Tác dụng phụ của vắc xin Vero Cell và những điều cần biết

Tác dụng phụ của vắc xin Vero Cell là gì?

Vắc xin Vero Cell là vắc xin phòng COVID-19 sử dụng công nghệ virus bất hoạt, nghĩa là virus SARS-CoV-2 đã bị làm bất hoạt bằng phương pháp hóa học nên không còn khả năng nhân lên hay gây bệnh trong cơ thể người, nhưng vẫn giữ nguyên cấu trúc kháng nguyên để kích thích hệ miễn dịch sinh ra kháng thể đặc hiệu. Công nghệ bất hoạt trên tế bào Vero đã được ứng dụng nhiều thập kỷ trong các loại vắc xin phòng bệnh dại, viêm não Nhật Bản và bại liệt. Nhờ cơ chế kinh điển này, vắc xin Vero Cell nhìn chung có độ dung nạp tốt, hồ sơ an toàn ổn định và ghi nhận tỷ lệ phản ứng nặng ở mức thấp. Các phản ứng phụ sau khi tiêm thường chỉ ở mức độ nhẹ đến trung bình, xuất hiện trong vòng 24 đến 48 giờ đầu và tự thoái lui mà không để lại di chứng lâu dài.

Bản chất và cơ chế sinh miễn dịch của vắc xin bất hoạt

Vắc xin Vero Cell chứa toàn bộ hạt virus SARS-CoV-2 đã bị bất hoạt kết hợp với tá chất nhôm nhằm tăng cường phản ứng miễn dịch. Khi tiêm vào bắp tay, các tế bào trình diện kháng nguyên của cơ thể sẽ nhận diện các gai protein và vỏ virus, sau đó kích hoạt tế bào lympho T và tế bào lympho B sản xuất kháng thể trung hòa.

Do virus không thể nhân lên trong tế bào, vắc xin không thể gây ra bệnh COVID-19 cho người được tiêm. Quá trình kích hoạt miễn dịch này có thể đi kèm một số phản ứng viêm tại chỗ hoặc toàn thân mức độ nhẹ, phản ánh cơ thể đang tích cực huy động các tế bào miễn dịch. Hiệu quả bảo vệ sẽ đạt mức tối ưu sau khi hoàn thành đủ các mũi tiêm cơ bản theo khuyến cáo y tế.

Các phản ứng phụ thường gặp sau tiêm vắc xin Vero Cell

Phần lớn người sau khi tiêm vắc xin Vero Cell chỉ gặp các phản ứng nhẹ và tự hết sau 1 đến 3 ngày. Tại vị trí tiêm ở bắp tay, các biểu hiện phổ biến bao gồm đau nhẹ, sưng đỏ, nóng hoặc chai cứng nhẹ xung quanh nốt tiêm. Đây là phản ứng viêm khu trú khi hệ thống miễn dịch tiếp xúc trực tiếp với tá chất và kháng nguyên.

Về phản ứng toàn thân, người tiêm có thể cảm thấy mệt mỏi, đau đầu nhẹ, đau mỏi cơ bắp, ớn lạnh hoặc sốt nhẹ dưới 38,5 độ C. Một số trường hợp có thể xuất hiện cảm giác buồn nôn nhẹ, chán ăn hoặc chóng mặt thoáng qua. Các triệu chứng này thường đạt đỉnh trong 24 giờ đầu sau tiêm và giảm dần mà không cần dùng đến các biện pháp can thiệp chuyên sâu.

Hướng dẫn chăm sóc và theo dõi sức khỏe tại nhà sau tiêm

Sau khi hoàn thành thời gian theo dõi tối thiểu 30 phút tại điểm tiêm chủng, người tiêm cần tiếp tục tự theo dõi sức khỏe tại nhà trong ít nhất 7 đến 28 ngày tiếp theo. Về chế độ nghỉ ngơi, nên tránh vận động thể lực nặng, không làm việc quá sức trong 2 đến 3 ngày đầu và đảm bảo ngủ đủ giấc.

Về chế độ dinh dưỡng, nên uống nhiều nước lọc, dung dịch oresol hoặc nước trái cây để bù nước, đặc biệt khi cơ thể có sốt nhẹ. Bổ sung các món ăn dễ tiêu hóa, giàu vitamin và khoáng chất. Đối với vị trí tiêm bị sưng đau, có thể chườm lạnh bằng khăn sạch, tuyệt đối không đắp lá thuốc, chanh hay các chất lạ lên vết tiêm để tránh nhiễm trùng. Nếu sốt trên 38,5 độ C hoặc đau nhức cơ nhiều, có thể dùng thuốc hạ sốt giảm đau thông thường như paracetamol theo đúng hướng dẫn sử dụng hoặc chỉ định của nhân viên y tế.

Nhận biết dấu hiệu bất thường cần đến cơ sở y tế ngay

Mặc dù các biến chứng nặng sau tiêm vắc xin Vero Cell rất hiếm gặp, việc theo dõi sát sao để phát hiện sớm các dấu hiệu nguy hiểm là vô cùng cần thiết. Người tiêm hoặc người nhà cần đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất nếu xuất hiện các biểu hiện của phản ứng phản vệ cấp tính, bao gồm khó thở, thở rít, cảm giác nghẹn họng, phát ban đỏ ngứa toàn thân, sưng môi, sưng mí mắt hoặc tụt huyết áp gây ngất xỉu.

Bên cạnh đó, cần thăm khám y tế ngay khi gặp tình trạng sốt cao liên tục trên 39 độ C không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, co giật, đau đầu dữ dội kéo dài không đỡ, đau ngực, khó thở khi nằm, tê bì chân tay hoặc xuất hiện các vết bầm tím, chấm xuất huyết bất thường dưới da. Việc phát hiện sớm và xử trí y tế kịp thời sẽ đảm bảo an toàn tối đa cho người tiêm.

Lưu ý an toàn

Thông tin về tác dụng phụ sau tiêm vắc xin Vero Cell mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho đánh giá chuyên môn của bác sĩ. Người có tiền sử dị ứng nặng, bệnh lý nền mạn tính hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch cần khai báo đầy đủ khi khám sàng lọc trước tiêm. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc chống dị ứng để dự phòng trước tiêm chủng hoặc tự điều trị các phản ứng bất thường tại nhà mà không có hướng dẫn từ nhân viên y tế.

Tóm tắt

Tác dụng phụ sau khi tiêm vắc xin Vero Cell phần lớn là các phản ứng thông thường, lành tính và sẽ nhanh chóng thuyên giảm sau vài ngày. Việc nắm vững cách tự theo dõi, duy trì lối sống lành mạnh và nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường sẽ giúp quá trình tiêm chủng diễn ra an toàn, góp phần củng cố hàng rào miễn dịch vững chắc cho bản thân và cộng đồng.