Sốt xuất huyết kèm tiêu chảy và những lưu ý chăm sóc cần biết

Sốt xuất huyết kèm tiêu chảy là gì?

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi vằn Aedes aegypti. Bên cạnh các biểu hiện điển hình như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, đau hốc mắt và đau mỏi cơ khớp, các triệu chứng đường tiêu hóa như buồn nôn, nôn mửa và tiêu chảy phân lỏng cũng khá thường gặp.

Tình trạng tiêu chảy có thể xuất hiện vào bất kỳ giai đoạn nào của bệnh, từ giai đoạn sốt ban đầu cho đến giai đoạn nguy hiểm. Khi kết hợp cùng sốt cao liên tục, tiêu chảy làm cơ thể mất đi một lượng lớn nước và các chất điện giải thiết yếu. Nếu không được theo dõi sát sao, hiện tượng thoát huyết tương đặc trưng của sốt xuất huyết cộng hưởng với tình trạng mất nước qua đường tiêu hóa sẽ khiến người bệnh nhanh chóng rơi vào suy tuần hoàn, hạ huyết áp hoặc sốc sốt xuất huyết do giảm thể tích tuần hoàn.

Nguyên nhân dẫn đến tiêu chảy ở người bệnh sốt xuất huyết

Virus Dengue sau khi xâm nhập vào cơ thể sẽ kích hoạt phản ứng viêm toàn thân mạnh mẽ. Phản ứng này không chỉ ảnh hưởng đến hệ mạch máu mà còn tác động trực tiếp đến niêm mạc ống tiêu hóa, làm gia tăng tính thấm thành mạch và kích thích nhu động ruột co bóp bất thường, dẫn đến tình trạng đi ngoài phân lỏng.

Bên cạnh đó, virus còn có thể gây tổn thương gan nhẹ hoặc làm thay đổi tạm thời hệ vi sinh vật đường ruột. Tình trạng gan to hoặc phản ứng viêm tại các cơ quan nội tạng cũng góp phần gây chướng bụng, ăn uống khó tiêu và kích thích đại tiện nhiều lần. Một số trường hợp bệnh nhân tự ý dùng thuốc hạ sốt quá liều hoặc dùng các loại kháng sinh không cần thiết cũng có thể gây kích ứng dạ dày ruột, làm triệu chứng tiêu chảy trở nên trầm trọng hơn.

Mối nguy hiểm khi mất nước kết hợp thoát huyết tương

Giai đoạn nguy hiểm của sốt xuất huyết thường rơi vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, thời điểm người bệnh có thể giảm sốt nhưng lại xuất hiện hiện tượng thoát huyết tương qua thành mao mạch. Hiện tượng này làm giảm thể tích máu lưu hành, cô đặc máu và giảm tưới máu đến các cơ quan trọng yếu.

Khi bệnh nhân đồng thời bị tiêu chảy và nôn mửa, lượng dịch cơ thể mất đi sẽ tăng lên gấp nhiều lần. Tình trạng mất nước và rối loạn các ion điện giải như natri, kali sẽ khiến máu bị cô đặc nhanh hơn, chỉ số hematocrit tăng vọt và làm tăng nguy cơ tụt huyết áp, trụy mạch và sốc sốt xuất huyết. Đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi, biến chứng mất nước do tiêu chảy có thể diễn tiến rất nhanh, gây suy thận cấp hoặc tổn thương đa cơ quan nếu không được xử trí kịp thời.

Hướng dẫn bù nước và chăm sóc dinh dưỡng đúng cách

Biện pháp quan trọng hàng đầu khi người bệnh sốt xuất huyết bị tiêu chảy là bù dịch bằng đường uống đều đặn. Dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn trên bao bì là lựa chọn thích hợp nhất giúp bổ sung cả nước lẫn các chất điện giải đã mất. Cần uống từng ngụm nhỏ, rải rác trong ngày, tránh uống quá nhiều cùng một lúc gây nôn trớ.

Ngoài oresol, người bệnh có thể bổ sung thêm nước dừa tươi, nước cam, nước chanh hoặc nước luộc rau củ quả để tăng cường vitamin và khoáng chất. Về chế độ ăn, nên ưu tiên các món mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo loãng, súp gà hoặc súp thịt nạc băm nhỏ. Chia nhỏ bữa ăn thành 5 đến 6 lần mỗi ngày để giảm áp lực cho dạ dày ruột. Tuyệt đối không dùng các loại nước có gas, đồ uống nhiều đường hoặc thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ vì chúng dễ gây kích thích niêm mạc ruột.

Các dấu hiệu cảnh báo cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế

Người bệnh và thân nhân cần theo dõi sát sao tiến triển sức khỏe để phát hiện kịp thời các dấu hiệu chuyển nặng của sốt xuất huyết. Cần lập tức đưa người bệnh đến bệnh viện hoặc trung tâm y tế gần nhất nếu xuất hiện tình trạng đau bụng dữ dội liên tục, nôn nhiều lần trong ngày hoặc nôn tất cả những gì ăn uống vào.

Những biểu hiện suy tuần hoàn như mệt lả, li bì, bứt rứt, lạnh đầu chi, da tái nhợt hoặc vã mồ hôi lạnh cũng là dấu hiệu cấp cứu tối khẩn. Ngoài ra, việc người bệnh tiểu tiện rất ít, khát nước dữ dội, mắt trũng sâu hoặc xuất hiện chảy máu chân răng, chảy máu cam, nôn ra máu, đi ngoài phân đen đều cho thấy tình trạng bệnh đang diễn biến xấu. Tại cơ sở y tế, các bác sĩ sẽ tiến hành xét nghiệm máu để đánh giá tiểu cầu, hematocrit và chỉ định truyền dịch tĩnh mạch đúng phác đồ.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc cầm tiêu chảy như loperamid hay thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Thuốc cầm tiêu chảy có thể làm giảm nhu động ruột, khiến độc tố và dịch bị ứ đọng, gây khó khăn cho việc theo dõi tiến triển bệnh. Đặc biệt, không dùng thuốc giảm đau hạ sốt nhóm kháng viêm không steroid như aspirin, ibuprofen vì làm gia tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa nghiêm trọng. Khi có bất thường, việc thăm khám tại cơ sở y tế là giải pháp an toàn nhất.

Tóm tắt

Sốt xuất huyết kèm tiêu chảy là tình trạng cần được giám sát chặt chẽ nhằm ngăn ngừa nguy cơ mất nước và biến chứng sốc tuần hoàn. Việc bổ sung oresol đúng cách, duy trì chế độ dinh dưỡng dễ tiêu và theo dõi sát các dấu hiệu chuyển nặng sẽ giúp bảo vệ sức khỏe người bệnh hiệu quả. Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hãy đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí đúng phác đồ.