Sùi mào gà lây qua những con đường nào và cách phòng tránh

Sùi mào gà lây qua đường nào là gì?

Sùi mào gà, hay còn gọi là mồng gà, sùi sinh dục, là tình trạng tăng sinh tế bào biểu mô do nhiễm virus Human Papillomavirus ở vùng da và niêm mạc nhạy cảm. Trong số hàng trăm chủng virus HPV, các chủng nguy cơ thấp như chủng sáu và chủng mười một là nguyên nhân gây ra phần lớn các nốt sùi lành tính ở cơ quan sinh dục. Ngược lại, một số chủng nguy cơ cao như chủng mười sáu và chủng mười tám có liên quan mật thiết đến tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn và vòm họng.

Thời gian ủ bệnh của sùi mào gà thường kéo dài từ vài tuần cho đến nhiều tháng, thậm chí cả năm mà không có triệu chứng rõ ràng. Trong suốt giai đoạn ủ bệnh này, người mang mầm bệnh vẫn hoàn toàn có khả năng lây truyền virus cho người khác mà không hề hay biết. Do đó, việc nắm vững các cơ chế lan truyền đóng vai trò nền tảng trong kiểm soát sự lây lan của bệnh trong cộng đồng.

Lây truyền qua hoạt động quan hệ tình dục không an toàn

Quan hệ tình dục là phương thức lây nhiễm chính và phổ biến nhất của virus Human Papillomavirus. Khi phát sinh quan hệ qua đường âm đạo, hậu môn hoặc đường miệng mà không có biện pháp bảo vệ, ma sát vật lý sẽ tạo ra những vết xước vi thể trên bề mặt biểu mô. Đây là điều kiện thuận lợi để virus xâm nhập sâu vào lớp đáy của biểu bì và bắt đầu quá trình nhân lên.

Đáng chú ý, bao cao su có thể làm giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm nhưng không thể bảo vệ hoàn toàn một trăm phần trăm. Virus HPV có thể khu trú ở những vùng da xung quanh bộ phận sinh dục, bẹn hoặc quanh hậu môn mà bao cao su không che phủ hết. Hơn nữa, việc quan hệ với nhiều bạn tình hoặc quan hệ với người có tiền sử mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục sẽ làm gia tăng đáng kể nguy cơ tiếp xúc với các chủng virus nguy cơ cao.

Lây qua tiếp xúc da kề da và dùng chung đồ dùng cá nhân

Bên cạnh quan hệ tình dục, virus Human Papillomavirus có thể lây truyền qua sự tiếp xúc trực tiếp giữa da với da hoặc niêm mạc với niêm mạc tại các vị trí có tổn thương hở. Việc cọ xát trực tiếp vào u nhú, nốt sùi của người bệnh khi da bị trầy xước có thể tạo cơ hội cho virus xâm nhập vào cơ thể người lành.

Khả năng lây nhiễm gián tiếp qua vật dụng trung gian tuy hiếm gặp hơn nhưng vẫn có thể xảy ra trong một số tình huống đặc thù. Virus HPV có thể tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định trong môi trường ẩm ướt. Nếu dùng chung khăn tắm ẩm, đồ lót, dụng cụ vệ sinh cá nhân hoặc đồ chơi tình dục chưa được khử khuẩn đúng cách với người đang có mụn sùi tiết dịch, nguy cơ lây truyền mầm bệnh vẫn hiện hữu. Do đó, việc giữ gìn vệ sinh cá nhân riêng biệt là thói quen cần thiết để hạn chế rủi ro tiếp xúc mầm bệnh.

Lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở

Phụ nữ mang thai mắc sùi mào gà ở âm đạo hoặc cổ tử cung có nguy cơ truyền virus sang thai nhi, đặc biệt là trong quá trình chuyển dạ sinh thường qua ngả âm đạo. Khi em bé đi qua ống đẻ, da và niêm mạc đường hô hấp của trẻ có thể tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết chứa nồng độ virus cao từ các nốt sùi của người mẹ.

Hậu quả nghiêm trọng nhất của sự lây truyền chu sinh này là nguy cơ trẻ phát triển bệnh u nhú thanh quản tái phát, gây khàn tiếng, khó thở và ảnh hưởng đến đường thở của trẻ sơ sinh. Để phòng ngừa biến chứng này, thai phụ cần được bác sĩ sản phụ khoa theo dõi chặt chẽ trong suốt thai kỳ. Tùy thuộc vào vị trí, kích thước và mức độ lan rộng của tổn thương sùi, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định can thiệp giảm tải lượng virus hoặc lựa chọn phương pháp sinh mổ nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho trẻ.

Biện pháp chủ động phòng ngừa lây nhiễm sùi mào gà

Để phòng ngừa lây nhiễm sùi mào gà một cách chủ động và hiệu quả, tiêm vắc xin phòng HPV được xem là biện pháp dự phòng then chốt. Vắc xin giúp cơ thể tạo kháng thể chống lại các chủng HPV phổ biến gây sùi mào gà và ung thư cổ tử cung, đem lại hiệu quả bảo vệ cao nhất khi được tiêm trước khi có quan hệ tình dục lần đầu.

Song song với việc tiêm chủng, xây dựng lối sống lành mạnh đóng vai trò vô cùng quan trọng. Duy trì mối quan hệ chung thủy một vợ một chồng hoặc trao đổi thẳng thắn với bạn tình về sức khỏe tình dục giúp kiểm soát nguồn lây. Việc sử dụng bao cao su đúng cách trong mọi lần quan hệ giúp giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm với nhiều bệnh truyền nhiễm. Đồng thời, không dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn tắm, quần áo lót và duy trì lịch khám sức khỏe sinh sản định kỳ giúp phát hiện sớm các bất thường biểu mô để can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa, không thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của nhân viên y tế chuyên khoa Da liễu hay Sản phụ khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc bôi không rõ nguồn gốc, không dùng kéo, dao hoặc hóa chất gia dụng để cắt rạch hay đốt nốt sùi tại nhà. Mọi hành vi tự can thiệp thô bạo đều có thể dẫn đến nhiễm trùng thứ phát, loét da lan rộng, để lại sẹo xấu và làm virus phát tán mạnh mẽ hơn.

Tóm tắt

Sùi mào gà lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục không an toàn, tiếp xúc niêm mạc tổn thương và lây truyền từ mẹ sang con khi sinh nở. Việc chủ động tiêm vắc xin phòng ngừa HPV, thực hành quan hệ an toàn và duy trì lối sống lành mạnh là chìa khóa bảo vệ sức khỏe lâu dài. Khi phát hiện các nốt sùi hoặc tổn thương nghi ngờ, hãy đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn chuyên môn.