Sạn vôi ở mắt hình thành do đâu và có nên tự chữa tại nhà?

Sạn vôi ở mắt là gì?

Sạn vôi ở mắt, hay còn gọi trong y khoa là vôi hóa kết mạc, là hiện tượng tích tụ các chất lắng đọng canxi photphat kết hợp cùng các mảnh vụn tế bào biểu mô đã thoái hóa bên dưới lớp kết mạc mi mắt. Những nốt sạn này thường có kích thước nhỏ li ti như hạt cát, màu vàng đục hoặc trắng ngà, có thể xuất hiện đơn độc hoặc thành từng đám nhỏ rải rác ở kết mạc sụn mi trên hoặc mi dưới.

Trong đa số trường hợp, khi sạn vôi còn nằm sâu dưới màng kết mạc, chúng hoàn toàn vô hại và không gây ra bất kỳ triệu chứng khó chịu nào cho người bệnh. Tuy nhiên, theo thời gian, một số nốt sạn có xu hướng lớn dần và trồi lên bề mặt kết mạc. Khi nhô lên, nốt sạn sẽ liên tục cọ xát vào bề mặt nhãn cầu mỗi lần chớp mắt, gây ra cảm giác cộm xốn như có hạt cát lọt vào trong mắt, làm mắt đỏ, chảy nước mắt và tăng nguy cơ gây trầy xước biểu mô giác mạc nếu không được can thiệp đúng lúc.

Các nguyên nhân dẫn đến sự hình thành sạn vôi ở mắt

Sạn vôi ở kết mạc thường hình thành do phản ứng lắng đọng canxi cùng các mảnh vụn tế bào biểu mô kết mạc thoái hóa. Quá trình này hay xuất hiện ở những người có tiền sử viêm kết mạc mạn tính kéo dài, bệnh mắt hột hoặc tình trạng khô mắt mạn tính khiến bề mặt nhãn cầu liên tục bị kích ứng.

Bên cạnh yếu tố viêm nhiễm, sự lão hóa tự nhiên của mô kết mạc theo tuổi tác cũng là nguyên nhân phổ biến. Những người thường xuyên tiếp xúc với khói bụi, ánh nắng mặt trời, hóa chất độc hại mà không có biện pháp bảo hộ mắt thích hợp cũng đối mặt với nguy cơ tích tụ sạn vôi cao hơn bình thường. Ngoài ra, việc cơ địa từng người có xu hướng lắng đọng muối khoáng hoặc biến đổi bài tiết của các tuyến tại bờ mi cũng góp phần thúc đẩy sự hình thành của các nốt sạn này.

Vì sao không nên tự điều trị sạn vôi ở mắt tại nhà

Nhiều người bệnh khi cảm thấy cộm xốn thường tìm cách tự khêu, nặn hoặc dùng các dụng cụ nhọn để lấy sạn vôi tại nhà. Đây là hành động cực kỳ nguy hiểm có thể dẫn đến rách biểu mô kết mạc, trầy xước giác mạc và đưa vi khuẩn vào sâu bên trong mắt gây viêm loét hoặc nhiễm trùng nhãn cầu nặng nề.

Các biện pháp dân gian như xông hơi bằng lá cây, nhỏ các loại dung dịch tự pha chế cũng tiềm ẩn nguy cơ gây bỏng hóa chất, dị ứng và tổn thương tế bào biểu mô mắt. Mắt là cơ quan vô cùng nhạy cảm và dễ tổn thương vĩnh viễn nếu có can thiệp thô bạo. Mọi thủ thuật can thiệp vào kết mạc đều bắt buộc phải do bác sĩ chuyên khoa mắt thực hiện trong điều kiện vô trùng với dụng cụ chuyên dụng và kính hiển vi khám mắt chuyên sâu. Do đó, người bệnh tuyệt đối không được tự ý điều trị sạn vôi tại nhà dưới bất kỳ hình thức nào.

Quy trình can thiệp và xử trí y khoa an toàn đối với sạn vôi ở mắt

Quy trình xử lý sạn vôi tại cơ sở y tế diễn ra nhanh chóng, nhẹ nhàng và an toàn. Đầu tiên, bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ thăm khám mắt dưới máy sinh hiển vi để đánh giá chính xác vị trí, kích thước và độ nông sâu của từng nốt sạn vôi, cũng như kiểm tra tình trạng giác mạc xem có bị tổn thương do cọ xát hay không.

Nếu nốt sạn vôi đã nhô lên bề mặt kết mạc gây cộm xốn, bác sĩ sẽ nhỏ thuốc tê bề mặt nhãn cầu để người bệnh hoàn toàn không cảm thấy đau đớn. Sau đó, bằng một đầu kim vô trùng chuyên dụng, bác sĩ sẽ gạt nhẹ để lấy nốt sạn vôi ra ngoài một cách chuẩn xác, hạn chế tối đa tổn thương mô lành. Sau thủ thuật, người bệnh thường được kê đơn thuốc nhỏ mắt kháng sinh dự phòng kết hợp nước mắt nhân tạo để hỗ trợ biểu mô kết mạc nhanh chóng hồi phục trong vài ngày.

Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa sạn vôi ở mắt tái phát

Để hạn chế sự xuất hiện cũng như nguy cơ tái phát của sạn vôi ở mắt, việc duy trì thói quen chăm sóc mắt khoa học đóng vai trò then chốt. Người bệnh nên đeo kính bảo hộ hoặc kính râm khi ra ngoài đường nhằm bảo vệ mắt khỏi tác động tiêu cực của gió, bụi bẩn, tia cực tím và các dị vật trong không khí.

Bên cạnh đó, cần chú ý giữ gìn vệ sinh bờ mi sạch sẽ mỗi ngày, không dụi mắt khi cảm thấy ngứa hoặc cộm xốn. Nếu làm việc nhiều với màn hình máy tính hoặc trong môi trường máy lạnh khô hanh, nên sử dụng nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản theo tư vấn y khoa để giữ ẩm cho bề mặt nhãn cầu. Điều trị dứt điểm các bệnh lý bề mặt nhãn cầu như viêm kết mạc, viêm bờ mi mạn tính cũng là biện pháp hữu hiệu giúp ngăn ngừa lắng đọng canxi mới.

Lưu ý an toàn

Các thông tin sức khỏe trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định của bác sĩ nhãn khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng kim, tăm bông hay các dụng cụ sắc nhọn để tác động vào mắt, không tự mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có đơn. Khi mắt có biểu hiện đau nhức, nhìn mờ hoặc đỏ kéo dài, cần đến bệnh viện chuyên khoa mắt ngay lập tức.

Tóm tắt

Sạn vôi ở mắt là tình trạng lành tính nhưng đòi hỏi sự chăm sóc đúng cách và can thiệp y tế chuẩn xác. Việc từ bỏ thói quen tự ý xử trí tại nhà và chủ động thăm khám chuyên khoa mắt sẽ giúp bảo vệ giác mạc, loại bỏ triệu chứng cộm vướng khó chịu và duy trì thị lực khỏe mạnh dài lâu.