Tắc ruột sau mổ ruột thừa nên làm gì để xử trí

Tắc ruột sau mổ ruột thừa nên làm gì để xử trí?

Tắc ruột sau mổ ruột thừa có thể xuất hiện sớm trong những ngày đầu sau phẫu thuật hoặc khởi phát muộn sau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Nguyên nhân phổ biến nhất là do tình trạng hình thành các dải xơ dính giữa các quai ruột hoặc giữa ruột với thành bụng trong quá trình lành sẹo sau can thiệp ngoại khoa, đặc biệt ở những trường hợp viêm ruột thừa vỡ hoặc viêm phúc mạc. Ngoài ra, tình trạng liệt ruột cơ năng tạm thời do tác động của thuốc gây mê và phản ứng viêm tại chỗ cũng có thể làm chậm quá trình phục hồi nhu động tiêu hóa. Đây là một cấp cứu ngoại khoa nghiêm trọng, nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời có thể dẫn đến thiếu máu cục bộ nuôi dưỡng thành ruột, thủng ruột, viêm phúc mạc toàn thể và nhiễm trùng huyết đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.

Nhận biết sớm bốn dấu hiệu điển hình của tắc ruột

Người bệnh sau phẫu thuật ruột thừa cần đặc biệt lưu tâm đến bộ tứ triệu chứng kinh điển báo hiệu tắc nghẽn đường tiêu hóa. Dấu hiệu đầu tiên và phổ biến nhất là đau bụng quặn thắt từng cơn, cơn đau thường xuất hiện quanh rốn hoặc lan tỏa khắp ổ bụng, khoảng cách giữa các cơn có thể thuyên giảm rồi lại tăng dần cường độ. Đi kèm với đau bụng là tình trạng chướng bụng, bụng căng cứng hoặc thấy các quai ruột nổi gồ lên di chuyển dưới da bụng.

Triệu chứng nôn ói thường xuyên cũng là biểu hiện quan trọng, ban đầu người bệnh có thể nôn ra thức ăn chưa tiêu, sau đó chuyển sang nôn ra dịch mật vàng xanh hoặc dịch màu nâu sẫm giống phân. Dấu hiệu có tính chất quyết định là bí trung đại tiện hoàn toàn, nghĩa là người bệnh không thể xì hơi và không đi ngoài được. Khi xuất hiện đồng thời các triệu chứng này, người bệnh cần được chuyển đến bệnh viện ngay lập tức để thực hiện chụp X-quang bụng không chuẩn bị hoặc chụp cắt lớp vi tính nhằm đánh giá mức độ bít tắc.

Những việc cần làm ngay và điều tuyệt đối tránh khi nghi ngờ tắc ruột

Ngay khi nhận thấy các dấu hiệu đau quặn bụng, buồn nôn hoặc chướng bụng sau mổ ruột thừa, hành động quan trọng nhất là đưa người bệnh đến ngay phòng cấp cứu hoặc chuyên khoa ngoại tiêu hóa gần nhất. Trong thời gian chuẩn bị và di chuyển, người bệnh phải ngừng hoàn toàn việc ăn uống, không uống nước, không nuốt sữa hay bất kỳ loại thức ăn dạng lỏng nào để tránh làm tăng áp lực lên quai ruột đang bị nghẽn và hạn chế nguy cơ sặc dịch dạ dày vào đường thở.

Đặc biệt, gia đình tuyệt đối không được tự ý cho người bệnh sử dụng thuốc giảm đau, thuốc chống co thắt, thuốc nhuận tràng hoặc tự thực hiện thụt tháo hậu môn tại nhà. Các loại thuốc giảm đau có thể làm mờ nhạt triệu chứng lâm sàng thực tế, gây khó khăn cho bác sĩ trong việc đánh giá tiến triển bệnh và có nguy cơ bỏ sót thời điểm vàng cần phẫu thuật cấp cứu. Thuốc nhuận tràng hoặc thụt tháo có thể làm tăng co bóp ruột đột ngột, dẫn đến nguy cơ vỡ hoặc hoại tử đoạn ruột tổn thương.

Các hướng can thiệp y tế tại bệnh viện

Khi tiếp nhận bệnh nhân nghi ngờ tắc ruột sau mổ ruột thừa, các bác sĩ chuyên khoa ngoại tiêu hóa sẽ nhanh chóng thăm khám, chỉ định chụp phim X-quang bụng đứng hoặc chụp cắt lớp vi tính ổ bụng và xét nghiệm máu để phân loại tắc ruột cơ năng hay cơ học. Nếu tình trạng ở mức độ bán tắc hoặc liệt ruột sớm, người bệnh thường được ưu tiên điều trị nội khoa bảo tồn. Các biện pháp bao gồm nhịn ăn uống hoàn toàn, đặt ống thông dạ dày hút giảm áp lực liên tục, truyền dịch bù nước điện giải và theo dõi sát sao sự hồi phục của nhu động ruột.

Trong trường hợp tắc ruột hoàn toàn do dây dính cơ học, điều trị nội khoa sau hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ không cải thiện hoặc có dấu hiệu xoắn nghẹt ruột đe dọa hoại tử, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật cấp cứu. Phẫu thuật viên có thể tiến hành mổ nội soi hoặc mổ mở để giải phóng các dải xơ dính, phục hồi sự lưu thông ruột hoặc cắt bỏ đoạn ruột nếu đã xuất hiện tổn thương thiếu máu hoại tử không thể hồi phục.

Biện pháp hỗ trợ phòng ngừa tắc ruột sau phẫu thuật ruột thừa

Để giảm thiểu nguy cơ dính ruột và hỗ trợ hệ tiêu hóa nhanh chóng hoạt động bình thường trở lại, người bệnh sau mổ ruột thừa cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn chăm sóc của nhân viên y tế. Một trong những biện pháp hiệu quả hàng đầu là vận động sớm. Ngay sau khi tỉnh táo và được sự cho phép của bác sĩ điều trị, người bệnh nên tập xoay trở người trên giường, ngồi dậy nhẹ nhàng và cố gắng đi lại từng bước ngắn quanh phòng bệnh nhằm kích thích nhu động ruột tự nhiên và hạn chế hình thành dải xơ dính.

Về chế độ dinh dưỡng khi ruột đã bắt đầu thông khí, người bệnh cần khởi động bằng thức ăn lỏng dễ tiêu hóa như cháo loãng, súp hoặc nước hầm, sau đó mới chuyển dần sang thức ăn đặc hơn. Nên chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày, nhai thật kỹ trước khi nuốt và tránh các thực phẩm nhiều chất xơ bã thô cứng, thức ăn cay nóng nhiều dầu mỡ hay đồ uống có gas gây chướng khí trong giai đoạn đầu hồi phục.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Tắc ruột sau can thiệp ngoại khoa là tình trạng diễn tiến nhanh, có thể chuyển biến từ tắc nghẽn đơn thuần sang hoại tử ruột chỉ trong thời gian ngắn. Người bệnh tuyệt đối không áp dụng các bài thuốc truyền miệng, không tự đắp thuốc vào vết mổ hoặc trì hoãn việc đi bệnh viện khi ổ bụng có biểu hiện bất thường.

Tóm tắt

Tắc ruột sau mổ ruột thừa đòi hỏi sự cảnh giác cao độ và can thiệp y tế khẩn trương. Việc nhận biết sớm triệu chứng đau bụng quặn, nôn ói và bí trung đại tiện để đến viện kịp thời kết hợp vận động sớm sau mổ là yếu tố then chốt giúp bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa toàn diện.