Tác động lên huyệt Quyền Liêu giúp hỗ trợ cải thiện những vấn đề sức khỏe nào?

Huyệt Quyền Liêu là gì?

Huyệt Quyền Liêu, còn được biết đến với mã hiệu quốc tế SI18, là huyệt vị thuộc kinh Thủ thái dương Tiểu trường. Trong cấu trúc giải phẫu học hiện đại, huyệt nằm ở bờ dưới của xương gò má, tại điểm giao nhau của cơ gò má lớn và cơ nâng môi trên, đồng thời tiếp giáp gần với lỗ dưới ổ mắt nơi có bó mạch và thần kinh dưới ổ mắt đi qua.

Theo quan niệm của y học cổ truyền, vùng mặt là nơi hội tụ của nhiều đường kinh dương, trong đó kinh Tiểu trường đóng vai trò điều hòa khí huyết và sơ thông kinh lạc cho các vùng tai, má và mắt. Do nằm ở vị trí trung tâm của khối cơ mặt, huyệt Quyền Liêu có tác dụng khu phong, tán hàn, chỉ thống và thông lạc cục bộ. Khi có các kích thích cơ học như day bấm hay kích thích nhiệt như cứu ngải, lưu lượng tuần hoàn tại chỗ được gia tăng đáng kể, giúp giải tỏa các điểm co thắt cơ và phục hồi cân bằng dẫn truyền thần kinh.

Vị trí giải phẫu và cách xác định huyệt Quyền Liêu trên khuôn mặt

Trong hệ thống kinh lạc, huyệt Quyền Liêu là huyệt thứ 18 của kinh Thủ thái dương Tiểu trường, đồng thời là nơi hội tụ của kinh Tiểu trường và kinh Tam tiêu. Tên gọi của huyệt mô tả trực tiếp vị trí giải phẫu, trong đó quyền có nghĩa là xương gò má, còn liêu chỉ chỗ lõm xương.

Để xác định vị trí của huyệt trên cơ thể, người bệnh có thể nhìn thẳng vào gương, xác định đuôi mắt ngoài rồi gióng một đường thẳng vuông góc xuống phía dưới. Điểm giao nhau giữa đường thẳng này với bờ dưới của xương gò má chính là huyệt Quyền Liêu. Khi dùng ngón tay ấn nhẹ vào vị trí này, bạn sẽ cảm nhận rõ một chỗ lõm tự nhiên và có cảm giác hơi ê tức nhẹ lan tỏa sang vùng má. Xác định chính xác vị trí huyệt là bước then chốt quyết định hiệu quả kích thích cũng như độ an toàn khi thực hiện các liệu pháp tác động cơ học.

Hỗ trợ giảm đau dây thần kinh sinh ba và đau nhức vùng hàm mặt

Đau dây thần kinh sinh ba, đặc biệt là tổn thương nhánh hàm trên, thường gây ra những cơn đau nhói buốt dữ dội dọc theo vùng gò má, cánh mũi và hàm răng trên. Cơn đau có thể bùng phát đột ngột khi nói chuyện, nhai thức ăn hoặc khi có gió lạnh tạt vào mặt.

Huyệt Quyền Liêu nằm ngay trên đường đi của các nhánh thần kinh dưới ổ mắt và các nhánh mạch máu nuôi dưỡng cơ mặt. Khi thực hiện day ấn với cường độ thích hợp, lực cơ học sẽ giúp giải phóng sự co thắt của các bó cơ biểu cảm xung quanh, cải thiện lưu lượng máu cục bộ và làm dịu phản ứng kích thích quá mức của các sợi thần kinh cảm giác. Nhờ đó, người bệnh có thể giảm bớt cảm giác đau nhức âm ỉ, giảm tần suất xuất hiện các cơn giật đau nhói và cảm thấy các cơ vùng mặt được thư giãn rõ rệt. Phương pháp này thường được áp dụng như một biện pháp hỗ trợ kết hợp cùng phác đồ điều trị nội khoa từ bác sĩ chuyên khoa thần kinh.

Tác dụng hỗ trợ phục hồi trong liệt dây thần kinh số VII ngoại biên

Liệt dây thần kinh số VII ngoại biên, hay còn gọi là liệt mặt do lạnh hoặc viêm nhiễm, dẫn đến tình trạng mất trương lực cơ một bên mặt, khiến người bệnh bị méo miệng, mắt nhắm không kín, rãnh mũi má mờ và khó khăn trong ăn uống.

Trong phác đồ phục hồi chức năng của y học cổ truyền, huyệt Quyền Liêu giữ vai trò trọng yếu trong việc khu phong tán hàn và thông kinh hoạt lạc vùng mặt. Việc châm cứu hoặc xoa bóp bấm huyệt tại vị trí này giúp đánh thức phản xạ dẫn truyền thần kinh, tăng cường dinh dưỡng cho các nhóm cơ bám da mặt như cơ gò má lớn và cơ gò má nhỏ. Nhờ sự kích thích đều đặn, trương lực cơ dần được cải thiện, giúp người bệnh kiểm soát lại các cử động cười, nói và góp phần rút ngắn thời gian hồi phục, phòng ngừa di chứng co cứng cơ mặt sau liệt. Liệu pháp này cần được tiến hành kiên trì và phối hợp chặt chẽ với các bài tập vận động cơ mặt chủ động.

Cải thiện triệu chứng viêm xoang hàm và giảm áp lực nghẹt mũi

Vùng xoang hàm nằm ngay phía sau xương gò má, rất dễ bị ứ đọng dịch nhầy khi xảy ra viêm xoang cấp hoặc mạn tính, dẫn đến hiện tượng căng tức nặng nề ở má, nghẹt mũi và đau lan lên thái dương hoặc răng hàm trên.

Tác động lực vừa phải lên huyệt Quyền Liêu có tác dụng thúc đẩy tuần hoàn máu tại niêm mạc xoang, giảm tình trạng xung huyết và hỗ trợ quá trình dẫn lưu dịch tiết ra khỏi hốc xoang qua đường mũi. Nhiều người bệnh ghi nhận cảm giác thông thoáng đường thở, giảm nhẹ áp lực đè nặng vùng mặt và bớt nhức đầu sau khi được xoa bóp vùng huyệt này kết hợp với các huyệt lân cận như Nghinh Hương hay Thái Dương. Tuy nhiên, đối với các đợt viêm xoang mủ cấp tính có sốt hoặc nhiễm khuẩn nặng, việc bấm huyệt chỉ mang tính chất hỗ trợ thư giãn, người bệnh vẫn cần tuân thủ đơn thuốc kháng sinh hoặc kháng viêm do bác sĩ tai mũi họng chỉ định.

Hướng dẫn kỹ thuật xoa bóp và day bấm huyệt an toàn tại nhà

Để đạt được hiệu quả tốt mà không làm tổn thương các cấu trúc dưới da, người thực hiện cần tuân thủ kỹ thuật thao tác chuẩn xác. Trước khi bắt đầu, hãy rửa sạch tay và làm ấm hai bàn tay bằng cách xoa nhẹ vào nhau.

Người bệnh ngồi ở tư thế thoải mái, thả lỏng toàn bộ cơ mặt và hít thở sâu. Dùng đầu ngón tay trỏ hoặc ngón tay cái đặt vuông góc lên vị trí huyệt Quyền Liêu ở cả hai bên mặt. Tiến hành day tròn nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ với lực tăng dần từ nhẹ đến vừa phải, cho đến khi cảm thấy vùng gò má ấm lên và xuất hiện cảm giác tức nặng dễ chịu thì duy trì lực ấn trong khoảng một đến hai phút. Sau khi day bấm, có thể kết hợp vuốt nhẹ từ cánh mũi qua gò má sang hai bên thái dương để tăng cường giải tỏa căng thẳng cho các cơ mặt. Toàn bộ quá trình nên diễn ra nhẹ nhàng, tránh dùng móng tay bấm mạnh gây trầy xước da.

Lưu ý an toàn

Vùng da mặt tập trung nhiều mạch máu nông và nhánh thần kinh nhạy cảm, do đó không được tác động lực quá mạnh hoặc dùng vật nhọn ấn vào huyệt Quyền Liêu. Chống chỉ định bấm huyệt khi vùng gò má đang có vết thương hở, mụn nhọt, viêm da mủ hoặc chấn thương gãy xương vùng mặt chưa lành. Phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh lý tim mạch, huyết áp không ổn định nên tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi thực hiện. Nếu trong quá trình bấm huyệt xuất hiện cảm giác hoa mắt, chóng mặt hoặc cơn đau tăng nặng, cần dừng lại ngay và nghỉ ngơi.

Tóm tắt

Tác động lên huyệt Quyền Liêu là một giải pháp hỗ trợ không dùng thuốc có giá trị cao trong việc xoa dịu các cơn đau và kích thích phục hồi dẫn truyền thần kinh cơ vùng mặt. Tuy nhiên, phương pháp này không thể thay thế cho các can thiệp y khoa chuyên sâu khi có tổn thương thực thể. Việc kết hợp hài hòa giữa chẩn đoán hiện đại và chăm sóc bổ trợ đúng cách sẽ giúp người bệnh đạt được hiệu quả phục hồi an toàn và bền vững nhất.