Siêu âm hạch nách và những điều cần biết

Siêu âm hạch nách là gì?

Hệ thống hạch nách bao gồm nhiều cụm hạch bạch huyết nhỏ nằm rải rác trong mô mỡ vùng hõm nách, liên kết chặt chẽ với tuần hoàn dẫn lưu dịch từ tuyến vú, thành ngực và cánh tay cùng bên. Ở trạng thái sinh lý bình thường, các hạch này thường nhỏ, mềm và rất khó phát hiện qua sờ nắn thông thường.

Khi cơ thể xuất hiện các kích thích miễn dịch, hạch nách có thể sưng to do phản ứng viêm hoặc do sự xâm nhập của tế bào bất thường. Siêu âm hạch nách mang lại góc nhìn trực quan, hỗ trợ bác sĩ kiểm tra hình thái học, đo đạc kích thước thực tế và quan sát dòng chảy vi mạch bên trong hạch mà mắt thường hay thăm khám lâm sàng không thể đo lường chính xác. Phương pháp này có độ an toàn cao, không sử dụng tia bức xạ nên có thể thực hiện nhiều lần để theo dõi diễn tiến hạch theo thời gian.

Vai trò của siêu âm hạch nách trong kiểm tra sức khỏe

Hạch nách là một phần của hệ thống bạch huyết, đóng vai trò như các trạm lọc giữ lại vi khuẩn, virus và các tế bào lạ trước khi dịch bạch huyết đổ vào hệ tuần hoàn chung. Khi cơ thể gặp tình trạng viêm nhiễm ở chi trên, ngực hoặc xuất hiện các bất thường tại tuyến vú, hạch nách thường phản ứng bằng cách tăng sinh kích thước.

Siêu âm hạch nách sử dụng đầu dò có độ phân giải cao để ghi nhận hình ảnh chi tiết của các hạch nằm sâu dưới mô mỡ vùng nách. Phương pháp này giúp bác sĩ đo lường kích thước hạch, đánh giá hình dáng bầu dục hay tròn, kiểm tra đường ranh giới và phân biệt rõ phần vỏ hạch với phần rốn hạch. Đây là công cụ sàng lọc cơ bản nhưng có độ nhạy cao, tạo cơ sở định hướng các bước chẩn đoán chuyên sâu tiếp theo.

Những trường hợp cần thực hiện siêu âm hạch nách

Bác sĩ thường chỉ định siêu âm hạch nách khi người bệnh tự sờ thấy khối u cục, nốt sưng đau hoặc cảm giác tức nặng ở hõm nách. Ngoài ra, kỹ thuật này cũng được tiến hành khi vùng da quanh nách hoặc cánh tay có vết thương nhiễm trùng, viêm tuyến bã, nhọt da hoặc sưng phù chưa rõ nguyên nhân.

Trong tầm soát bệnh lý tuyến vú, siêu âm hạch nách là bước kiểm tra phối hợp bắt buộc cùng với siêu âm tuyến vú hoặc chụp X-quang tuyến vú. Đối với người có tiền sử hoặc đang theo dõi các khối u tuyến vú, ung thư hạch bạch huyết hay bệnh lý ác tính khác, siêu âm định kỳ giúp phát hiện sớm dấu hiệu di căn hạch nách để kịp thời xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Quy trình các bước siêu âm hạch nách tiêu chuẩn

Quy trình siêu âm hạch nách diễn ra nhẹ nhàng, nhanh chóng và không đòi hỏi chuẩn bị phức tạp. Người bệnh được hướng dẫn nằm ngửa trên bàn khám, dang nhẹ tay hoặc đặt tay lên phía sau đầu để bộc lộ hoàn toàn hõm nách bên cần kiểm tra.

Bác sĩ bôi một lớp gel chuyên dụng lên vùng da nách nhằm loại bỏ lớp không khí giữa đầu dò và bề mặt da, giúp sóng siêu âm truyền qua thuận lợi. Sau đó, đầu dò phẳng tần số cao được di chuyển quét dọc theo các nhóm hạch nách từ nông đến sâu. Bác sĩ sẽ dừng lại ở các cấu trúc nghi ngờ để đo đạc kích thước theo ba chiều và bật chế độ siêu âm Doppler màu nhằm đánh giá phổ mạch máu nuôi dưỡng bên trong hạch. Sau khi hoàn tất, người bệnh chỉ cần lau sạch gel bằng khăn giấy mềm.

Đặc điểm nhận biết hạch nách lành tính và nghi ngờ ác tính

Trên hình ảnh siêu âm, một hạch nách bình thường hoặc hạch phản ứng lành tính thường có hình bầu dục dẹt, trục dài song song với mặt da, ranh giới rõ ràng, vỏ hạch mỏng đều và rốn hạch tăng âm nằm ở trung tâm. Lưu lượng mạch máu trên siêu âm Doppler thường phân bố hài hòa từ cuống rốn hạch đi ra. Tình trạng này hay gặp sau các đợt sốt, viêm họng, nhiễm trùng da hoặc sau khi tiêm vaccine.

Ngược lại, hạch nách nghi ngờ ác tính thường có xu hướng biến đổi thành hình tròn, vỏ hạch dày không đều hoặc mất hoàn toàn cấu trúc rốn hạch trung tâm. Bờ của hạch có thể mờ, xuất hiện tình trạng vi vôi hóa hoặc vùng hoại tử bên trong. Khi quan sát qua Doppler màu, mạch máu thường phân bố hỗn loạn ở vùng ngoại vi hạch. Những đặc điểm này là tín hiệu cảnh báo để bác sĩ chỉ định thêm xét nghiệm chuyên sâu nhằm tìm kiếm căn nguyên bệnh.

Lưu ý an toàn

Kết quả siêu âm hạch nách chỉ mang tính chất định hướng chẩn đoán hình ảnh và không thay thế kết luận giải phẫu bệnh. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý nắn bóp, đắp lá thuốc dân gian hoặc tự dùng kháng sinh, kháng viêm khi thấy hạch nách sưng đau. Mọi bất thường cần được bác sĩ chuyên khoa ung bướu hoặc nội khoa thăm khám trực tiếp để xác định đúng nguyên nhân và chỉ định can thiệp an toàn.

Tóm tắt

Siêu âm hạch nách là phương pháp thăm dò hình ảnh ban đầu có giá trị cao, an toàn và dễ thực hiện để kiểm tra hệ thống hạch bạch huyết. Việc chủ động đi khám khi phát hiện bất thường vùng nách giúp người bệnh nắm bắt thời điểm theo dõi hoặc can thiệp y tế phù hợp. Mọi kết luận cần dựa trên đánh giá toàn diện của bác sĩ chuyên khoa thay vì tự phán đoán.