Suy thận độ 3 có phải chạy thận không và chế độ ăn kiêng phù hợp

Suy thận độ 3 có phải chạy thận không?

Suy thận mạn tính độ 3 được chia thành hai giai đoạn nhỏ là 3a (eGFR từ 45 đến 59 mL/phút/1,73 m2) và 3b (eGFR từ 30 đến 44 mL/phút/1,73 m2). Ở độ 3, các tổn thương mô thận đã trở nên rõ rệt hơn so với giai đoạn 1 và 2, nhưng thận vẫn còn khả năng duy trì các hoạt động sống cơ bản. Các triệu chứng lâm sàng ở giai đoạn này có thể chưa rầm rộ, đôi khi người bệnh chỉ thấy mệt mỏi nhẹ, sưng phù nhẹ ở chân hoặc có sự thay đổi trong thói quen tiểu tiện. Mục tiêu chăm sóc sức khỏe cho người bệnh suy thận độ 3 là tối ưu hóa kiểm soát huyết áp, đường huyết và duy trì chế độ ăn hợp lý nhằm ngăn chặn tiến triển sang suy thận giai đoạn cuối.

Suy thận độ 3 có phải chạy thận nhân tạo hay không

Trong hầu hết các trường hợp lâm sàng, người bệnh suy thận mạn độ 3 chưa phải chỉ định chạy thận nhân tạo hoặc lọc màng bụng. Phương pháp điều trị thay thế thận như lọc máu hay ghép thận thường chỉ đặt ra khi bệnh đã tiến triển sang suy thận giai đoạn cuối (độ 5), khi chỉ số mức lọc cầu thận eGFR giảm xuống dưới 15 mL/phút/1,73 m2 và cơ thể xuất hiện các triệu chứng hội chứng ure huyết cao nghiêm trọng.

Tuy nhiên, người bệnh suy thận độ 3 không nên chủ quan vì đây là giai đoạn bản lề quyết định tốc độ tiến triển của bệnh. Nếu được phát hiện sớm, theo dõi sát sao bởi bác sĩ chuyên khoa Thận – Tiết niệu và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp hay đái tháo đường, người bệnh hoàn toàn có thể duy trì ổn định chức năng thận trong nhiều năm mà không cần phải can thiệp lọc máu. Sự phối hợp chặt chẽ giữa dùng thuốc đúng chỉ định và điều chỉnh chế độ ăn uống là chìa khóa để bảo vệ thận.

Nguyên tắc kiểm soát đạm và năng lượng trong chế độ ăn

Dinh dưỡng cho người suy thận độ 3 cần chú trọng đến việc giảm tải cho thận mà vẫn đảm bảo đủ năng lượng cho hoạt động của cơ thể. Khác với người bình thường, việc tiêu thụ quá nhiều chất đạm (protein) sẽ tạo ra nhiều sản phẩm chuyển hóa chứa nitơ, làm tăng áp lực lọc cho các cầu thận đang bị tổn thương. Người bệnh thường được khuyến cáo giảm bớt lượng đạm động vật giàu purin như thịt đỏ, nội tạng động vật và thay thế bằng các nguồn đạm có giá trị sinh học cao với lượng vừa phải.

Tuy nhiên, cắt giảm đạm không đồng nghĩa với việc ăn uống kiêng khem quá mức gây suy dinh dưỡng. Nhu cầu năng lượng hằng ngày vẫn phải được duy trì đầy đủ thông qua các nhóm thực phẩm giàu tinh bột ít đạm như khoai lang, khoai tây, bột sắn dây, miến dong hoặc các loại gạo mầm. Việc cân bằng giữa cung cấp đủ calo và hạn chế đạm thừa giúp duy trì khối lượng cơ bắp và giảm sự tích tụ chất độc trong máu.

Lưu ý kiểm soát muối, nước và các chất điện giải

Kiểm soát lượng muối nêm nếm là quy tắc đặc biệt quan trọng đối với bệnh nhân suy thận mạn độ 3. Ăn mặn khiến cơ thể tích tụ natri, dẫn đến giữ nước, gây sưng phù ngoại biên, tăng huyết áp và gia tăng gánh nặng cho hệ tim mạch cũng như thận. Người bệnh nên tập thói quen ăn nhạt, hạn chế các loại thực phẩm chế biến sẵn, đồ đóng hộp, dưa muối và các loại nước chấm công nghiệp chứa hàm lượng natri cao.

Bên cạnh đó, việc điều tiết lượng nước uống và chất điện giải như kali, phosphor cũng cần tuân thủ hướng dẫn y khoa. Nếu người bệnh chưa bị phù nặng hay tiểu ít, lượng nước uống có thể duy trì theo nhu cầu tự nhiên kết hợp với lượng nước tiểu hằng ngày. Tuy nhiên, với các chất như kali và phosphor (có nhiều trong chuối, cam, sấy khô, sữa, nước ngọt có ga), người bệnh cần theo dõi qua xét nghiệm máu định kỳ. Khi có dấu hiệu tăng kali máu hoặc tăng phosphat máu, bác sĩ sẽ hướng dẫn cắt giảm cụ thể các thực phẩm này.

Thực phẩm nên dùng và thực phẩm cần hạn chế đối với người suy thận độ 3

Người bệnh suy thận độ 3 nên ưu tiên nhóm thực phẩm cung cấp tinh bột đường tinh chế ít đạm như miến dong, bánh phở, khoai củ và các loại rau xanh chứa lượng kali vừa phải như bầu, bí, mướp, bắp cải. Về nguồn đạm, có thể lựa chọn lượng vừa đủ từ thịt lợn thăn, thịt gà bỏ da, lòng trắng trứng hoặc cá tươi. Việc chế biến nên ưu tiên các phương pháp luộc, hấp thay vì chiên xào nhiều dầu mỡ.

Ngược lại, người bệnh cần hạn chế hoặc tránh các loại thực phẩm muối chua, đồ khô, hải sản đậm vị, các loại hạt khô giàu phosphor như hạt điều, hạnh nhân, và các loại quả giàu kali nếu xét nghiệm máu có chỉ số kali cao. Ngoài ra, việc uống rượu bia, sử dụng thuốc lá và tự ý dùng các loại thuốc giảm đau hạ sốt nhóm NSAID hoặc các bài thuốc lá dân gian chưa kiểm chứng cũng là những yếu tố nguy hại cần tuyệt đối tránh để ngăn ngừa đợt cấp suy thận.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục y học phổ thông, không thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mỗi người bệnh suy thận độ 3 có chỉ số xét nghiệm, bệnh lý kèm theo và mức độ tổn thương thận khác nhau, do đó chế độ ăn uống và dùng thuốc cần được cá nhân hóa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc điều trị bệnh nền, không tự mua các sản phẩm thảo dược không rõ nguồn gốc hoặc tự áp dụng chế độ kiêng khem khắc nghiệt mà không có sự đồng ý của y bác sĩ.

Tóm tắt

Suy thận độ 3 chưa cần phải chạy thận nhân tạo nếu người bệnh kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ và tuân thủ chế độ dinh dưỡng phù hợp. Sự chủ động trong việc ăn uống giảm muối, điều chỉnh lượng đạm cùng thói quen tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa Thận – Tiết niệu sẽ giúp bảo tồn chức năng thận còn lại và duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài.