Sỏi thận đau ở đâu? Nguyên nhân và các biểu hiện thường gặp

Sỏi thận đau ở đâu?

Sỏi thận là hiện tượng lắng đọng và kết tụ các tinh thể khoáng chất cùng muối vô cơ trong nước tiểu, dần hình thành nên những khối cứng rắn bên trong đài bể thận. Bệnh lý sỏi hệ tiết niệu này rất phổ biến ở cả nam và nữ giới, chịu ảnh hưởng lớn từ thói quen uống ít nước, chế độ dinh dưỡng nhiều muối hoặc rối loạn chuyển hóa trong cơ thể. Khi viên sỏi còn nằm cố định tại mô thận và chưa cản trở dòng bài xuất nước tiểu, người bệnh thường chỉ cảm thấy tức nặng nhẹ hoặc hoàn toàn không có triệu chứng rõ ràng. Cảm giác đau đớn điển hình chỉ thực sự bộc phát khi sỏi di chuyển vào đường dẫn niệu, làm xước niêm mạc ống dẫn hoặc gây bế tắc dòng chảy của nước tiểu, từ đó kích hoạt các phản xạ co thắt mạnh của cơ trơn.

Vị trí xuất hiện cơn đau đặc trưng khi có sỏi thận

Cơn đau điển hình do sỏi thận thường xuất hiện đầu tiên ở vùng hông lưng hoặc vùng mạn sườn, ngay dưới bờ sườn phía sau lưng. Tùy thuộc vào việc viên sỏi nằm ở thận bên nào, người bệnh sẽ cảm nhận cảm giác đau nhói hoặc quặn thắt tập trung ở bên hông tương ứng. Vị trí này tương ứng với vị trí giải phẫu của thận trong khoang sau phúc mạc.

Khi sỏi bắt đầu di chuyển từ đài bể thận xuống ống niệu quản, cơn đau có đặc tính cơ học lan truyền rất rõ rệt. Cảm giác đau sẽ chạy dọc theo đường đi của niệu quản, hướng từ phía sau lưng vòng ra phía trước thành bụng, tiếp tục lan xuống vùng bụng dưới, hố chậu và hướng về vùng bẹn hoặc cơ quan sinh dục ngoài. Đây là dấu hiệu nhận biết quan trọng phản ánh sự kích thích thần kinh giao cảm chi phối toàn bộ hệ thống tiết niệu dưới.

Cơ chế giải thích nguyên nhân gây ra cơn đau do sỏi

Cơn đau quặn thận xuất phát từ tình trạng viên sỏi gây bít tắc một phần hoặc hoàn toàn dòng chảy bình thường của nước tiểu. Khi niệu quản bị chặn đứng, nước tiểu ứ đọng phía trên làm áp lực trong bể thận tăng vọt một cách đột ngột. Sự căng trướng quá mức của bao thận kết hợp cùng các cơn co bóp co thắt dữ dội của lớp cơ trơn niệu quản nhằm đẩy viên sỏi ra ngoài sẽ kích hoạt các thụ cảm thể cảm giác đau sâu.

Mức độ nghiêm trọng của cơn đau không hoàn toàn tỷ lệ thuận với kích thước viên sỏi. Thực tế lâm sàng cho thấy, nhiều viên sỏi san hô kích thước rất lớn nằm cố định trong đài bể thận chỉ gây đau tức âm ỉ, nặng nề vùng thắt lưng. Ngược lại, những viên sỏi nhỏ chỉ vài milimet nhưng có cạnh sắc nhọn, khi rơi vào lòng niệu quản hẹp lại dễ gây tắc nghẽn cấp tính, tạo nên cơn đau dữ dội khiến người bệnh không thể tìm được tư thế giảm đau.

Các biểu hiện và triệu chứng đi kèm với cơn đau sỏi thận

Cơn đau sỏi thận thường bộc phát thành từng cơn co thắt dữ dội, kéo dài từ hai mươi phút đến một giờ rồi tạm lắng trước khi bắt đầu đợt đau tiếp theo. Người bệnh thường có biểu hiện vật vã, bồn chồn, liên tục thay đổi tư thế nằm, ngồi hoặc co người nhưng đều không cảm thấy dễ chịu hơn. Cơn đau thường bắt đầu đột ngột, có thể khởi phát sau các hoạt động gắng sức, lao động nặng hoặc sau một chuyến đi xe đường dài gập ghềnh.

Bên cạnh cơn đau thắt quặn, người bệnh sỏi thận thường ghi nhận các rối loạn bài xuất nước tiểu đi kèm. Do niêm mạc đường niệu bị cọ xát cơ học hoặc niệu quản bị kích thích liên tục, bệnh nhân có thể xuất hiện triệu chứng tiểu buốt, tiểu rắt, cảm giác buồn tiểu liên tục nhưng lượng nước tiểu mỗi lần rất ít. Trong nhiều trường hợp, nước tiểu có thể đổi màu hồng, đỏ sẫm hoặc nâu do có hồng cầu lẫn trong nước tiểu, hay nước tiểu đục kèm theo mùi hôi nồng.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay

Một số tình huống đau sỏi thận đòi hỏi người bệnh phải được đưa đến phòng cấp cứu hoặc bệnh viện ngay lập tức để ngăn ngừa tổn thương thận không phục hồi. Dấu hiệu nguy hiểm hàng đầu là cơn đau dữ dội kèm theo sốt cao, rét run, vã mồ hôi và cảm giác buồn nôn, nôn mửa liên tục. Đây là những biểu hiện cảnh báo đường tiết niệu đã bị nhiễm trùng ngược dòng trên nền bế tắc, có nguy cơ tiến triển thành nhiễm khuẩn huyết đe dọa tính mạng.

Tình trạng bí tiểu hoàn toàn hoặc lượng nước tiểu sụt giảm nghiêm trọng trong suốt nhiều giờ cũng là dấu hiệu báo động đỏ. Hiện tượng này có thể xảy ra khi sỏi gây tắc nghẽn niệu quản ở người chỉ còn một quả thận chức năng, hoặc sỏi làm tắc nghẽn cả hai bên niệu quản cùng lúc. Việc chậm trễ giải phóng bế tắc có thể dẫn đến suy thận cấp, ứ mủ bể thận và hoại tử mô thận nhanh chóng.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học thường thức, không thay thế cho chẩn đoán chuyên sâu hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ hay các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc khi chưa có kết quả thăm khám. Việc tự điều trị có thể làm lu mờ triệu chứng nguy hiểm, trì hoãn thời gian vàng can thiệp ngoại khoa và gây suy giảm chức năng lọc của thận.

Tóm tắt

Cơn đau do sỏi thận là tín hiệu cảnh báo đường tiết niệu đang bị cản trở hoặc tổn thương cơ học. Nhận biết sớm vị trí đau và các dấu hiệu cảnh báo đi kèm giúp người bệnh kịp thời thăm khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa. Việc chẩn đoán hình ảnh chính xác cùng phác đồ theo dõi từ bác sĩ chuyên khoa thận tiết niệu là yếu tố quyết định để bảo tồn chức năng thận lâu dài.