Sau sinh mổ có bị băng huyết không và những điều sản phụ cần lưu ý

Băng huyết sau sinh mổ là gì?

Băng huyết sau sinh mổ là tình trạng mất máu vượt quá mức kiểm soát sinh lý trong hoặc sau khi phẫu thuật lấy thai, thường được định lượng từ một nghìn mililit máu trở lên hoặc bất kỳ lượng máu mất nào gây ảnh hưởng xấu đến các chỉ số sinh tồn của sản phụ. Biến chứng này có thể xảy ra sớm trong vòng hai mươi bốn giờ đầu sau mổ hoặc xuất hiện muộn từ ngày thứ hai đến vài tuần sau sinh.

Mặc dù kỹ thuật phẫu thuật hiện đại và các phương tiện hồi sức đã cải thiện đáng kể độ an toàn của sinh mổ, băng huyết vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây biến chứng sản khoa nặng nề. Mất máu quá nhiều có thể dẫn đến suy sụp tuần hoàn, rối loạn đông máu tiêu thụ, suy thận cấp, tổn thương các cơ quan nội tạng và đòi hỏi phải truyền máu khối lượng lớn. Việc trang bị kiến thức theo dõi hậu phẫu là yêu cầu bắt buộc đối với mọi gia đình có sản phụ sinh con bằng phương pháp mổ.

Khả năng xảy ra băng huyết sau phẫu thuật lấy thai và nguyên nhân chính

Sinh mổ hoàn toàn có thể bị băng huyết, thậm chí lượng máu mất trung bình trong một ca phẫu thuật lấy thai thường cao hơn so với sinh ngả âm đạo. Băng huyết sau sinh mổ được xác định khi lượng máu mất vượt quá mức cho phép trong hoặc sau phẫu thuật, đe dọa trực tiếp đến huyết động của người mẹ.

Nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến tình trạng này là đờ tử cung, xảy ra khi các sợi cơ tử cung mất khả năng co hồi sau khi em bé và bánh nhau đã ra ngoài. Khi tử cung không co chặt, các mạch máu lớn tại diện tích nhau bám không được bịt kín cơ học, khiến máu chảy ồ ạt vào lòng tử cung hoặc thoát ra ngoài qua đường âm đạo.

Bên cạnh đờ tử cung, vết rách mở rộng ngoài ý muốn ở đoạn dưới tử cung, tổn thương động mạch tử cung trong quá trình phẫu thuật, sót mô nhau thai hoặc bất thường về đông máu cũng là những căn nguyên thường gặp gây ra tai biến băng huyết trong và sau phẫu thuật lấy thai.

Dấu hiệu cảnh báo băng huyết sau mổ lấy thai cần nhận biết sớm

Sau sinh mổ, việc xuất hiện sản dịch là hiện tượng sinh lý bình thường. Tuy nhiên, nếu máu chảy qua đường âm đạo có màu đỏ tươi ồ ạt, làm ướt đẫm băng vệ sinh chuyên dụng trong vòng một giờ hoặc xuất hiện nhiều cục máu đông kích thước lớn hơn quả bóng bàn, sản phụ cần báo ngay cho nhân viên y tế.

Bên cạnh chảy máu âm đạo nhìn thấy được, băng huyết sau sinh mổ còn có thể diễn ra âm thầm dưới dạng chảy máu trong ổ bụng hoặc khối máu tụ tại vết mổ. Dấu hiệu cảnh báo lúc này bao gồm bụng chướng to dần, vết mổ đau nhức dữ dội, tụt huyết áp đột ngột, mạch đập nhanh nhưng yếu, hoa mắt, chóng mặt và vã mồ hôi lạnh.

Một số sản phụ có thể cảm thấy khó thở, thở gấp, da niêm mạc nhợt nhạt, bồn chồn lo âu hoặc lơ mơ mất ý thức. Đây là những biểu hiện chỉ điểm tình trạng sốc mất máu cấp tính cần được xử trí cấp cứu khẩn trương.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ băng huyết ở sản phụ sinh mổ

Một số sản phụ có nguy cơ bị chảy máu nhiều hơn bình thường khi tiến hành phẫu thuật lấy thai. Những trường hợp tử cung bị giãn quá mức do mang đa thai, thai to hoặc đa ối thường dễ dẫn đến hiện tượng trơ cơ tử cung, làm giảm khả năng co hồi sau mổ.

Những người có tiền sử mổ lấy thai cũ hoặc phẫu thuật bóc u xơ tử cung trước đó cũng đối mặt với nguy cơ nhau tiền đạo, nhau cài răng lược cao hơn. Khi bánh nhau bám sâu vào lớp cơ hoặc xuyên qua thành tử cung, việc bóc tách nhau trong cuộc mổ sẽ gây chảy máu dữ dội và rất khó cầm.

Ngoài ra, tình trạng chuyển dạ kéo dài trước khi quyết định mổ, nhiễm trùng ối, sản phụ bị tiền sản giật hoặc có bệnh lý rối loạn đông máu từ trước cũng là những yếu tố nguy cơ quan trọng đòi hỏi ekip phẫu thuật phải chuẩn bị sẵn phương án dự phòng.

Cách theo dõi sản dịch và chăm sóc giảm nguy cơ chảy máu hậu phẫu

Trong những ngày đầu sau mổ, sản phụ và người chăm sóc cần quan sát sát sao màu sắc, số lượng và tính chất của máu thấm trên băng vệ sinh. Sản dịch bình thường sẽ chuyển từ đỏ sẫm sang màu hồng nhạt rồi nhạt dần sau vài ngày, không kèm mùi hôi khó chịu và không tăng đột ngột về số lượng.

Sản phụ nên nhẹ nhàng xoa đáy tử cung qua thành bụng theo hướng dẫn của nữ hộ sinh để kích thích cơ tử cung co hồi tốt hơn. Đáy tử cung co tốt sẽ tạo thành một khối tròn chắc ngay dưới rốn, giúp hạn chế lượng máu tích tụ bên trong lòng tử cung.

Việc vận động sớm sau khi rút ống thông tiểu, đi tiểu đều đặn để bàng quang không chèn ép tử cung, cùng với việc cho trẻ bú mẹ sớm cũng kích thích cơ thể tiết oxytocin tự nhiên, hỗ trợ đắc lực cho quá trình co hồi tử cung và giảm thiểu nguy cơ chảy máu hậu phẫu.

Lưu ý an toàn

Thông tin về băng huyết sau sinh mổ mang tính chất giáo dục sức khỏe và hướng dẫn nhận biết nguy cơ, không thay thế cho chẩn đoán y khoa hay chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa sản. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thảo dược hay thuốc truyền miệng để cầm máu sau mổ. Khi thấy sản dịch ra nhiều bất thường kèm mệt lả, gia đình cần báo ngay cho nhân viên y tế tại bệnh viện hoặc đưa sản phụ tới cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Băng huyết sau sinh mổ là tai biến sản khoa nguy hiểm nhưng có thể phòng ngừa và kiểm soát tốt nếu được theo dõi sát sao. Sản phụ và gia đình cần chủ động quan sát lượng máu chảy, không chủ quan trước những dấu hiệu mệt lả hay choáng váng. Việc phối hợp chặt chẽ với nhân viên y tế trong giai đoạn hậu phẫu là chìa khóa bảo vệ an toàn tính mạng và sức khỏe cho người mẹ.