Sốt thủy đậu và cách nhận biết sớm để phòng ngừa lây nhiễm
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Sốt thủy đậu là một trong những biểu hiện khởi phát phổ biến khi cơ thể bị tấn công bởi virus Varicella Zoster. Tình trạng này thường xuất hiện ở trẻ em nhưng cũng có thể gặp ở người lớn chưa có miễn dịch. Việc phát hiện sớm triệu chứng sốt kèm theo sự theo dõi sát sao giúp người bệnh được chăm sóc phù hợp và ngăn chặn nguy cơ lây lan diện rộng.
Bên cạnh cơn sốt, bệnh thủy đậu còn gây ra các nốt mỏng chứa dịch ngứa ngáy trên da. Hiểu rõ diễn tiến của cơn sốt cũng như các dấu hiệu đi kèm sẽ giúp người chăm sóc chủ động áp dụng các biện pháp hạ sốt an toàn, giữ vệ sinh thân thể và cách ly y tế kịp thời tại nhà.
Sốt thủy đậu là gì?
Sốt thủy đậu diễn ra trong giai đoạn ủ bệnh và khởi phát của bệnh thủy đậu, do virus thuộc họ Herpesviridae gây nên. Khi virus xâm nhập vào đường hô hấp hoặc tiếp xúc qua dịch tiết mụn nước, hệ miễn dịch của cơ thể phản ứng lại bằng cách gia tăng nhiệt độ. Cơn sốt có thể dao động từ sốt nhẹ 37,5 đến 38 độ C hoặc sốt cao trên 39 độ C tùy thuộc vào thể trạng và độ tuổi của người bệnh. Đi kèm với sốt là cảm giác mệt mỏi, uể uể, đau đầu, chán ăn và đau mỏi cơ nhẹ. Thông thường, sau khi sốt xuất hiện khoảng 1 đến 2 ngày, các nốt phát ban đỏ bắt đầu mọc rải rác rồi nhanh chóng tiến triển thành mụn nước nông gây ngứa rát. Việc nhận diện đúng bản chất của đợt sốt này là tiền đề quan trọng giúp phân biệt thủy đậu với các bệnh sốt phát ban khác.
Diễn tiến cơn sốt trong các giai đoạn bệnh thủy đậu
Cơn sốt thủy đậu thường thay đổi theo từng giai đoạn phát triển của bệnh. Trong giai đoạn khởi phát, người bệnh bắt đầu xuất hiện tình trạng sốt nhẹ kéo dài khoảng 24 đến 48 giờ. Lúc này, thể trạng chung biểu hiện mệt mỏi, đau đầu và giảm cảm giác thèm ăn. Khi bệnh chuyển sang giai đoạn toàn phát, các nốt mụn nước mọc nhiều trên da, nhiệt độ cơ thể có thể tăng cao hơn, đặc biệt ở người lớn hoặc trẻ nhỏ có bội nhiễm vi khuẩn. Nếu không có biến chứng, cơn sốt sẽ giảm dần và mất đi khi các mụn nước bắt đầu khô lại và đóng vảy. Trường hợp sốt cao kéo dài liên tục trên 3 ngày hoặc sốt tái phát sau khi đã giảm nhiệt độ có thể là dấu hiệu cảnh báo tổn thương da bị nhiễm trùng hoặc biến chứng đường hô hấp. Việc theo dõi biểu đồ nhiệt độ hằng ngày giúp đánh giá chính xác mức độ hồi phục của người bệnh.
Các biểu hiện đi kèm sốt giúp nhận biết bệnh thủy đậu
Sốt thủy đậu ít khi xuất hiện đơn độc mà thường đi kèm với những triệu chứng đặc trưng trên da và toàn thân. Ban đầu, trên bề mặt da xuất hiện các nốt hồng ban nhỏ, sau đó nhanh chóng phát triển thành mụn nước có đường kính vài milimet chứa dịch trong. Các mụn nước này thường mọc trước tiên ở vùng mặt, ngực, lưng rồi lan rộng ra toàn thân và vùng da đầu. Người bệnh thường cảm thấy ngứa rát dữ dội tại các vùng da tổn thương. Ngoài ra, cảm giác đau rát họng, sưng nhẹ hạch cổ hoặc hạch sau tai cũng có thể ghi nhận trong những ngày đầu sốt. Đối với trẻ nhỏ, phản ứng sốt còn khiến trẻ quấy khóc, lười vận động và dễ gắt gỏng. Nhận biết đồng thời cơn sốt cùng tổn thương mụn nước hình tròn lõm giữa là dấu hiệu lâm sàng quan trọng để phân biệt thủy đậu với bệnh tay chân miệng hay sởi.
Chăm sóc và hỗ trợ giảm sốt thủy đậu an toàn
Khi gặp tình trạng sốt thủy đậu, việc chăm sóc đúng cách đóng vai trò thiết yếu giúp người bệnh dễ chịu và hạn chế nguy cơ gặp biến chứng. Người chăm sóc nên cho bệnh nhân nghỉ ngơi trong phòng thoáng mát, mặc quần áo rộng rãi và chất liệu vải mềm mại để giảm ma sát lên da. Việc lau người bằng nước ấm ở các vùng nách, bẹn và cổ giúp hỗ trợ hạ nhiệt an toàn. Đồng thời, cần bổ sung đầy đủ nước, nước hoa quả tươi hoặc dung dịch bù điện giải theo hướng dẫn của bác sĩ để tránh mất nước do sốt. Nếu cần sử dụng thuốc hạ sốt, người bệnh tuyệt đối tuân thủ chỉ định của nhân viên y tế về loại thuốc và liều lượng phù hợp, tránh tự ý dùng các loại thuốc hạ sốt chứa aspirin vì nguy cơ gây hội chứng nguy hiểm ở trẻ em. Việc vệ sinh da sạch sẽ bằng nước ấm giúp ngăn ngừa vi khuẩn xâm nhập vào các mụn nước bị vỡ.
Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm sốt thủy đậu trong cộng đồng
Virus gây sốt thủy đậu có khả năng lây lan rất nhanh qua đường hô hấp khi người bệnh ho, gián tiếp qua giọt bắn hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mụn nước. Do đó, việc chủ động phòng bệnh là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân và gia đình. Tiêm vắc xin phòng thủy đậu theo đúng lịch khuyến cáo của ngành y tế là biện pháp tạo miễn dịch chủ động lâu dài cho cả trẻ em và người lớn chưa từng mắc bệnh. Khi trong gia đình hoặc trường học có người xuất hiện triệu chứng sốt và mụn nước, cần tổ chức cách ly người bệnh trong phòng riêng từ 7 đến 10 ngày cho đến khi toàn bộ mụn nước khô vảy. Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, khử khuẩn đồ dùng cá nhân, bề mặt tiếp xúc và giữ không gian sống thông thoáng sẽ hạn chế tối đa sự phát tán của virus ra môi trường xung quanh.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ thông và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Mức độ sốt và diễn tiến bệnh thủy đậu có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và tình trạng sức khỏe của từng cá nhân. Người bệnh không được tự ý mua thuốc điều trị, tự điều chỉnh liều dùng hoặc áp dụng các bài thuốc dân gian truyền miệng chưa qua kiểm chứng. Khi có các triệu chứng bất thường, việc thăm khám tại cơ sở y tế là cần thiết.
Tóm tắt
Sốt thủy đậu là dấu hiệu cảnh báo sớm giúp người bệnh và gia đình chủ động theo dõi cũng như cách ly kịp thời. Việc chăm sóc đúng cách, giữ vệ sinh da tốt và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi. Chủ động tiêm vắc xin đầy đủ vẫn là phương pháp phòng ngừa hiệu quả nhất đối với căn bệnh truyền nhiễm này.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Sốt thủy đậu thường kéo dài bao nhiêu ngày?
Cơn sốt thủy đậu thường kéo dài từ 2 đến 4 ngày ở thể nhẹ. Trường hợp sốt cao kéo dài trên 3 ngày hoặc tái sốt sau khi đã hạ nhiệt cần được bác sĩ chuyên khoa kiểm tra để phát hiện sớm các nguy cơ bội nhiễm.
Trẻ bị sốt thủy đậu có được tắm rửa không?
Trẻ bị sốt thủy đậu vẫn cần được tắm rửa nhẹ nhàng bằng nước ấm trong phòng kín gió. Giữ vệ sinh thân thể sạch sẽ giúp làm dịu cảm giác ngứa rát và phòng ngừa vi khuẩn gây nhiễm trùng các mụn nước trên da.
Sốt thủy đậu lây lan mạnh nhất vào thời điểm nào?
Virus thủy đậu lây truyền mạnh nhất từ 1 đến 2 ngày trước khi nốt phát ban xuất hiện cho đến khi toàn bộ mụn nước đã khô và đóng vảy hoàn toàn. Việc cách ly sớm ngay khi sốt giúp hạn chế lây bệnh.
Người lớn bị sốt thủy đậu có nguy hiểm hơn trẻ em không?
Người lớn khi nhiễm virus thủy đậu thường có biểu hiện sốt cao hơn và triệu chứng toàn thân nặng hơn so với trẻ nhỏ. Nguy cơ gặp các biến chứng về đường hô hấp hoặc da cũng cao hơn nên cần được bác sĩ theo dõi sát sao.
Có nên tự ý dùng thuốc hạ sốt khi bị thủy đậu không?
Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc hạ sốt mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ em dùng aspirin hạ sốt vì có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm đối với sức khỏe.
