Sáng ngủ dậy bị nhói tim do đâu và khi nào cần đi khám?

Sáng ngủ dậy bị nhói tim do đâu và khi nào cần đi khám?

Hiện tượng sáng ngủ dậy bị nhói tim mô tả cảm giác đau nhói, châm chích hoặc thắt lại ở vùng ngực bên trái hoặc ngay sau xương ức, xuất hiện vào thời điểm người bệnh vừa tỉnh giấc hoặc bắt đầu cử động để rời khỏi giường. Cơn nhói có thể chỉ thoáng qua trong vài giây rồi biến mất hoàn toàn, nhưng cũng có thể kéo dài âm ỉ, tái diễn liên tục theo từng nhịp thở hay thay đổi theo tư thế nằm ngồi.

Vùng lồng ngực là nơi tập trung của tim, màng ngoài tim, phổi, màng phổi, thực quản và mạng lưới thần kinh cơ liên sườn phức tạp. Do các dây thần kinh cảm giác của tim và các cơ quan xung quanh cùng chia sẻ những đường dẫn truyền chung về tủy sống, não bộ đôi khi khó phân biệt chính xác vị trí phát sinh tổn thương. Do đó, một kích thích từ cơ liên sườn hay thực quản hoàn toàn có thể được cảm nhận như một cơn nhói tim thực sự.

Đau nhói vùng ngực do căng cơ thành ngực và viêm sụn sườn

Nhiều trường hợp sáng ngủ dậy bị nhói tim bắt nguồn từ tổn thương cơ xương khớp thành ngực hoặc viêm sụn sườn. Tư thế nằm co quắp, gối đầu quá cao hoặc đè nén một bên ngực suốt đêm khiến các cơ liên sườn và khớp ức sườn bị căng cứng. Khi chuông báo thức vang lên, phản xạ ngồi dậy đột ngột kéo giãn các mô đang co rút, kích hoạt cơn đau nhói như kim châm.

Cơn đau do nguyên nhân thành ngực thường có đặc điểm tăng lên rõ rệt khi người bệnh hít thở sâu, xoay vặn thân mình, ho hoặc dùng ngón tay ấn trực tiếp vào các điểm nối giữa xương sườn và xương ức. Dù gây cảm giác giật mình khó chịu, loại đau nhói này lành tính, không đe dọa trực tiếp đến tính mạng nhưng phản ánh thói quen ngủ và vận động chưa hợp lý cần được điều chỉnh.

Kích thích thực quản do bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Hệ tiêu hóa cũng là căn nguyên rất thường gặp dẫn tới hiện tượng nhói ngực khi thức giấc. Ở những người mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản, tư thế nằm ngang tạo điều kiện thuận lợi cho axit dịch vị trào ngược lên ống thực quản trong suốt giấc ngủ. Axit làm tổn thương lớp niêm mạc, kích thích các đầu mút thần kinh phân bố sau xương ức.

Khi tỉnh dậy, sự co bóp của thực quản cùng với việc thay đổi tư thế làm dấy lên cơn đau rát buốt hoặc nhói ngực dữ dội, khiến người bệnh nhầm lẫn với cơn đau thắt ngực do bệnh lý tim. Tình trạng này hay đi kèm với cảm giác ợ chua, đắng miệng, khô họng hoặc tức nặng vùng thượng vị, đặc biệt trầm trọng nếu người bệnh có thói quen ăn đêm hoặc uống rượu bia sát giờ ngủ.

Bệnh lý tim mạch và biến đổi huyết động vào đầu ngày

Buổi sáng là thời điểm hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh mẽ để chuẩn bị đánh thức cơ thể. Lúc này, hormone adrenaline và cortisol được giải phóng nhiều hơn, dẫn đến tăng huyết áp tự nhiên, tăng tần số co bóp cơ tim và sức cản mạch máu. Với người có xơ vữa động mạch vành hoặc co thắt mạch vành, lưu lượng máu nuôi dưỡng cơ tim có thể suy giảm tương đối ngay tại thời điểm thức dậy.

Thiếu máu cơ tim cục bộ có thể biểu hiện bằng cảm giác thắt nghẹt hoặc nhói buốt vùng trước tim. Đây là tín hiệu cảnh báo quan trọng không được phép bỏ qua, nhất là ở người trung niên, người cao tuổi, người có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu hoặc người hút thuốc lá lâu năm. Việc phát hiện sớm bệnh mạch vành giúp phòng ngừa hiệu quả biến cố nhồi máu cơ tim nguy hiểm.

Ảnh hưởng từ tâm lý căng thẳng và thói quen sinh hoạt

Trạng thái tâm lý căng thẳng, lo âu kéo dài hoặc rối loạn hoảng sợ cũng là thủ phạm dẫn đến cảm giác nhói tim khi vừa mở mắt. Áp lực công việc cùng giấc ngủ chập chờn kích hoạt hệ thần kinh thực vật, làm nhịp tim đập nhanh bất thường, thở nhanh nông và gây co thắt nhẹ các mạch máu ngoại vi cũng như cơ thành ngực.

Bên cạnh yếu tố tâm lý, thói quen sinh hoạt chưa khoa học cũng góp phần gây khởi phát triệu chứng. Việc ngủ trong phòng điều hòa quá lạnh khiến mạch máu ngoại biên co lại, uống nhiều cà phê hoặc trà đặc vào buổi tối làm tăng kích thích cơ tim, hay thiếu hụt khoáng chất như magie và kali cũng có thể làm tăng tính kích thích của hệ cơ tim và cơ vân, tạo nên cảm giác nhói ngực khó chịu.

Lưu ý an toàn

Bạn cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu nếu cơn nhói tim kéo dài trên mười lăm phút, đau lan lên hàm, cổ, vai gáy hoặc cánh tay trái, đi kèm khó thở dữ dội, vã mồ hôi lạnh, chóng mặt hoặc choáng ngất. Tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc giãn mạch, thuốc trợ tim hay thuốc giảm đau để tự uống tại nhà khi chưa có chẩn đoán từ bác sĩ chuyên khoa tim mạch.

Tóm tắt

Cảm giác nhói ở vùng ngực khi vừa tỉnh giấc có thể chỉ là phản xạ cơ học lành tính nhưng cũng có thể cảnh báo bệnh lý tim mạch hoặc tiêu hóa tiềm ẩn. Bạn không nên tự phán đoán hay chủ quan chịu đựng. Việc chủ động đến cơ sở y tế thăm khám sớm sẽ giúp xác định chính xác nguồn gốc cơn đau, giải tỏa lo âu và bảo vệ sức khỏe tim mạch an toàn, hiệu quả.