Siêu âm đầu dò có phát hiện tắc vòi trứng không và các phương pháp kiểm tra chính xác

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Siêu âm đầu dò âm đạo là phương pháp chẩn đoán hình ảnh phụ khoa phổ biến, giúp khảo sát cấu trúc tử cung, hai buồng trứng và các cơ quan trong vùng chậu. Rất nhiều chị em băn khoăn liệu siêu âm đầu dò có phát hiện tắc vòi trứng hay không khi đi khám kiểm tra sức khỏe sinh sản định kỳ hoặc tìm nguyên nhân chậm có con.

Trên thực tế lâm sàng, siêu âm đầu dò thông thường không thể khẳng định vòi trứng có bị tắc nghẽn hay không nếu chỉ tắc đơn thuần mà không kèm theo biến chứng giãn ứ dịch. Khi vòi trứng ở trạng thái khỏe mạnh hoặc tắc xẹp, kích thước ống dẫn rất nhỏ nên sóng siêu âm thông thường không thể ghi nhận được đường đi và độ thông suốt bên trong lòng ống.

Chính vì vậy, để đánh giá chính xác độ lưu thông của vòi trứng, các bác sĩ sản phụ khoa cần phối hợp thêm các kỹ thuật chẩn đoán chuyên sâu như chụp X-quang tử cung vòi trứng có thuốc cản quang hoặc siêu âm bơm chất cản âm chuyên dụng. Việc hiểu rõ giới hạn của từng phương pháp giúp người bệnh chủ động lựa chọn quy trình thăm khám phù hợp dưới sự tư vấn của nhân viên y tế.

Siêu âm đầu dò có phát hiện tắc vòi trứng không là gì?

Vòi trứng, hay còn gọi là vòi tử cung hoặc ống dẫn trứng, là hai ống dẫn mỏng nối liền buồng trứng với buồng tử cung. Bộ phận này giữ vai trò thiết yếu trong quá trình thụ thai tự nhiên, là nơi tinh trùng gặp noãn để thụ tinh và vận chuyển phôi thai đã thụ tinh vào làm tổ trong buồng tử cung. Khi vòi trứng bị chít hẹp hoặc tắc nghẽn do viêm nhiễm, xơ dính hoặc tổn thương sau can thiệp, đường di chuyển của giao tử và phôi thai sẽ bị cản trở, dẫn đến nguy cơ vô sinh hiếm muộn hoặc mang thai ngoài tử cung. Siêu âm đầu dò âm đạo sử dụng đầu dò tần số cao đưa vào trong âm đạo nhằm quan sát cận cảnh các tạng vùng tiểu khung. Tuy nhiên, do thành vòi trứng rất mỏng và mềm, lòng ống xẹp tự nhiên khi không chứa dịch, hình ảnh siêu âm thông thường chỉ có thể khảo sát gián tiếp một số tổn thương nhất định chứ không thể tái hiện toàn bộ lòng vòi trứng một cách rõ nét.

Khả năng phát hiện tắc vòi trứng của siêu âm đầu dò thông thường

Trong điều kiện bình thường, vòi trứng có kích thước đường kính rất nhỏ, cấu trúc mềm mại và thường nằm nép sau các quai ruột hoặc nếp gấp phúc mạc. Sóng âm từ đầu dò âm đạo chỉ hiển thị rõ ranh giới của các cơ quan có mật độ mô đặc hoặc chứa dịch tự nhiên như cơ tử cung, nội mạc tử cung và các nang noãn trong buồng trứng. Do đó, nếu vòi trứng chỉ bị bít tắc một đoạn mà không phát sinh tình trạng ứ đọng dịch nhầy hoặc mủ, bác sĩ siêu âm hầu như không thể nhìn thấy vòi trứng trên màn hình, đồng nghĩa với việc không thể xác định được vòi trứng đang thông suốt hay đã bị tắc. Đây là giới hạn kỹ thuật tự nhiên của siêu âm ngả âm đạo tiêu chuẩn. Việc kết quả siêu âm ghi nhận hai phần phụ bình thường chỉ phản ánh không thấy khối u, áp xe hay nang bất thường, chứ không đồng nghĩa với việc vòi trứng hoàn toàn thông thoáng và đảm bảo chức năng sinh sản.

Dấu hiệu bất thường tại vòi trứng có thể quan sát qua siêu âm đầu dò

Mặc dù không đánh giá được độ thông của vòi trứng xẹp, siêu âm đầu dò lại có giá trị rất cao trong việc phát hiện những bệnh lý gây biến đổi cấu trúc nặng nề tại vòi trứng. Điển hình nhất là tình trạng ứ dịch vòi trứng, thường xảy ra khi đoạn loa vòi hoặc đoạn bóng bị dính tắc hoàn toàn khiến dịch tiết sinh lý không thoát ra ngoài được. Trên màn hình siêu âm, bác sĩ có thể nhận diện hình ảnh cấu trúc dạng ống giãn nở ngoằn ngoèo, chứa dịch đồng nhất hoặc không đồng nhất, đôi khi kèm các nếp gấp niêm mạc tạo hình ảnh vách ngăn không hoàn toàn. Ngoài ra, siêu âm đầu dò còn giúp phát hiện các khối áp xe vòi trứng buồng trứng trong đợt viêm vùng chậu cấp tính, tình trạng dính vùng chậu gián tiếp qua dấu hiệu các cơ quan kém di động khi ấn đầu dò, hoặc khối thai bất thường làm tổ trong vòi trứng.

Các phương pháp chẩn đoán độ thông vòi trứng chuyên sâu hiện nay

Khi cần kiểm tra chính xác sự thông suốt của vòi trứng trong quy trình thăm khám vô sinh hiếm muộn, bác sĩ chuyên khoa thường chỉ định những kỹ thuật chuyên biệt có bơm chất dẫn lưu qua cổ tử cung. Phương pháp phổ biến nhất là chụp X-quang tử cung vòi trứng có thuốc cản quang, hay còn gọi là kỹ thuật chụp HSG. Thuốc cản quang được bơm từ từ vào buồng tử cung và tràn qua hai vòi trứng ra khoang phúc mạc; qua các phim chụp X-quang nối tiếp, bác sĩ sẽ thấy rõ hình thái buồng tử cung và đánh giá vòi trứng có thông, tắc đoạn nào hay hạn chế lan tỏa thuốc. Một kỹ thuật hiện đại khác là siêu âm bơm bọt cản âm hoặc nước muối sinh lý, giúp khảo sát dòng chảy chất cản âm qua vòi trứng dưới màn hình siêu âm trực tiếp mà không cần tiếp xúc tia X. Trong các ca phức tạp, nội soi ổ bụng kết hợp bơm chất màu được xem là tiêu chuẩn vàng giúp vừa chẩn đoán vừa can thiệp gỡ dính trực tiếp.

Thời điểm nữ giới nên chủ động kiểm tra độ lưu thông vòi trứng

Không phải mọi phụ nữ đến khám phụ khoa định kỳ đều cần làm các can thiệp thăm dò vòi trứng. Chỉ định kiểm tra thường được đưa ra khi một cặp đôi đã quan hệ tình dục đều đặn và không dùng biện pháp tránh thai trong vòng sáu tháng đến một năm nhưng chưa thụ thai, đặc biệt ở phụ nữ trên ba mươi lăm tuổi. Ngoài ra, những chị em có tiền sử mắc bệnh viêm vùng chậu, từng phẫu thuật vùng bụng chậu như mổ ruột thừa viêm vỡ hoặc phẫu thuật bóc u buồng trứng, có bệnh lý lạc nội mạc tử cung hoặc từng bị thai ngoài tử cung cũng thuộc nhóm nguy cơ cao bị tổn thương dính tắc vòi trứng. Thăm khám sớm tại các cơ sở y tế chuyên khoa sản phụ khoa giúp phát hiện kịp thời các cản trở cơ học, từ đó bác sĩ sẽ tư vấn lộ trình hỗ trợ sinh sản thích hợp nhất cho từng trường hợp cụ thể.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục y học đại chúng, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Các thủ thuật kiểm tra vòi trứng có bơm chất cản quang hoặc nội soi là can thiệp y tế có điều kiện chỉ định nghiêm ngặt, đòi hỏi loại trừ tình trạng nhiễm trùng cấp tính và loại trừ mang thai. Người bệnh không nên tự ý tìm kiếm các bài thuốc dân gian hoặc phương pháp tự thông vòi trứng không có cơ sở khoa học để tránh nguy cơ viêm nhiễm lan rộng và tổn thương đường sinh dục vĩnh viễn.

Tóm tắt

Tóm lại, siêu âm đầu dò thông thường không thể khẳng định độ thông suốt của vòi trứng trừ khi có tổn thương ứ dịch rõ rệt. Để biết chính xác tình trạng vòi trứng của mình, chị em nên đến các bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa phụ sản để được bác sĩ thăm khám và chỉ định phương pháp chẩn đoán chuyên sâu phù hợp, giúp bảo vệ toàn diện sức khỏe sinh sản.