Sốt xuất huyết có bị lại không và cách phòng ngừa tái nhiễm

Sốt xuất huyết có bị lại không là gì?

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, truyền sang người qua vết đốt của muỗi vằn Aedes. Bệnh thường bùng phát vào mùa mưa tại những nơi có nhiều nước đọng, tạo điều kiện cho muỗi sinh sản. Triệu chứng thường gặp gồm sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, đau hốc mắt, mỏi cơ khớp và phát ban.

Nhiều người lầm tưởng mắc bệnh một lần sẽ có miễn dịch trọn đời. Tuy nhiên, sự tồn tại của bốn phân tuýp virus khiến nguy cơ tái nhiễm luôn hiện hữu. Ở những lần nhiễm sau, phản ứng miễn dịch có thể khiến bệnh diễn tiến phức tạp, gây thoát huyết tương và giảm tiểu cầu nhanh chóng. Hiểu rõ đặc điểm này giúp cộng đồng nâng cao cảnh giác, phát hiện sớm dấu hiệu nguy hiểm và chủ động triệt tiêu nơi muỗi sinh sống.

Vì sao người từng mắc sốt xuất huyết vẫn có thể bị lại

Khả năng tái nhiễm sốt xuất huyết xuất phát từ đặc tính sinh học của virus Dengue. Loại virus này có bốn tuýp huyết thanh riêng biệt là DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Khi xâm nhập vào cơ thể, mỗi tuýp sẽ kích thích sinh ra kháng thể tương ứng. Kháng thể này có tác dụng bảo vệ lâu dài nhưng chỉ giới hạn cho đúng tuýp virus đã gây bệnh.

Với ba tuýp còn lại, cơ thể chỉ có sự bảo vệ chéo trong thời gian ngắn, thường từ vài tháng đến nửa năm. Sau giai đoạn này, miễn dịch chéo suy yếu dần và mất tác dụng. Nếu tiếp tục bị muỗi vằn mang tuýp virus khác đốt, người bệnh vẫn có thể phát bệnh như bình thường. Do đó, một người hoàn toàn có thể trải qua nhiều đợt sốt xuất huyết trong suốt cuộc đời.

Nguy cơ bệnh trở nặng ở những lần tái nhiễm sốt xuất huyết

Mối lo ngại lớn nhất khi mắc sốt xuất huyết từ lần thứ hai trở đi là nguy cơ bệnh tiến triển nặng hơn lần đầu. Điều này liên quan đến hiện tượng tăng cường miễn dịch phụ thuộc kháng thể. Khi cơ thể gặp một tuýp virus Dengue mới, kháng thể cũ còn sót lại không đủ tiêu diệt mầm bệnh mà lại tạo điều kiện cho virus xâm nhập và nhân lên nhanh trong các tế bào miễn dịch.

Hệ quả là phản ứng viêm bùng phát mạnh, gây tổn thương thành mạch, thoát huyết tương và cô đặc máu. Đồng thời, số lượng tiểu cầu giảm sâu, làm tăng nguy cơ xuất huyết niêm mạc hoặc xuất huyết nội tạng. Vì vậy, người từng có tiền sử mắc bệnh khi có dấu hiệu sốt trở lại cần được theo dõi sát sao tại cơ sở y tế để kịp thời xử trí.

Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo khi sốt xuất huyết tái phát

Việc theo dõi người bệnh nghi ngờ tái nhiễm sốt xuất huyết cần đặc biệt chú trọng từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy của bệnh. Đây là giai đoạn nguy hiểm khi người bệnh có thể giảm sốt nhưng các biến chứng nặng lại dễ xuất hiện nhất.

Gia đình cần chú ý các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn ói liên tục, mệt lả hoặc bồn chồn bứt rứt. Tình trạng xuất huyết như chảy máu chân răng, chảy máu mũi khó cầm, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen đòi hỏi phải can thiệp y tế khẩn cấp. Ngoài ra, triệu chứng tiểu ít, lạnh đầu chi và tụt huyết áp cũng rất nguy hiểm. Khi phát hiện các biểu hiện này, cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay để được xét nghiệm máu và điều trị kịp thời.

Các biện pháp chủ động phòng ngừa sốt xuất huyết hiệu quả

Cách phòng ngừa sốt xuất huyết hiệu quả nhất hiện nay là loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và tránh bị muỗi vằn đốt. Muỗi Aedes thường đẻ trứng tại các dụng cụ chứa nước sạch quanh khu dân cư. Do đó, mỗi gia đình cần thường xuyên thu dọn phế thải đọng nước như vỏ dừa, lốp xe cũ, mảnh chai vỡ và khay nước máy lạnh.

Đồng thời, cần đậy kín nắp lu chum chứa nước, thả cá ăn bọ gậy và thay nước bình hoa định kỳ hằng tuần. Để tránh muỗi đốt, người dân nên duy trì thói quen ngủ màn kể cả ban ngày, mặc quần áo dài tay và dùng kem xua muỗi trên vùng da hở. Khi địa phương có ca bệnh, cần tích cực phối hợp với cán bộ y tế để phun hóa chất diệt muỗi diện rộng.

Lưu ý an toàn

Nội dung trên nhằm cung cấp kiến thức giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa. Tuyệt đối không tự ý sử dụng các thuốc hạ sốt thuộc nhóm kháng viêm không steroid như aspirin hoặc ibuprofen khi nghi ngờ sốt xuất huyết vì có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa. Người bệnh không được tự ý truyền dịch tại nhà hoặc dùng các bài thuốc dân gian chưa kiểm chứng. Mọi quyết định theo dõi và dùng thuốc cần có sự hướng dẫn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Tóm lại, người từng khỏi bệnh vẫn có thể bị sốt xuất huyết lại nhiều lần với nguy cơ biến chứng phức tạp hơn. Việc chủ động phòng tránh muỗi đốt, dọn sạch lăng quăng và đến cơ sở y tế thăm khám ngay khi có dấu hiệu bất thường là giải pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.