Sốt kéo dài do nhiễm nấm và những thông tin cần biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Sốt kéo dài do nhiễm nấm là hiện tượng sốt diễn ra liên tục hoặc ngắt quãng trong nhiều ngày đến nhiều tuần mà không tìm thấy nguyên nhân vi khuẩn thông thường. Tình trạng này thường gây khó khăn trong quá trình theo dõi lâm sàng vì các biểu hiện ban đầu có thể mờ nhạt hoặc dễ nhầm lẫn với những bệnh lý nhiễm trùng khác.
Bệnh lý này nguy hiểm nhất ở những nhóm người có sức đề kháng yếu hoặc đang điều trị các bệnh mãn tính nặng. Việc nhận biết sớm bối cảnh xuất hiện sốt và các yếu tố nguy cơ đi kèm sẽ giúp người bệnh và gia đình chủ động phối hợp với bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm để tiến hành các xét nghiệm chuyên sâu kịp thời.
Sốt kéo dài do nấm là gì?
Sốt kéo dài do nấm xảy ra khi các chủng nấm như Candida, Aspergillus hoặc Cryptococcus xâm nhập vào máu hoặc các cơ quan sâu trong cơ thể gây phản ứng viêm toàn thân. Khác với sốt do vi rút hay vi khuẩn thông thường, hiện tượng sốt do nấm hiếm khi xảy ra ở người khỏe mạnh mà chủ yếu tập trung ở người bệnh có yếu tố nguy cơ cao. Thân nhiệt người bệnh có thể dao động tăng cao đi kèm biểu hiện mệt mỏi kéo dài, sụt cân hoặc đổ mồ hôi về đêm. Do bào tử nấm phát triển chậm và khó phát hiện qua các bài kiểm tra thông thường, việc xác định nguyên nhân đòi hỏi quy trình chẩn đoán y khoa phức tạp bao gồm nuôi cấy vi sinh và xét nghiệm sinh học phân tử.
Đối tượng nguy cơ cao bị sốt kéo dài do nhiễm nấm
Tình trạng sốt kéo dài do nhiễm nấm thường xuất hiện trên những bệnh nhân có tình trạng miễn dịch bị suy giảm nghiêm trọng. Người đang điều trị hóa chất ung thư, người ghép tạng phải dùng thuốc chống thải ghép, hoặc người nhiễm HIV ở giai đoạn tiến triển là những đối tượng nhạy cảm nhất. Bên cạnh đó, việc sử dụng kháng sinh phổ rộng trong thời gian dài làm mất cân bằng hệ vi sinh tự nhiên cũng tạo điều kiện cho nấm bùng phát. Những người bệnh nằm điều trị tại khoa hồi sức tích cực, có đặt catheter tĩnh mạch trung tâm, ống nội khí quản hoặc nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch lâu ngày cũng có nguy cơ cao bị nấm xâm nhập vào máu gây sốt kéo dài.
Các biểu hiện lâm sàng thường gặp khi sốt kéo dài do nấm
Biểu hiện cốt lõi của tình trạng này là hiện tượng sốt dai dẳng, không có xu hướng thuyên giảm dù đã dùng các thuốc hạ sốt hay kháng sinh thông thường. Bên cạnh việc gia tăng nhiệt độ cơ thể, người bệnh thường gặp tình trạng mệt mỏi toàn thân, ớn lạnh, vón cục mồ hôi đêm và giảm cân không rõ nguyên nhân. Tùy thuộc vào cơ quan bị nấm tấn công, các triệu chứng kèm theo có thể biến đổi đa dạng. Nếu nấm xâm nhập hệ hô hấp, người bệnh có thể ho dai dẳng, khó thở hoặc đau tức ngực. Khi nấm lan rộng trong máu, người bệnh có thể xuất hiện tổn thương da, đau khớp hoặc suy giảm chức năng các cơ quan nội tạng.
Phương pháp chẩn đoán sốt kéo dài do nấm tại cơ sở y tế
Đứng trước một trường hợp sốt kéo dài nghi ngờ do nấm, bác sĩ chuyên khoa sẽ chỉ định một chuỗi các bước thăm dò y khoa toàn diện. Xét nghiệm nuôi cấy máu và dịch cơ thể là phương pháp quan trọng nhằm tìm kiếm sự xuất hiện của bào tử nấm. Ngoài ra, các kỹ thuật hiện đại như xét nghiệm sinh học phân tử PCR và xét nghiệm kháng nguyên nấm trong máu như Galactomannan hoặc Beta-D-glucan giúp phát hiện dấu vết nhiễm nấm sớm hơn. Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như chụp x-quang ngực, chụp cắt lớp vi tính CT scanner phổi và bụng cũng được áp dụng nhằm xác định các ổ tổn thương sâu trong cơ quan.
Nguyên tắc theo dõi và chăm sóc người bệnh sốt do nấm
Quá trình xử lý tình trạng sốt kéo dài do nấm bắt buộc phải thực hiện dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ tại bệnh viện. Thuốc kháng nấm toàn thân như fluconazole, itraconazole hay amphotericin B chỉ được chỉ định dựa trên kết quả định danh chủng nấm và đo độ nhạy cảm thuốc. Người bệnh và gia đình không tự ý mua hoặc ngưng thuốc điều trị. Việc chăm sóc cần tập trung vào việc duy trì dinh dưỡng đầy đủ, giữ vệ sinh thân thể, theo dõi sát biểu hiện thân nhiệt và báo ngay cho nhân viên y tế nếu xuất hiện dấu hiệu khó thở, lơ mơ hoặc tụt huyết áp. Đồng thời, việc loại bỏ các thiết bị xâm nhập như catheter khi có chỉ định cũng giúp kiểm soát nguồn nhiễm.
Lưu ý an toàn
Sốt kéo dài là dấu hiệu cảnh báo y tế quan trọng tuyệt đối không được lơ là hoặc tự điều trị tại nhà. Việc tự ý mua thuốc kháng sinh hay thuốc kháng nấm uống khi chưa có chẩn đoán xác định từ bác sĩ có thể làm chậm trễ quá trình điều trị, gây độc cho gan thận và gia tăng nguy cơ kháng thuốc. Khi người bệnh có dấu hiệu sốt trên ba tuần hoặc sốt kéo dài ở người có bệnh nền suy giảm miễn dịch, cần đến ngay các bệnh viện có chuyên khoa truyền nhiễm hoặc nội khoa để được thăm khám chính xác.
Tóm tắt
Sốt kéo dài do nhiễm nấm là một thách thức lâm sàng lớn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chẩn đoán vi sinh và điều trị chuyên khoa. Nhận biết sớm các yếu tố nguy cơ và tuân thủ tuyệt đối chỉ định y khoa sẽ giúp người bệnh nâng cao hiệu quả điều trị và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Sốt kéo dài do nấm có lây sang người xung quanh không?
Hầu hết các trường hợp nhiễm nấm sâu gây sốt kéo dài như Candida hay Aspergillus không lây trực tiếp từ người sang người qua tiếp xúc thông thường. Nấm phát triển chủ yếu do cơ địa suy giảm miễn dịch của chính người bệnh.
Xét nghiệm máu thông thường có phát hiện được sốt do nấm không?
Xét nghiệm công thức máu thông thường chỉ cho biết có tình trạng phản ứng viêm. Để xác định chính xác nguyên nhân do nấm, bác sĩ cần thực hiện nuôi cấy nấm, xét nghiệm kháng nguyên hoặc kỹ thuật sinh học phân tử PCR.
Thuốc hạ sốt thông thường có tác dụng với sốt do nấm không?
Thuốc hạ sốt thông thường chỉ hỗ trợ giảm nhiệt độ tạm thời chứ không giải quyết được gốc rễ nguyên nhân nhiễm nấm. Người bệnh không nên lạm dụng thuốc hạ sốt kéo dài mà cần được chẩn đoán nguyên nhân tại bệnh viện.
Người bị sốt kéo dài do nấm cần nằm viện bao lâu?
Thời gian nằm viện phụ thuộc vào chủng nấm, vị trí nhiễm trùng và đáp ứng của người bệnh với liệu trình thuốc kháng nấm. Việc theo dõi y khoa thường kéo dài nhiều tuần để đảm bảo kiểm soát hoàn toàn ổ nhiễm.
Làm thế nào để phòng ngừa nhiễm nấm gây sốt ở người suy giảm miễn dịch?
Người có miễn dịch yếu cần giữ vệ sinh môi trường sống, hạn chế tiếp xúc với bụi bẩn, nấm mốc, tuân thủ quy định vệ sinh thiết bị y tế cá nhân và tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
