Sỏi thận có gây đau lưng không và cách nhận biết cơn đau

Sỏi thận có gây đau lưng không là gì?

Sỏi thận hình thành do sự lắng đọng và kết tinh của các khoáng chất trong nước tiểu tại đài bể thận. Khi viên sỏi còn nhỏ và nằm cố định trong đài thận, bệnh thường tiến triển âm thầm mà không gây ra bất kỳ triệu chứng khó chịu nào. Tuy nhiên, khi viên sỏi di chuyển rơi xuống niệu quản, nó có thể gây cọ xát vào niêm mạc hoặc mắc kẹt làm bế tắc đường dẫn nước tiểu xuống bàng quang. Tình trạng này làm nước tiểu bị ứ đọng lại, gây giãn nở đài bể thận đột ngột và làm tăng áp lực bên trong bao thận. Sự căng trướng bao xơ của thận cùng các đợt co thắt mạnh của cơ trơn niệu quản chính là nguồn gốc kích thích các thụ thể cảm giác đau truyền về hệ thần kinh, tạo nên những cơn đau nhức rõ rệt tại vùng thắt lưng hông.

Cơ chế khiến sỏi thận dẫn đến các cơn đau vùng thắt lưng

Về mặt giải phẫu, hai quả thận nằm ở khoang sau phúc mạc, áp sát vào thành sau ổ bụng ở hai bên cột sống thắt lưng. Bao bọc bên ngoài mỗi quả thận là một lớp bao xơ chứa mật độ thụ cảm thể cảm giác phong phú. Khi sỏi thận gây tắc nghẽn dòng chảy của nước tiểu, áp lực thủy tĩnh trong lòng đài bể thận tăng vọt, làm căng giãn bao thận và kích thích mạnh mẽ các đầu mút dây thần kinh này.

Đồng thời, ống niệu quản sẽ xuất hiện các đợt co thắt cơ trơn liên tục nhằm đẩy viên sỏi ra khỏi vị trí tắc nghẽn. Sự kết hợp giữa co thắt niệu quản và ứ trệ nước tiểu tại thận tạo nên cảm giác đau tức dữ dội tại vùng hông lưng, thường được y học gọi là cơn đau quặn thận.

Đặc điểm nhận biết cơn đau lưng do sỏi thận

Cơn đau lưng do sỏi thận có những nét đặc trưng rõ rệt giúp phân biệt với những tình trạng đau mỏi khác. Cơn đau thường khởi phát đột ngột ở một bên mạn sườn hoặc góc xương sườn đốt sống lưng, sau đó có xu hướng lan dần ra phía trước bụng, xuống vùng bẹn và cơ quan sinh dục ngoài theo hướng đi của niệu quản. Cường độ đau thường rất dữ dội, đau thành từng đợt quặn thắt khiến người bệnh bứt rứt, không thể tìm được tư thế nằm hay ngồi để giảm đau.

Bên cạnh đó, đau lưng do sỏi thận thường đi kèm các rối loạn đường tiểu như tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc có màu hồng đỏ do sỏi cọ xát gây chảy máu. Một số người còn có cảm giác buồn nôn, nôn mửa hoặc chướng bụng do phản xạ thần kinh tạng.

Phân biệt đau lưng do sỏi thận với đau lưng cơ xương khớp

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa đau lưng do sỏi thận và đau thắt lưng cơ năng hoặc thoái hóa cột sống. Cơn đau có nguồn gốc cơ xương khớp thường tập trung ở đường giữa lưng hoặc hai bên khối cơ cạnh sống, có tính chất mỏi âm ỉ hoặc đau nhói khi cúi gập, xoay người, ngồi lâu hoặc mang vác vật nặng. Quan trọng nhất, cơn đau cơ xương khớp thường giảm đi rõ rệt khi người bệnh được nghỉ ngơi, chườm ấm hoặc xoa bóp cơ thắt lưng.

Ngược lại, cơn đau lưng do sỏi thận nằm lệch về một bên hông sườn, không liên quan đến các cử động của cột sống và việc nằm nghỉ không làm giảm bớt cơn đau. Đặc biệt, đau do cơ xương khớp không bao giờ đi kèm với các dấu hiệu bất thường về nước tiểu như tiểu ra máu hay tiểu buốt rắt.

Thăm khám và chẩn đoán y khoa khi nghi ngờ sỏi thận

Khi gặp phải các cơn đau vùng lưng hông bất thường, việc đến cơ sở y tế chuyên khoa thận tiết niệu là vô cùng cần thiết để xác định chính xác nguyên nhân. Bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng và chỉ định các kỹ thuật cận lâm sàng phù hợp. Siêu âm ổ bụng tổng quát là phương pháp ban đầu phổ biến giúp quan sát hình ảnh sỏi và đánh giá mức độ ứ nước ở đài bể thận.

Ngoài ra, chụp X-quang hệ tiết niệu không chuẩn bị hoặc chụp cắt lớp vi tính hệ tiết niệu sẽ giúp xác định vị trí, kích thước và mật độ của sỏi trong đường tiểu. Xét nghiệm nước tiểu và kiểm tra nồng độ ure, creatinin máu cũng được thực hiện để đánh giá nguy cơ nhiễm trùng cùng chức năng bài tiết của thận, từ đó bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ theo dõi hoặc can thiệp y khoa phù hợp cho từng cá nhân.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết mang tính chất chia sẻ kiến thức y khoa phổ thông, không có giá trị thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Khi xuất hiện các cơn đau vùng thắt lưng dữ dội, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý mua các loại thuốc giảm đau hay thuốc thảo mộc không rõ nguồn gốc để uống tại nhà. Việc lạm dụng thuốc giảm đau có thể làm lu mờ triệu chứng bệnh lý nguy hiểm và gây độc hại trực tiếp lên nhu mô thận.

Tóm tắt

Tóm lại, sỏi thận hoàn toàn có thể gây đau lưng thông qua cơ chế tắc nghẽn và co thắt đường tiết niệu. Hiểu rõ tính chất cơn đau quặn thận giúp người bệnh nhận biết sớm và phân biệt với đau mỏi cơ học thông thường. Việc chủ động thăm khám y tế khi có dấu hiệu bất thường là cách hiệu quả nhất để phát hiện sỏi thận kịp thời, bảo tồn chức năng thận và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.