Sưng khóe mắt: Nguyên nhân thường gặp và cách chăm sóc

Sưng khóe mắt là gì?

Khóe mắt là vị trí giao thoa giữa mi trên và mi dưới, nơi tập trung nhiều cấu trúc quan trọng như điểm lệ, túi lệ và các tuyến chế tiết màng phim nước mắt. Do vùng da quanh khóe mắt có tổ chức dưới da lỏng lẻo, các phản ứng viêm nhiễm, ứ đọng dịch hoặc dị ứng cục bộ rất dễ làm mô mềm tại đây phồng to, căng tức và ửng đỏ.

Sưng khóe mắt không chỉ gây mất thẩm mỹ và bất tiện trong sinh hoạt mà còn có thể là tín hiệu cảnh báo tổn thương của hệ thống dẫn lưu nước mắt hoặc viêm nhiễm mi mắt. Việc nhận biết sớm triệu chứng giúp người bệnh chủ động theo dõi và áp dụng các giải pháp chăm sóc y tế phù hợp, tránh để tổn thương tiến triển lan rộng sang giác mạc và kết mạc.

Đặc điểm và biểu hiện thường gặp khi bị sưng khóe mắt

Khóe mắt là khu vực tiếp giáp nhạy cảm giữa mi mắt trên và mi mắt dưới, gồm khóe mắt trong gần sống mũi và khóe mắt ngoài. Khu vực này tập trung hệ thống dẫn lưu nước mắt bao gồm điểm lệ, tiểu quản lệ và túi lệ, cùng với nhiều tuyến nhờn bờ mi.

Khi khóe mắt bị sưng, người bệnh thường nhận thấy vùng da góc mắt căng phồng, ửng đỏ, có cảm giác cộm xốn như có dị vật hoặc đau tức khi chớp mắt. Triệu chứng này có thể khu trú tại một điểm nhỏ hoặc lan rộng ra toàn bộ bờ mi, đi kèm tình trạng chảy nước mắt sống liên tục hoặc tiết gỉ mắt dạng nhầy bám dính vào buổi sáng.

Các nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng sưng khóe mắt

Viêm túi lệ là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây sưng góc trong của mắt. Bệnh xảy ra khi ống dẫn lệ mũi bị tắc nghẽn, khiến nước mắt ứ đọng lại và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, dẫn đến sưng đau, căng tức dưới dây chằng mi trong.

Bên cạnh đó, viêm bờ mi góc mắt và viêm kết mạc do vi khuẩn Moraxella cũng thường gây đỏ rát, nứt kẽ da ở góc mắt ngoài. Dị ứng theo mùa, tiếp xúc với bụi mịn, hóa mỹ phẩm hoặc phấn hoa có thể kích hoạt giải phóng histamine, làm phù nề mô liên kết lỏng lẻo quanh khóe mắt. Một số trường hợp khác bắt nguồn từ chắp hoặc lẹo mọc sát góc mi, làm tắc tuyến bã nhờn meibomian và sưng cục bộ.

Biện pháp chăm sóc ban đầu an toàn tại nhà

Khi phát hiện khóe mắt có dấu hiệu sưng nhẹ không kèm tổn thương nghiêm trọng, người bệnh nên rửa mắt nhẹ nhàng bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương không chất bảo quản. Bước vệ sinh này giúp loại bỏ bụi bẩn, chất tiết nhầy và dị vật bám ở bề mặt.

Để giảm cảm giác ngứa cộm do dị ứng nhẹ, có thể áp dụng gạc sạch bọc đá để chườm mát quanh vùng hốc mắt trong thời gian ngắn. Người bệnh cần rửa sạch tay trước khi chạm vào vùng mặt, tuyệt đối không dụi mắt hoặc dùng khăn mặt chung với người khác để tránh nguy cơ lây lan mầm bệnh sang mắt còn lại hoặc người xung quanh.

Những sai lầm cần tránh khi khóe mắt bị sưng đỏ

Người bệnh tuyệt đối không được tự ý sử dụng các bài thuốc truyền miệng như đắp lá cây, chườm túi trà nóng hoặc xông hơi tinh dầu trực tiếp vào mắt đang bị sưng. Bề mặt kết mạc và vùng da mí mắt vô cùng mỏng manh, việc đắp thảo dược chưa qua khử khuẩn rất dễ dẫn đến loét giác mạc và bội nhiễm vi nấm nguy hiểm.

Ngoài ra, việc tự ý mua và tra nhỏ các loại thuốc phối hợp kháng sinh với hoạt chất kháng viêm corticosteroid liều cao có thể gây ra nhiều biến chứng khôn lường. Thuốc nhỏ mắt chứa corticoid nếu dùng sai mục đích có thể làm bùng phát nhiễm trùng nấm, đục thủy tinh thể hoặc tăng áp lực nội nhãn dẫn tới glôcôm và suy giảm thị lực vĩnh viễn.

Cách phòng ngừa tình trạng tái phát sưng khóe mắt

Chăm sóc phòng ngừa đòi hỏi việc duy trì thói quen vệ sinh mắt cẩn trọng mỗi ngày. Sau khi di chuyển ngoài đường nhiều khói bụi hoặc làm việc trong môi trường ô nhiễm, nên rửa sạch mặt và sử dụng nước nhỏ mắt làm sạch dịu nhẹ để cuốn trôi dị vật.

Người có thói quen trang điểm cần tẩy trang cẩn thận vùng viền mi, không dùng chì kẻ mắt sát chân mi trong và thay mới dụng cụ trang điểm định kỳ. Đeo kính bảo hộ khi làm việc cơ khí hoặc kính râm chống bụi khi ra đường giúp giảm thiểu tối đa tổn thương cơ học và kích ứng gây sưng nề khóe mắt.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Khi khóe mắt có biểu hiện sưng to nhanh, đau nhức dữ dội, tiết dịch mủ hoặc kèm mờ mắt, người bệnh cần đến bệnh viện chuyên khoa mắt ngay để được thăm khám bằng đèn soi sinh hiển vi.

Tóm tắt

Sưng khóe mắt có thể chỉ là phản ứng tạm thời sau kích ứng nhẹ nhưng cũng có khả năng bắt nguồn từ nhiễm trùng túi lệ hoặc viêm bờ mi kéo dài. Nhận diện sớm bản chất vấn đề, giữ vệ sinh mi mắt sạch sẽ và tuân thủ thăm khám chuyên khoa mắt kịp thời là cách tốt nhất để bảo vệ thị lực và ngăn ngừa tái phát.