Tác hại khôn lường của khẩu trang y tế giả và cách nhận biết

Tác hại của khẩu trang y tế giả là gì?

Khẩu trang y tế giả là những sản phẩm được gia công trái phép, làm nhái hình thức bên ngoài của các thương hiệu uy tín nhưng không đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật về trang thiết bị y tế. Sản phẩm này thường không trải qua bất kỳ quy trình kiểm định chất lượng hoặc khử trùng vô khuẩn nào trước khi đưa ra thị trường tiêu thụ.

Về bản chất, điểm khác biệt sống còn giữa khẩu trang chuẩn và khẩu trang giả nằm ở lớp màng lọc kháng khuẩn meltblown ở giữa. Khẩu trang giả thường bị lược bỏ lớp vi lọc quan trọng này hoặc thay thế bằng giấy vệ sinh tái chế, vải không dệt thứ cấp chứa nhiều hóa chất tẩy rửa. Việc sử dụng sản phẩm trôi nổi không chỉ gây lãng phí tiền bạc mà còn mang lại cảm giác an toàn giả tạo, khiến người dùng đối mặt trực tiếp với khói bụi, dị nguyên và các loại vi sinh vật gây bệnh đường hô hấp.

Mất khả năng ngăn ngừa vi khuẩn và mầm bệnh hô hấp

Khẩu trang y tế đạt chuẩn luôn có cấu tạo nhiều lớp, trong đó lớp quan trọng nhất là màng lọc vi lọc meltblown có tĩnh điện giúp giữ lại vi khuẩn, giọt bắn đường hô hấp và hạt bụi mịn. Ngược lại, các cơ sở sản xuất khẩu trang giả thường thay thế màng lọc này bằng giấy vệ sinh tái chế hoặc các loại vải không dệt kém chất lượng.

Khi sử dụng sản phẩm giả mạo, người đeo hoàn toàn mất đi màng chắn phòng vệ trước các nguồn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như cúm mùa, lao phổi hay các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên. Điều này tạo ra tâm lý chủ quan khi tiếp xúc với môi trường đông người, khiến nguy cơ lây nhiễm chéo vi khuẩn và virus tăng lên đáng kể.

Nguy cơ viêm da tiếp xúc và dị ứng da mặt kéo dài

Để giảm thiểu chi phí sản xuất, các loại khẩu trang y tế giả thường sử dụng nguyên liệu vải tái chế chưa qua xử lý tiệt trùng, còn tồn dư hóa chất nhuộm màu và chất tẩy trắng công nghiệp. Khi tiếp xúc trực tiếp và liên tục với vùng da mặt nhạy cảm, các hợp chất này dễ phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên của da.

Người dùng thường xuất hiện các triệu chứng viêm da tiếp xúc dị ứng như ngứa rát dữ dội, mẩn đỏ, nổi mụn nước, mụn mủ hoặc bùng phát mụn trứng cá vùng cằm và quanh miệng. Với những người có tiền sử viêm da cơ địa hoặc da nhạy cảm, tổn thương có thể trở nên nghiêm trọng hơn, dẫn đến trợt loét hoặc bội nhiễm vi khuẩn vùng mặt nếu không ngừng sử dụng kịp thời.

Tác động tiêu cực đến đường hô hấp dưới và phế quản

Khẩu trang kém chất lượng thường chứa nhiều bụi sợi bông vụn và hạt vi nhựa dễ bong tróc trong quá trình hô hấp. Khi hít thở qua bề mặt khẩu trang giả, các hạt bụi sợi này cùng với mùi hôi của hóa chất công nghiệp sẽ trực tiếp đi vào thanh quản, khí quản và phế quản.

Đối với người có đường thở nhạy cảm hoặc mắc các bệnh hô hấp mạn tính như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, tình trạng này có thể kích thích co thắt phế quản, gây ho sặc sụa, khó thở và làm bùng phát các đợt cấp nguy hiểm. Việc hít phải các sợi vải vụn không đảm bảo vô trùng trong thời gian dài còn làm tăng nguy cơ viêm mũi dị ứng và viêm họng cấp tính.

Cách nhận biết khẩu trang y tế đạt chuẩn chất lượng

Khẩu trang y tế chính hãng thường có từ 3 đến 4 lớp rõ ràng, lớp ngoài chống thấm nước, lớp giữa là màng lọc kháng khuẩn dẻo dai và không tan trong nước. Người tiêu dùng có thể kiểm tra đơn giản bằng cách ngâm khẩu trang vào chậu nước; khẩu trang thật sẽ không bị thấm ướt hay mủn rã khi khuấy mạnh, trong khi khẩu trang giả làm từ giấy tái chế sẽ nhanh chóng bị bở và tan rã.

Bên cạnh đó, bề mặt khẩu trang chất lượng cao luôn mịn màng, thanh nẹp mũi bằng kim loại bọc nhựa đàn hồi tốt, dây thun đeo tai co giãn êm ái không gây đau vành tai. Bao bì đóng gói của sản phẩm chuẩn phải có đầy đủ nhãn mác, số đăng ký lưu hành trang thiết bị y tế của Bộ Y tế, số lô sản xuất, hạn sử dụng và địa chỉ cơ sở sản xuất rõ ràng.

Khuyến cáo chọn mua và sử dụng khẩu trang an toàn

Để đảm bảo an toàn cho sức khỏe bản thân và gia đình, người dân chỉ nên mua khẩu trang tại các nhà thuốc đạt chuẩn Thực hành tốt nhà thuốc GPP, siêu thị lớn hoặc các cửa hàng cung ứng thiết bị y tế uy tín có giấy phép. Tuyệt đối không mua các loại khẩu trang bán rong tại vỉa hè, chợ cóc hoặc các sản phẩm bán tràn lan trên mạng xã hội không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Ngoài việc chọn sản phẩm đạt chuẩn, cách sử dụng cũng quyết định trực tiếp hiệu quả phòng bệnh. Cần đeo khẩu trang che kín cả mũi và cằm, bóp sát thanh nẹp mũi ôm khít sống mũi, tránh chạm tay vào mặt ngoài khẩu trang trong khi đeo. Khẩu trang y tế chỉ nên dùng một lần duy nhất trong ngày, vứt bỏ đúng nơi quy định và tuyệt đối không giặt để dùng lại.

Lưu ý an toàn

Thông tin trên đây mang tính chất giáo dục thường thức, không thay thế cho các chỉ định y khoa. Khi nghi ngờ bị viêm da tiếp xúc nặng, dị ứng diện rộng hoặc khởi phát cơn hen phế quản sau khi sử dụng khẩu trang kém chất lượng, người bệnh cần đến ngay các bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa da liễu, hô hấp để được chẩn đoán và điều trị thích hợp.

Tóm tắt

Khẩu trang y tế đóng vai trò như một lá chắn bảo vệ đường thở và ngăn ngừa nguy cơ lây truyền mầm bệnh qua giọt bắn. Việc lựa chọn đúng sản phẩm đạt chuẩn y tế giúp bảo vệ lá phổi và làn da khỏi các dị nguyên, bụi bẩn độc hại. Khi có dấu hiệu kích ứng da mặt hoặc khó thở dai dẳng sau khi đeo khẩu trang không rõ nguồn gốc, người dùng nên ngừng sử dụng ngay và đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.