Sạn vôi ở mắt: Nguyên nhân, cách điều trị và biện pháp phòng ngừa

Sạn vôi ở mắt là gì?

Sạn vôi ở mắt, còn được gọi trong y khoa là sỏi kết mạc, là những tổn thương dạng hạt nhỏ li ti có màu vàng nhạt hoặc trắng đục nằm ở mặt trong của kết mạc mi trên hoặc mi dưới. Bản chất của các hạt này không phải là sự dư thừa canxi trong toàn bộ cơ thể như nhiều người lầm tưởng, mà là sản phẩm tích tụ cục bộ của các tế bào biểu mô kết mạc thoái hóa, dịch nhầy của tuyến bã nhờn cùng với sự lắng đọng thứ phát của muối canxi.

Số lượng sạn vôi có thể chỉ là một vài hạt đơn độc hoặc mọc thành từng chùm rải rác. Chúng thường bám sâu trong lớp mô dưới kết mạc và không gây đau đớn nếu nằm phẳng. Tuy nhiên, khi các hạt này lớn dần, nhô lên khỏi bề mặt kết mạc mi và cọ xát vào giác mạc trong mỗi cử động chớp mắt, bề mặt nhãn cầu sẽ bị kích thích liên tục, tạo ra cảm giác cộm rát như có dị vật kẹt bên trong.

Biểu hiện thường gặp khi bị sạn vôi ở mắt

Ở giai đoạn đầu khi các nốt lắng đọng còn nhỏ và nằm sâu dưới màng kết mạc, người bệnh thường không có biểu hiện rõ rệt và chỉ tình cờ phát hiện khi đi khám mắt. Khi kích thước hạt vôi lớn dần hoặc trồi lên bề mặt kết mạc mi, chúng sẽ cọ xát trực tiếp vào giác mạc mỗi khi chớp mắt.

Triệu chứng điển hình nhất là cảm giác cộm xốn liên tục giống như có hạt cát rơi vào trong mắt. Người bệnh thường xuyên bị chảy nước mắt, đỏ mắt, ngứa ngáy và nhạy cảm hơn với ánh sáng. Việc chớp mắt liên tục hoặc dụi mắt có thể làm tình trạng kích ứng tăng lên, thậm chí gây trầy xước bề mặt giác mạc dẫn đến đau nhức và nhìn mờ tạm thời.

Những nguyên nhân dẫn đến hình thành sạn vôi mắt

Sạn vôi mắt hình thành chủ yếu do phản ứng viêm mạn tính kéo dài tại bề mặt nhãn cầu. Tình trạng viêm kết mạc mạn tính do vi khuẩn, dị ứng thời tiết hoặc khói bụi ô nhiễm làm các tế bào biểu mô kết mạc bong tróc kết tụ lại cùng chất nhầy của tuyến bã nhờn.

Bên cạnh đó, hội chứng khô mắt mạn tính và tình trạng rối loạn chức năng tuyến Meibomius ở bờ mi cũng là yếu tố thuận lợi khiến dịch nhờn ứ đọng và biến chất. Quá trình lắng đọng muối canxi photphat diễn ra chậm rãi theo thời gian, dần dần hóa cứng thành các hạt màu vàng nhạt hoặc trắng đục. Những người thường xuyên tiếp xúc với môi trường nhiều bụi bẩn, làm việc máy tính liên tục hoặc phụ nữ trang điểm mắt đậm mà không tẩy trang kỹ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Phương pháp điều trị và loại bỏ sạn vôi ở mắt

Khi hạt vôi đã trồi lên gây cộm rát giác mạc, biện pháp xử trí triệt để nhất là thực hiện thủ thuật gắp sạn vôi tại cơ sở chuyên khoa mắt. Bác sĩ nhãn khoa sẽ thăm khám bằng sinh hiển vi để xác định chính xác vị trí và mức độ nhô của từng hạt.

Quy trình thực hiện bắt đầu bằng việc nhỏ thuốc tê bề mặt để người bệnh không cảm thấy đau đớn. Sau đó, bác sĩ lật mi mắt và dùng đầu kim vô khuẩn chuyên dụng nhẹ nhàng gạt hoặc khêu từng hạt vôi ra khỏi màng kết mạc. Toàn bộ quá trình diễn ra nhanh chóng trong vài phút. Sau thủ thuật, bệnh nhân thường được kê dung dịch kháng sinh nhỏ mắt kết hợp nước mắt nhân tạo trong vài ngày để phòng ngừa nhiễm khuẩn và giúp niêm mạc mắt hồi phục nhanh. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý can thiệp tại nhà.

Hướng dẫn chăm sóc và phòng ngừa tái phát sạn vôi mắt

Để ngăn ngừa sạn vôi hình thành và tái phát sau can thiệp, việc giữ gìn vệ sinh bờ mi và bảo vệ bề mặt nhãn cầu đóng vai trò then chốt. Người bệnh nên rửa mắt hàng ngày bằng nước muối sinh lý đẳng trương và vệ sinh bờ mi bằng dung dịch chuyên dụng hoặc gạc ẩm sạch.

Chườm ấm mắt từ năm đến mười phút mỗi ngày giúp làm thông thoáng các tuyến nhờn Meibomius, giảm thiểu tình trạng ứ đọng dịch nhờn. Khi đi ra ngoài đường, cần đeo kính râm hoặc kính bảo hộ để chắn gió bụi và tia cực tím. Với người làm việc văn phòng, nên áp dụng quy tắc nghỉ ngơi cho mắt đều đặn, nhỏ nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản để duy trì độ ẩm tự nhiên, đồng thời hạn chế tối đa thói quen đưa tay lên dụi mắt.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa. Khi mắt xuất hiện triệu chứng cộm rát kéo dài, đỏ mắt hoặc nhìn mờ, người bệnh cần đến bệnh viện mắt hoặc phòng khám chuyên khoa nhãn khoa để được thăm khám cẩn thận. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Sạn vôi ở mắt tuy là tổn thương lành tính nhưng có thể gây cộm rát kéo dài và ảnh hưởng đến giác mạc nếu không được xử lý đúng cách. Việc duy trì thói quen vệ sinh mắt sạch sẽ, điều trị dứt điểm viêm kết mạc và kiểm tra nhãn khoa định kỳ là giải pháp tốt nhất giúp bảo vệ thị lực và ngăn ngừa biến chứng.