắc tuyến lệ phần lớn không đe dọa trực tiếp đến tính mạng nhưng có thể gây viêm nhiễm kéo dài và suy giảm thị lực nếu bị bỏ qua. Việc nhận biết sớm triệu chứng chảy nước mắt sống, ghèn mắt và đi khám chuyên khoa mắt kịp thời là cách an toàn nhất để bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh.