6 tác hại của việc thiếu canxi đối với cơ thể và lưu ý bổ sung

Tác hại của thiếu canxi là gì?

Canxi chiếm khoảng 1,5 đến 2% trọng lượng cơ thể người, trong đó phần lớn tập trung ở hệ xương và răng. Chỉ khoảng 1% tồn tại dưới dạng ion tự do trong máu và dịch gian bào để thực hiện các chức năng sống còn như đông máu, truyền tín hiệu thần kinh và co cơ.

Do cơ thể không thể tự sản sinh canxi, nguồn bổ sung hoàn toàn phụ thuộc vào khẩu phần ăn uống hàng ngày. Khi chế độ dinh dưỡng nghèo nàn hoặc khả năng hấp thu tại đường tiêu hóa suy giảm, nồng độ canxi huyết thanh sẽ hạ thấp. Lúc này, tuyến cận giáp tăng tiết hormone để huy động canxi từ xương vào máu nhằm bảo vệ tính mạng. Sự điều chuyển liên tục này khiến cấu trúc xương xốp dần, đồng thời gây xáo trộn chức năng tại nhiều hệ cơ quan trong cơ thể.

Suy giảm mật độ xương và tăng nguy cơ gãy xương

Khung xương đóng vai trò là nơi dự trữ canxi chủ yếu của cơ thể. Khi nồng độ canxi trong máu sụt giảm kéo dài, cơ thể liên tục phân giải các bè xương để giải phóng khoáng chất bù đắp cho tuần hoàn. Quá trình mất khoáng liên tục này làm giảm mật độ xương và dẫn tới bệnh loãng xương.

Xương bị xốp hóa trở nên mỏng manh, giảm khả năng chịu tải và rất dễ nứt gãy sau những va chạm sinh hoạt nhẹ. Những vị trí tổn thương phổ biến gồm cổ xương đùi, đốt sống lưng và đầu dưới xương cẳng tay. Đối với người lớn tuổi, gãy xương do loãng xương có thể dẫn đến nguy cơ tàn phế và nhiều biến chứng hô hấp nguy hiểm.

Chuột rút và hội chứng co cứng cơ

Ion canxi đóng vai trò trực tiếp trong cơ chế co giãn của sợi cơ. Khi canxi huyết tương hạ thấp, tính hưng phấn của màng tế bào thần kinh cơ tăng vọt, kích hoạt các cơn co thắt cơ ngoài ý muốn. Người bệnh thường xuyên bị chuột rút ở bắp chân, co rút bàn chân hoặc đau thắt cơ đột ngột, đặc biệt là vào ban đêm.

Trong những đợt hạ canxi máu nặng, bệnh nhân có thể gặp hội chứng tetany với biểu hiện co cứng cơ ngón tay thành hình bàn tay đỡ đẻ. Nguy hiểm hơn, tình trạng co thắt có thể ảnh hưởng đến cơ thanh quản và cơ trơn khí phế quản, gây tắc nghẽn đường thở đe dọa trực tiếp tính mạng nếu không được cấp cứu.

Tê bì đầu chi và rối loạn dẫn truyền thần kinh

Hệ thần kinh ngoại biên phụ thuộc vào canxi để truyền dẫn chính xác các xung động cảm giác. Khi thiếu hụt khoáng chất này, các sợi thần kinh cảm giác dễ bị kích thích quá mức, gây ra cảm giác châm chích, tê rần như kiến bò ở đầu ngón tay, ngón chân và vùng quanh môi.

Biểu hiện tê bì kéo dài làm suy giảm sự khéo léo của bàn tay và cản trở cử động sinh hoạt hàng ngày. Thiếu canxi mạn tính còn khiến hệ thần kinh trung ương dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, dẫn đến mệt mỏi, khó ngủ, hay cáu gắt và suy giảm khả năng tập trung khi làm việc.

Rối loạn nhịp tim và suy giảm co bóp cơ tim

Hoạt động co bóp tuần hoàn của cơ tim đòi hỏi sự dịch chuyển nhịp nhàng của các ion canxi qua màng tế bào. Thiếu canxi làm kéo dài thời gian điện thế hoạt động của tế bào cơ tim, thể hiện qua khoảng QT kéo dài trên điện tâm đồ và dẫn đến các dạng rối loạn nhịp tim nguy hiểm.

Người thiếu canxi có thể trải qua các cơn hồi hộp, đánh trống ngực hoặc nhịp tim đập chậm bất thường. Thiếu hụt nghiêm trọng còn làm suy giảm lực bóp tống máu của tim, gây hạ huyết áp tư thế, hoa mắt chóng mặt hoặc làm tiến triển nặng thêm tình trạng suy tim ở người có tiền sử tim mạch.

Hư hại men răng và gia tăng nguy cơ rụng răng

Canxi là thành phần cốt lõi tạo nên độ cứng cho men răng và ngà răng. Khi lượng canxi dung nạp qua thức ăn thiếu hụt trong thời gian dài, cấu trúc men răng trở nên giòn, dễ sứt mẻ và nhạy cảm trước nhiệt độ thức ăn nóng lạnh.

Bên cạnh tổn thương men răng, thiếu canxi còn làm tiêu biến xương ổ răng nâng đỡ chân răng, khiến lợi tụt dần và chân răng lung lay. Đối với trẻ nhỏ, tình trạng thiếu khoáng chất này gây chậm mọc răng, răng mọc lộn xộn và rất dễ bị sâu răng sớm.

Suy giảm miễn dịch và chậm lành vết thương

Ion canxi tham gia điều phối tín hiệu kích hoạt các tế bào miễn dịch lympho T và đại thực bào. Thiếu hụt canxi làm chậm phản ứng của hệ miễn dịch trước sự xâm nhập của virus, vi khuẩn và vi nấm gây hại.

Những người thiếu canxi kéo dài thường có sức đề kháng yếu, hay mắc các bệnh cảm cúm và viêm nhiễm đường hô hấp. Ngoài ra, do canxi là yếu tố IV trong chuỗi đông máu, việc thiếu hụt dưỡng chất này khiến cơ thể dễ bầm tím dưới da, máu khó đông và vết thương ngoài da lâu liền sẹo.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo phổ quát, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị y khoa. Người có dấu hiệu tê bì, chuột rút thường xuyên nên đến bệnh viện để xét nghiệm canxi máu và đo mật độ xương. Tuyệt đối không tự ý dùng canxi liều cao kéo dài khi chưa có chỉ định từ bác sĩ, vì việc dư thừa canxi có thể gây sỏi thận, vôi hóa mạch máu và cản trở hấp thu sắt, kẽm.

Tóm tắt

Canxi là vi chất không thể thiếu để duy trì khung xương vững chắc và bảo đảm hoạt động của hệ tim mạch cũng như cơ bắp. Nhận biết sớm các tác hại của thiếu canxi giúp mỗi người chủ động cải thiện chế độ ăn uống khoa học. Hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi bổ sung bất kỳ sản phẩm canxi nào.