Sốt xuất huyết ở người tiểu đường có nguy hiểm không và những lưu ý quan trọng

Sốt xuất huyết ở người tiểu đường là gì?

Người bệnh đái tháo đường khi nhiễm virus sốt xuất huyết Dengue phải đối mặt với hai thách thức lớn diễn ra đồng thời. Thứ nhất là đáp ứng miễn dịch suy giảm tương đối do bệnh nền khiến cơ thể khó kiểm soát tải lượng virus hơn, làm tăng khả năng xuất hiện các biểu hiện xuất huyết hoặc rò rỉ huyết tương. Thứ hai, quá trình nhiễm trùng cấp tính kích hoạt phản ứng căng thẳng thể chất dữ dội, giải phóng nhiều hormone đối kháng insulin như cortisol và adrenaline, từ đó gây dao động đường huyết thất thường. Tình trạng này có thể khiến chỉ số đường huyết tăng vọt khó kiểm soát, hoặc ngược lại dẫn đến hạ đường huyết đột ngột do người bệnh mệt mỏi, chán ăn hoặc nôn ói. Do đó, sốt xuất huyết ở người đái tháo đường luôn được các bác sĩ chuyên khoa xếp vào nhóm đối tượng có nguy cơ cao, cần được thăm khám y tế sớm và quản lý chặt chẽ.

Mức độ nguy hiểm của sốt xuất huyết đối với người mắc đái tháo đường

Sốt xuất huyết ở người mắc bệnh đái tháo đường có mức độ nguy hiểm cao hơn rõ rệt so với người có thể trạng bình thường. Hệ miễn dịch suy yếu ở người tiểu đường tạo điều kiện cho virus Dengue nhân lên nhanh, kéo theo phản ứng viêm mạnh mẽ và nguy cơ tổn thương nội mạc mạch máu gia tăng. Hiện tượng tăng tính thấm thành mạch dẫn đến thoát huyết tương, gây tụt huyết áp và nguy cơ sốc sốt xuất huyết diễn ra nhanh hơn.

Bên cạnh đó, phản ứng viêm nhiễm cấp tính làm rối loạn nghiêm trọng việc kiểm soát đường huyết. Tình trạng đường huyết tăng quá cao có thể thúc đẩy biến chứng nhiễm toan ceton hoặc hội chứng tăng áp lực thẩm thấu máu do đái tháo đường, đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Ngược lại, nếu người bệnh ăn uống kém do sốt cao, buồn nôn nhưng vẫn duy trì liều thuốc hạ đường huyết như bình thường thì nguy cơ hạ đường huyết nguy hiểm hoàn toàn có thể xảy ra. Sự kết hợp giữa suy giảm tiểu cầu và tổn thương mạch máu cũng khiến nguy cơ xuất huyết tiêu hóa hoặc xuất huyết nội tạng ở nhóm đối tượng này trở nên trầm trọng hơn.

Dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết chuyển nặng ở người tiểu đường

Giai đoạn nguy hiểm của sốt xuất huyết thường rơi vào khoảng từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, thời điểm người bệnh có thể đã giảm sốt nhưng nguy cơ thoát huyết tương và tụt tiểu cầu lại tăng cao nhất. Người bệnh đái tháo đường và người chăm sóc cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu cảnh báo chuyển nặng để kịp thời đưa người bệnh đến cơ sở y tế.

Những biểu hiện đáng báo động bao gồm đau bụng dữ dội hoặc tăng cảm giác đau ở vùng hạ sườn phải, nôn ói liên tục khiến cơ thể không giữ được thức ăn và nước uống. Người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu xuất huyết niêm mạc như chảy máu chân răng tự nhiên, chảy máu cam khó cầm, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc phân lẫn máu tươi. Ngoài ra, tình trạng lừ đừ, li bì, bứt rứt, lạnh đầu chi, da ẩm nhớt hoặc lượng nước tiểu giảm rõ rệt trong nhiều giờ cũng là bằng chứng của tình trạng giảm thể tích tuần hoàn. Đồng thời, nếu máy đo đường huyết cá nhân báo chỉ số quá cao hoặc quá thấp kèm theo hơi thở có mùi lạ hay lú lẫn, việc cấp cứu y tế là vô cùng khẩn thiết.

Nguyên tắc theo dõi đường huyết và bù nước an toàn

Khi người bệnh tiểu đường mắc sốt xuất huyết được bác sĩ chỉ định theo dõi tại nhà, việc giám sát đường huyết và bù nước cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn y khoa. Tần suất đo đường huyết mao mạch cần được tăng lên, tối thiểu 3 đến 4 lần mỗi ngày vào trước các bữa ăn và trước khi đi ngủ, hoặc kiểm tra ngay khi xuất hiện cảm giác hoa mắt, vã mồ hôi. Việc ghi chép cẩn thận nhật ký chỉ số đường huyết sẽ giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ phù hợp khi tái khám.

Về vấn đề bù nước, sốt cao và mất dịch làm tăng nguy cơ cô đặc máu, do đó người bệnh cần uống đủ nước trong ngày. Tuy nhiên, việc lựa chọn dung dịch bù nước phải hết sức cẩn trọng để không làm tăng đường huyết. Nên ưu tiên nước lọc, nước oresol pha đúng tỷ lệ, hoặc nước canh thanh đạm. Cần tránh tuyệt đối các loại nước ngọt đóng chai, nước tăng lực hoặc nước ép trái cây có vị ngọt đậm nhiều đường tự nhiên. Người bệnh không được tự ý truyền dịch tại nhà vì việc truyền dịch không đúng chỉ định và không kiểm soát tốc độ có thể dẫn đến quá tải tuần hoàn, phù phổi cấp hoặc suy tim.

Quản lý thuốc điều trị và chế độ dinh dưỡng trong giai đoạn sốt

Trong thời gian mắc sốt xuất huyết, người bệnh tiểu đường tuyệt đối không được tự ý ngưng thuốc hạ đường huyết hoặc tự ý tăng giảm liều insulin mà chưa có hướng dẫn của bác sĩ điều trị. Một số loại thuốc uống hạ đường huyết thông thường có thể cần tạm thời thay thế hoặc điều chỉnh sang phác đồ tiêm insulin dưới sự theo dõi của nhân viên y tế nếu bệnh nhân mệt mỏi, ăn uống kém hoặc có suy giảm chức năng gan thận tạm thời.

Đối với việc hạ sốt, paracetamol là lựa chọn an toàn phổ biến khi được sử dụng đúng khoảng cách thời gian và không vượt quá tổng liều khuyến cáo cho người lớn. Người bệnh tuyệt đối không dùng aspirin, ibuprofen hay các thuốc kháng viêm không steroid khác vì chúng gây ức chế ngưng tập tiểu cầu, làm tăng nguy cơ xuất huyết dạ dày và đe dọa tính mạng. Về dinh dưỡng, nên chia nhỏ bữa ăn thành 5 đến 6 bữa trong ngày với thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu như cháo đậu, súp thịt nạc băm để cung cấp đủ năng lượng mà không làm đường huyết tăng vọt sau ăn.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tiểu đường khi mắc sốt xuất huyết không được tự ý truyền dịch tại nhà, không tự dùng các loại thuốc hạ sốt giảm đau thuộc nhóm kháng viêm không steroid như aspirin hay ibuprofen. Mọi điều chỉnh về liều lượng thuốc đái tháo đường dạng uống hoặc tiêm insulin đều phải do bác sĩ chuyên khoa chỉ định dựa trên xét nghiệm cụ thể. Thông tin bài viết chỉ mang tính chất giáo dục thường thức, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y tế chuyên sâu. Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào, người bệnh cần đến bệnh viện ngay lập tức.

Tóm tắt

Sốt xuất huyết ở người tiểu đường đòi hỏi sự cẩn trọng cao độ và theo dõi liên tục để ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. Việc duy trì đo đường huyết đều đặn, bù nước đúng cách và tuân thủ chặt chẽ chỉ định của nhân viên y tế là nền tảng giúp người bệnh vượt qua giai đoạn sốt an toàn. Hãy luôn chủ động liên hệ với bác sĩ để nhận được hướng dẫn chăm sóc y tế phù hợp nhất cho từng trường hợp cụ thể.