Sốt siêu vi dùng thuốc gì và những nhóm thuốc an toàn cho người lớn, trẻ nhỏ

Sốt siêu vi dùng thuốc gì là gì?

Sốt siêu vi, hay còn gọi là sốt virus, là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ tình trạng sốt cấp tính bắt nguồn từ sự xâm nhập của các loại virus phổ biến như adenovirus, rhinovirus, enterovirus hoặc virus cúm. Bệnh có khả năng lây lan nhanh qua giọt bắn đường hô hấp hoặc tiếp xúc bề mặt. Khi virus xâm nhập, phản ứng miễn dịch tự nhiên của cơ thể sẽ giải phóng các chất trung gian gây sốt, dẫn đến tăng thân nhiệt đột ngột, kèm theo cảm giác nhức mỏi cơ, đau rát họng, chảy nước mũi và mệt mỏi uể oải.

Do cấu trúc của virus không chịu tác động bởi kháng sinh, quá trình điều trị sốt siêu vi chủ yếu dựa trên nguyên tắc hỗ trợ nâng đỡ thể trạng và điều trị triệu chứng. Người bệnh cần nắm rõ các nhóm thuốc cơ bản được phép sử dụng tại nhà để chăm sóc bản thân và gia đình đúng cách, đồng thời nhận biết các giới hạn an toàn để tránh những tai biến không đáng có.

Mục tiêu điều trị và nguyên tắc dùng thuốc khi bị sốt siêu vi

Hiện nay phần lớn các trường hợp sốt siêu vi chưa có thuốc điều trị đặc hiệu tiêu diệt tận gốc virus, ngoại trừ một số loại virus đặc thù có thuốc kháng virus chuyên biệt được bác sĩ chỉ định. Mục tiêu điều trị căn bản là kiểm soát thân nhiệt, nâng cao thể trạng, phòng ngừa biến chứng mất nước và hỗ trợ hệ thống miễn dịch tự đào thải tác nhân gây bệnh.

Người bệnh không nên lo lắng thái quá dẫn đến việc lạm dụng nhiều loại thuốc cùng lúc. Quá trình theo dõi sát sao diễn tiến sốt, bổ sung dinh dưỡng lỏng dễ tiêu và bù đủ nước đóng vai trò then chốt giúp cơ thể nhanh chóng hồi phục tự nhiên sau vài ngày.

Nhóm thuốc hạ sốt và giảm đau cơ khớp

Paracetamol là hoạt chất hạ sốt và giảm đau được khuyến cáo phổ biến nhất cho cả người lớn và trẻ em. Thuốc giúp làm dịu cảm giác đau mỏi cơ khớp, nhức đầu và đưa thân nhiệt về mức an toàn khi sốt từ 38.5 độ C trở lên. Thời gian giữa hai lần dùng thuốc cần cách nhau tối thiểu từ 4 đến 6 giờ và không vượt quá tổng liều tối đa cho phép trong một ngày.

Hoạt chất ibuprofen thuộc nhóm kháng viêm không steroid có thể được cân nhắc trong một số tình huống sốt cao khó hạ ở người lớn hoặc trẻ lớn. Tuy nhiên, tuyệt đối không tự ý dùng ibuprofen khi chưa loại trừ khả năng sốt xuất huyết dengue, vì thuốc có nguy cơ làm tăng biến chứng xuất huyết và loét niêm mạc dạ dày. Ngoài ra, aspirin bị chống chỉ định hoàn toàn ở trẻ em do nguy cơ gây hội chứng Reye tổn thương gan và não.

Thuốc bù nước và cân bằng điện giải đường uống

Tình trạng sốt cao kết hợp đổ mồ hôi, thở nhanh hoặc nôn mửa khiến cơ thể mất đi một lượng nước và chất điện giải đáng kể. Thuốc bù nước và điện giải đường uống oresol là giải pháp an toàn, hiệu quả hàng đầu giúp cân bằng nội môi và phòng ngừa tình trạng suy kiệt.

Khi sử dụng oresol, người chăm sóc cần đọc kỹ hướng dẫn để pha đúng tỷ lệ thể tích nước được ghi trên bao bì sản phẩm. Việc pha quá ít nước làm dung dịch bị ưu trương có thể dẫn đến phù não hoặc tổn thương thận, trong khi pha quá loãng sẽ không đạt hiệu quả bù điện giải. Người bệnh nên uống từng ngụm nhỏ liên tục trong ngày, thay vì uống một lượng lớn cùng lúc.

Thuốc và dung dịch hỗ trợ giảm triệu chứng hô hấp

Tùy thuộc vào chủng virus gây bệnh, người mắc sốt siêu vi có thể kèm theo các triệu chứng đường hô hấp như nghẹt mũi, sổ mũi hoặc ho khan. Nước muối sinh lý natri clorid 0.9% dùng để nhỏ mũi hoặc súc họng là biện pháp hỗ trợ lành tính giúp làm sạch chất nhầy, dịu niêm mạc họng và giảm nghẹt mũi hiệu quả.

Đối với người lớn bị ho khan nhiều gây mất ngủ, có thể dùng các siro ho thảo dược hoặc thuốc giảm ho theo chỉ dẫn của dược sĩ. Các thuốc kháng histamin giúp giảm ngứa mũi và chảy nước mũi chỉ nên sử dụng khi thật sự cần thiết. Đối với trẻ nhỏ, phụ huynh không nên tự ý cho trẻ uống các loại thuốc chống nghẹt mũi dạng co mạch hay thuốc ức chế cơn ho mạnh khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa nhi.

Lưu ý phân biệt liều lượng thuốc giữa người lớn và trẻ nhỏ

Đối với trẻ nhỏ, liều dùng của paracetamol phải luôn được tính toán chính xác theo cân nặng thực tế của trẻ, thông thường từ 10 đến 15 mg trên mỗi kilogam cân nặng cho một lần dùng. Phụ huynh cần dùng dụng cụ đong thuốc chuyên dụng đi kèm để lấy đúng thể tích, tránh ước lượng bằng thìa ăn thông thường.

Đối với người lớn, việc kiểm soát liều lượng paracetamol nhằm bảo vệ tế bào gan là điều cần đặc biệt chú ý, nhất là ở những người có tiền sử bệnh gan hoặc thường xuyên sử dụng rượu bia. Người trưởng thành không được tự ý phối hợp nhiều chế phẩm thuốc cảm cúm có chứa cùng hoạt chất paracetamol vì rất dễ dẫn đến ngộ độc gan cấp tính do quá liều mà không hay biết.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa trực tiếp. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Không dùng aspirin cho trẻ em và thanh thiếu niên. Phụ nữ mang thai, người mắc bệnh suy gan, suy thận hoặc bệnh mạn tính cần tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào. Khi người bệnh có biểu hiện sốt cao liên tục không hạ, khó thở, co giật hoặc nợi mửa nhiều, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Sốt siêu vi thường tự thoái lui khi cơ thể được nghỉ ngơi, hạ sốt và bù dịch đúng cách. Việc dùng thuốc hỗ trợ cần tuân thủ tuyệt đối chỉ dẫn của nhân viên y tế để đảm bảo hiệu quả và an toàn. Nếu các triệu chứng sốt kéo dài hoặc xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện để được thăm khám và chăm sóc kịp thời.