Sái quai hàm để lâu có sao không và những ảnh hưởng sức khỏe
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Sái quai hàm là tình trạng chệch vị trí của lồi cầu xương hàm dưới ra khỏi hõm khớp thái dương hàm, khiến người bệnh gặp khó khăn trong việc cử động miệng và đau nhức dữ dội. Nhiều người chủ quan cho rằng tình trạng này có thể tự khỏi hoặc cố gắng tự nắn chỉnh tại nhà mà không đến cơ sở y tế.
Trên thực tế, việc trì hoãn điều trị khiến khớp và dây chằng bao quanh bị kéo giãn quá mức, làm tăng nguy cơ tổn thương cấu trúc nâng đỡ. Việc hiểu rõ những nguy cơ khi để sái quai hàm kéo dài giúp người bệnh chủ động tìm kiếm sự trợ giúp y khoa kịp thời, tránh các di chứng ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng ăn nhai và giao tiếp hàng ngày.
Sái quai hàm để lâu có sao không?
Khớp thái dương hàm là một trong những khớp phức tạp nhất trên cơ thể người, chịu trách nhiệm cho các chuyển động nhai, nuốt, nói và biểu cảm khuôn mặt. Khi xảy ra sái quai hàm, đĩa khớp và chỏm lồi cầu bị lệch khỏi ổ khớp tiếp khớp ở xương thái dương. Tình trạng này có thể xuất hiện sau chấn thương, ngáp quá lớn, cười to đột ngột hoặc mở miệng rộng trong thời gian dài. Nếu được can thiệp nắn chỉnh trong những giờ đầu bởi nhân viên y tế chuyên khoa, khớp thường trở về vị trí sinh lý dễ dàng và hồi phục tương đối nhanh. Ngược lại, nếu để lâu không xử lý, các sợi cơ xung quanh co thắt dữ dội, dây chằng lỏng lẻo hoặc xơ hóa, khiến việc đưa hàm về trạng thái ban đầu trở nên phức tạp và để lại nhiều hệ lụy cho sức khỏe răng hàm mặt.
Khả năng chuyển thành trật khớp thái dương hàm mạn tính tái phát
Khi sái quai hàm không được cố định và điều trị đúng kỹ thuật trong giai đoạn cấp tính, bao khớp và hệ thống dây chằng xung quanh sẽ bị giãn dài vĩnh viễn hoặc suy yếu dần. Điều này làm mất đi khả năng giữ chỏm xương hàm cố định trong hõm khớp. Hậu quả là người bệnh rất dễ bị sái quai hàm tái diễn nhiều lần, thậm chí chỉ cần một cử động thông thường như nói chuyện, ngáp nhẹ hoặc cắn thức ăn dai cũng có thể làm khớp bật ra ngoài. Trật khớp mạn tính khiến chất lượng cuộc sống suy giảm nghiêm trọng, người bệnh luôn mang tâm lý lo sợ miệng bị lệch hay không thể khép lại bất cứ lúc nào. Khi tình trạng tái diễn trở thành thói quen giải phẫu, việc can thiệp bằng các biện pháp nắn chỉnh bảo tồn thông thường sẽ ít mang lại hiệu quả bền vững và có thể cần đến phẫu thuật chỉnh hình khớp.
Gây đau nhức lan tỏa và co thắt cơ vùng mặt
Khớp thái dương hàm nằm rất gần các nhánh thần kinh cảm giác quan trọng và hệ thống cơ nhai phức tạp như cơ cắn, cơ thái dương và cơ chân bướm. Khi khớp bị lệch trong thời gian dài, các nhóm cơ này buộc phải co thắt liên tục để giữ cân bằng tạm thời cho khuôn mặt. Sự co kéo bất thường tạo ra những cơn đau nhức cục bộ tại vùng trước tai rồi lan nhanh lên thái dương, đỉnh đầu, góc hàm và vùng cổ gáy. Người bệnh thường xuất hiện cảm giác đau nhói như điện giật hoặc đau ê ẩm kéo dài cả ngày lẫn đêm. Cơn đau không chỉ gây mệt mỏi, mất ngủ kéo dài mà còn dễ khiến người bệnh chẩn đoán nhầm sang các bệnh lý thần kinh hoặc viêm tai giữa, dẫn đến việc điều trị sai hướng và kéo dài thời gian bệnh.
Rối loạn chức năng ăn nhai và ảnh hưởng hệ tiêu hóa
Hàm dưới bị lệch vị trí khiến hai cung răng hàm trên và hàm dưới không thể tiếp xúc ăn khớp với nhau, dẫn đến hiện tượng sai lệch khớp cắn nghiêm trọng. Người bệnh không thể cắn, xé hoặc nghiền nát thức ăn một cách bình thường. Mỗi lần cố gắng cử động nhai đều gây đau buốt dữ dội hoặc phát ra tiếng kêu lục cục, lạo xạo trong khớp. Do chức năng nhai bị gián đoạn, người bệnh thường có xu hướng chỉ ăn các món lỏng, nuốt vội hoặc bỏ bữa vì khó chịu. Về lâu dài, thức ăn chưa được nhai kỹ khi xuống dạ dày sẽ làm tăng áp lực tiêu hóa, gây đầy hơi, khó tiêu, đau dạ dày và suy dinh dưỡng. Cùng với đó, tình trạng lệch hàm kéo dài còn làm biến đổi sự cân đối của cơ mặt, khiến một bên mặt bị teo hoặc mất cân xứng thẩm mỹ.
Nguy cơ xơ hóa và biến dạng khớp thái dương hàm
Một trong những biến chứng nguy hiểm nhất khi để sái quai hàm kéo dài mà không có can thiệp y tế là quá trình viêm dính và xơ hóa cấu trúc khớp. Dịch khớp bị rối loạn bài tiết, đĩa sụn khớp thoái hóa, mỏng dần và có thể bị rách hoặc vỡ. Quá trình viêm mạn tính kéo dài kích thích các mô sợi phát triển bất thường, dẫn đến tình trạng dính khớp xơ hoặc dính khớp xương. Khi biến chứng này xảy ra, biên độ há miệng của người bệnh sẽ bị thu hẹp đáng kể, đôi khi chỉ há được một khoảng cách rất nhỏ dưới một đốt ngón tay hoặc cứng hàm hoàn toàn. Việc khôi phục lại khả năng vận động tự nhiên của xương hàm lúc này đòi hỏi các can thiệp phẫu thuật phức tạp với chi phí cao và thời gian hồi phục kéo dài.
Lưu ý an toàn
Tuyệt đối không tự ý dùng lực mạnh để bẻ, kéo hoặc nắn chỉnh xương hàm tại nhà hay nhờ người không có chuyên môn tác động lên vùng mặt. Thao tác sai cách có thể làm rách bao khớp, tổn thương dây thần kinh mặt hoặc gãy vỡ lồi cầu xương hàm. Người bệnh cần giữ khuôn mặt ở trạng thái thả lỏng, hạn chế cử động miệng và không cố ăn thức ăn cứng. Cần sớm đến bệnh viện có chuyên khoa Răng Hàm Mặt để được bác sĩ chụp X-quang hoặc cộng hưởng từ đánh giá chính xác vị trí tổn thương trước khi thực hiện nắn chỉnh.
Tóm tắt
Sái quai hàm không phải là vấn đề có thể tự khỏi nếu để kéo dài, mà ngược lại sẽ kéo theo nhiều biến chứng phức tạp cho cơ xương mặt và sức khỏe toàn thân. Việc tiếp cận chăm sóc y tế sớm tại các cơ sở chuyên khoa là cách an toàn nhất giúp đưa khớp về vị trí tự nhiên, bảo vệ khả năng nhai và phòng ngừa nguy cơ trật khớp mạn tính sau này.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Sái quai hàm có tự khỏi được nếu không can thiệp không?
Sái quai hàm không thể tự khỏi nếu chỏm xương hàm đã trật hoàn toàn ra khỏi hõm khớp. Việc trì hoãn nắn chỉnh y khoa chỉ làm cơ mặt co cứng thêm, tăng nguy cơ giãn dây chằng vĩnh viễn và khiến việc phục hồi khớp sau này khó khăn hơn.
Khám sái quai hàm ở chuyên khoa nào là đúng nhất?
Người bệnh nên đến khám tại chuyên khoa Răng Hàm Mặt của các bệnh viện đa khoa hoặc bệnh viện chuyên khoa. Tại đây, bác sĩ có đủ thiết bị chẩn đoán hình ảnh và kỹ thuật chuyên môn để nắn chỉnh khớp an toàn, hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương mô mềm.
Người bị sái quai hàm nên ăn uống như thế nào trong thời gian chờ khám?
Trong thời gian này, nên ưu tiên các món ăn dạng lỏng hoặc mềm như cháo, súp, sữa để không phải dùng lực nhai. Tránh hoàn toàn thức ăn dai, cứng, dẻo và hạn chế mở miệng quá lớn để không gây thêm áp lực lên khớp thái dương hàm đang tổn thương.
Sau khi nắn chỉnh sái quai hàm cần lưu ý những gì?
Người bệnh cần hạn chế há miệng to khi ngáp, cười hoặc nói chuyện lớn trong vài tuần đầu. Nên tuân thủ hướng dẫn cố định hàm nếu có, chườm lạnh nhẹ nhàng vùng ngoài khớp theo tư vấn bác sĩ và tái khám đúng lịch để theo dõi độ ổn định của dây chằng.
Sái quai hàm tái phát nhiều lần có cần phẫu thuật không?
Chỉ định phẫu thuật thường chỉ được xem xét khi trật khớp thái dương hàm tái diễn nhiều lần gây mất chức năng nhai mà các biện pháp điều trị bảo tồn không còn hiệu quả. Bác sĩ chuyên khoa sẽ thăm khám kỹ lưỡng và đưa ra phương án can thiệp thích hợp cho từng trường hợp.
