Say rượu có nên bôi dầu gió không và những rủi ro sức khỏe cần biết

Say rượu có nên bôi dầu gió không?

Dầu gió là chế phẩm quen thuộc chứa các thành phần tinh dầu bay hơi như tinh dầu bạc hà (menthol), long não (camphor) và methyl salicylate. Những hoạt chất này có tác dụng kích thích thụ thể cảm giác trên da, tạo cảm giác the mát tức thì rồi ấm nóng cục bộ giúp giảm nghẹt mũi, nhức đầu hoặc đau mỏi cơ nhẹ.

Khi uống rượu bia, lượng cồn (ethanol) trong máu sẽ ức chế trung tâm điều hòa thân nhiệt ở vùng dưới đồi và làm giãn nở các mạch máu ngoại vi dưới da. Cơ thể lúc này liên tục tỏa nhiệt ra ngoài dù nhiệt độ lõi bên trong đang giảm. Việc dùng thêm dầu gió trong trạng thái này sẽ gây xáo trộn nghiêm trọng cơ chế điều nhiệt tự nhiên của cơ thể.

Nguy cơ hạ thân nhiệt và rối loạn vận mạch khi thoa dầu gió

Nguy cơ lớn nhất khi bôi dầu gió cho người say rượu là hạ thân nhiệt đột ngột. Cồn khiến các mao mạch dưới da giãn nở tối đa, tạo cảm giác nóng bừng giả tạo trong khi cơ thể đang mất nhiệt rất nhanh. Tinh dầu bạc hà trong dầu gió tiếp tục kích hoạt thụ thể lạnh và thúc đẩy máu dồn nhiều hơn ra ngoại vi.

Sự cộng hưởng này làm quá trình tán nhiệt diễn ra ồ ạt, khiến thân nhiệt trung tâm tụt xuống mức nguy hiểm. Người say rượu có thể rơi vào trạng thái lạnh run, rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp sâu hoặc thậm chí đột quỵ do thiếu máu cục bộ nuôi não và tim.

Tác hại của các hoạt chất tinh dầu đối với cơ thể người say

Dầu gió thường chứa nồng độ đáng kể methyl salicylate và long não. Bình thường, gan có thể chuyển hóa các chất này an toàn. Tuy nhiên, khi say rượu, gan phải dồn toàn bộ nguồn lực enzyme để chuyển hóa ethanol và đào thải độc chất acetaldehyde, khiến khả năng thanh thải các hoạt chất khác bị ngưng trệ.

Đồng thời, mạng lưới mạch máu đang giãn rộng làm tăng mức độ hấp thu tinh dầu qua da vào tuần hoàn chung. Lượng lớn hoạt chất ngấm vào máu có thể gây kích ứng da, buồn nôn, đau đầu dữ dội và tăng nguy cơ co giật ở người đang bị ức chế thần kinh do cồn.

Những thói quen sai lầm khi dùng dầu gió cho người say

Một sai lầm phổ biến là dùng dầu gió để cạo gió cho người say rượu. Nồng độ cồn cao khiến thành mạch máu trở nên mỏng manh và dễ vỡ. Động tác cạo gió dễ làm vỡ các mao mạch, gây bầm tím, xuất huyết mô mềm diện rộng và tăng nguy cơ viêm nhiễm dưới da.

Thói quen đưa dầu gió sát mũi để ngửi hoặc bôi quanh thái dương cũng tiềm ẩn rủi ro kích ứng đường hô hấp, dễ gây co thắt phế quản ở người nhạy cảm. Nghiêm trọng nhất là hành vi nhỏ dầu gió vào nước để uống, điều này có thể gây bỏng niêm mạc thực quản, loét dạ dày cấp tính và ngộ độc đường tiêu hóa.

Cách chăm sóc an toàn cho người say rượu thay vì bôi dầu

Thay vì dùng dầu gió, người thân cần hỗ trợ người say bằng các biện pháp giữ ấm và bảo vệ đường thở. Hãy để người say nằm nghỉ ở nơi kín gió, đắp chăn mỏng và luôn đặt người bệnh ở tư thế nằm nghiêng một bên nhằm tránh nguy cơ sặc chất nôn vào phổi dẫn đến ngạt thở.

Khi người say còn tỉnh táo, có thể bổ sung nước lọc, nước oresol bù điện giải hoặc cháo loãng ấm để ổn định đường huyết. Tuyệt đối không cho người say uống cà phê, nước ngọt có ga hay dùng thuốc giảm đau chứa paracetamol vì rất dễ gây tổn thương tế bào gan cấp tính.

Lưu ý an toàn

Không để người say rượu nằm một mình mà không có người theo dõi. Cần lập tức đưa người bệnh đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu ngộ độc rượu nặng như hôn mê, gọi hỏi không đáp ứng, nhịp thở chậm dưới 8 lần một phút hoặc ngắt quãng, da tím tái, hạ thân nhiệt sâu, nôn ra máu hoặc co giật. Thông tin này nhằm mục đích phổ biến kiến thức, không thay thế cho chẩn đoán hay cấp cứu y tế.

Tóm tắt

Bôi dầu gió khi say rượu không giúp giải rượu mà còn gia tăng nguy cơ hạ thân nhiệt và ngộ độc hoạt chất. Chăm sóc đúng cách bằng việc giữ ấm, đặt nằm nghiêng an toàn, bổ sung nước ấm và theo dõi sát triệu chứng là giải pháp khoa học giúp người say hồi phục an toàn.