Sưng nướu răng trong cùng hàm dưới: Nguyên nhân và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Sưng nướu răng trong cùng hàm dưới là tình trạng thường gặp ở người trưởng thành, gây cảm giác đau nhức âm ỉ, khó há miệng và cản trở việc ăn nhai hàng ngày. Vị trí này nằm sâu trong cung hàm nên rất khó quan sát và vệ sinh sạch sẽ, khiến nguy cơ tích tụ vi khuẩn tăng cao.
Nguyên nhân phổ biến nhất thường bắt nguồn từ quá trình mọc răng khôn, viêm lợi trùm hoặc các bệnh lý viêm nha chu xung quanh răng hàm. Việc xác định chính xác căn nguyên là bước quan trọng giúp người bệnh có hướng xử trí phù hợp, ngăn ngừa biến chứng nhiễm trùng lan rộng.
Sưng nướu răng trong cùng hàm dưới là gì?
Sưng nướu răng trong cùng hàm dưới là phản ứng viêm nhiễm của tổ chức mô mềm bao quanh răng cối lớn hoặc răng khôn ở góc hàm dưới. Vùng giải phẫu này có đặc điểm niêm mạc mỏng, nằm sát các khoang mô liên kết vùng cổ mặt và chịu tác động thường xuyên từ lực cơ cắn. Khi bị viêm, vùng nướu có biểu hiện sưng đỏ, phập phồng, chạm vào thấy đau nhức, đôi khi rỉ dịch mủ kèm theo hơi thở có mùi hôi khó chịu. Người bệnh có thể gặp trở ngại lớn khi nhai nuốt, nói chuyện hoặc há miệng to. Tình trạng sưng nướu tại vị trí này nếu không được chăm sóc y tế đúng cách có thể nhanh chóng tiến triển từ viêm nhiễm cục bộ sang áp xe quanh thân răng và lan sang các mô lân cận.
Hiện tượng mọc răng khôn và viêm lợi trùm răng hàm dưới
Vị trí góc trong cùng của hàm dưới là khu vực mọc răng số 8, thường xuất hiện ở độ tuổi từ 17 đến 25. Khi cung hàm không đủ chỗ trống, răng khôn hàm dưới dễ mọc ngầm, mọc nghiêng hoặc chỉ nhú lên một phần. Lớp nướu bao phủ phía trên thân răng chưa nhú hết tạo thành một túi nắp lợi trùm. Túi lợi này rất dễ giữ lại vụn thức ăn và mảng bám vi khuẩn trong khi người bệnh lại khó làm sạch bằng bàn chải thông thường. Quá trình tích tụ vi sinh vật kỵ khí sẽ kích hoạt phản ứng viêm cấp tính, làm mô nướu sưng đỏ, căng mọng, phù nề và tiết dịch hoặc mủ khi ấn vào. Tình trạng này trong nha khoa được gọi là viêm lợi trùm răng khôn.
Tác động từ mảng bám vôi răng và tổn thương nha chu
Bên cạnh hiện tượng mọc răng số 8, sưng nướu ở góc hàm dưới còn có thể xuất phát từ bệnh viêm quanh thân răng, viêm nha chu mạn tính hoặc sâu kẽ chân răng số 7 kế cận. Vùng răng cối lớn chịu lực nhai chính nên thức ăn xơ sợi rất dễ bị nhồi nhét vào kẽ răng. Nếu không sử dụng chỉ nha khoa hay máy tăm nước, mảng bám vôi răng tích tụ dày đặc dưới nướu sẽ phá hủy biểu mô bám dính và dây chằng nha chu. Vi khuẩn sinh sôi mạnh mẽ dẫn tới hình thành túi mủ nha chu hoặc áp xe chân răng. Ngoài ra, việc dùng tăm tre nhọn xỉa răng vô tình chọc rách mô mềm cũng tạo cơ hội cho vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng khu trú.
Biện pháp chăm sóc hỗ trợ và giảm sưng đau tại nhà
Trong thời gian chờ đến cơ sở y tế, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc hỗ trợ an toàn để làm dịu cảm giác khó chịu. Súc miệng kỹ 2 đến 3 lần mỗi ngày với nước muối sinh lý nồng độ 0,9% hoặc dung dịch sát khuẩn khoang miệng chứa chlorhexidine giúp ức chế mật độ vi khuẩn tại ổ viêm. Chườm túi đá bọc khăn mềm bên ngoài vùng má tương ứng trong 15 phút giúp co mạch cục bộ và giảm phù nề hiệu quả. Về ăn uống, nên ưu tiên các món mềm lỏng, dễ nuốt, nguội hoặc ấm vừa phải, tránh đồ ăn cay nóng, đồ giòn cứng và kiêng hoàn toàn thuốc lá cũng như chất kích thích. Cần tránh đưa tay hoặc vật sắc nhọn tác động vào vùng nướu tổn thương.
Các phương pháp can thiệp y tế tại cơ sở nha khoa
Điều trị sưng nướu răng trong cùng hàm dưới cần dựa trên chẩn đoán hình ảnh qua phim chụp X-quang răng để xác định chính xác vị trí chân răng và mức độ tiêu xương. Nếu răng khôn mọc thẳng thuận lợi nhưng bị nắp lợi che khuất, bác sĩ nha khoa có thể tiến hành làm sạch ổ viêm, bơm rửa sát trùng và thực hiện tiểu phẫu cắt lợi trùm. Ngược lại, nếu răng mọc lệch, mọc kẹt làm tổn hại đến răng số 7 bên cạnh hoặc viêm nhiễm tái diễn nhiều lần, chỉ định nhổ bỏ răng khôn là giải pháp triệt để nhất. Trong các trường hợp nhiễm trùng có dấu hiệu lan tỏa, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm và giảm đau phù hợp theo tình trạng của từng người bệnh.
Lưu ý an toàn
Người bệnh không được tự ý dùng kim nhọn, tăm tre hoặc các vật dụng chưa khử trùng để chọc thủng nốt mủ vì dễ gây bội nhiễm nghiêm trọng vào dòng máu. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có đơn chỉ định từ bác sĩ. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao, sưng to góc hàm lan xuống cổ, cứng khít hàm không thể há miệng hoặc khó thở, cần đến ngay bệnh viện có chuyên khoa Răng – Hàm – Mặt để cấp cứu kịp thời.
Tóm tắt
Sưng nướu răng trong cùng hàm dưới là vấn đề răng miệng phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều biến chứng nếu không can thiệp kịp thời. Việc tự ý dùng thuốc giảm đau hoặc kháng sinh tại nhà chỉ mang tính tạm thời và không thể giải quyết dứt điểm nguyên nhân cơ học. Người bệnh nên chủ động đến phòng khám nha khoa uy tín để được bác sĩ chuyên khoa Răng – Hàm – Mặt kiểm tra, chụp phim và đưa ra phương án xử trí triệt để, an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Sưng nướu răng trong cùng hàm dưới có tự khỏi được không?
Sưng nướu do mọc răng khôn có thể giảm dần sau vài ngày khi răng nhú lên. Tuy nhiên nếu răng mọc lệch hoặc bị lợi trùm thì tình trạng viêm nhiễm sẽ tái phát liên tục, do đó người bệnh cần đi khám chuyên khoa Răng – Hàm – Mặt để can thiệp triệt để.
Làm gì để giảm đau nhức tạm thời tại nhà khi chưa kịp đi khám?
Người bệnh có thể súc miệng nhẹ nhàng bằng dung dịch nước muối sinh lý 0,9%, chườm lạnh ngoài má và chải răng nhẹ nhàng. Tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh uống hoặc chọc kim nhọn vào vùng nướu viêm sưng.
Sưng nướu răng khôn hàm dưới kéo dài có nguy hiểm không?
Viêm lợi trùm không được điều trị có thể dẫn đến viêm mô tế bào, áp xe quanh thân răng, cứng hàm, sốt cao và nhiễm trùng lan rộng xuống các khoang vùng cổ mặt rất nguy hiểm.
Có bắt buộc phải nhổ răng khi bị sưng nướu trong cùng không?
Bác sĩ nha khoa sẽ chỉ định nhổ răng khôn nếu răng mọc ngầm, mọc lệch, đâm vào răng số 7 bên cạnh hoặc gây viêm lợi trùm tái phát nhiều lần nhằm bảo tồn hàm răng khỏe mạnh.
Khi bị sưng nướu răng hàm dưới nên ăn uống như thế nào?
Người bệnh nên dùng thức ăn lỏng mềm như cháo, súp, canh rau củ nấu nhừ, bổ sung nước ép trái cây tươi; tránh nhai đồ cứng, đồ cay nóng, nhiều gia vị và không uống rượu bia.
